I SA/Łd 390/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. E. i S. E. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący E.E. i S.E. wnieśli skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...] Nr[...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia[...], Nr[...], określającą zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 458.456 zł. W skardze tej zawarto też wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, iż orzeczone zobowiązanie podatkowe jest tak wysokie, że nie są w stanie zapłacić go bez uszczerbku dla swojej egzystencji. Wskazali także, że obecnie jedynym źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącej E.E., w wysokości 962,25 zł netto miesięcznie, ponieważ spółka jawna A, w której skarżący posiadał 50% udziałów nie przynosi w chwili obecnej żadnych dochodów, a wszelkie drobne oszczędności poczynione przez skarżących zostały całkowicie wydane na obronę S.E. w postępowaniach karnych. Oświadczyli nadto, iż drobna pomoc finansowa rodziców jest przeznaczana na leczenie skarżącego, który choruje na serce i depresję. Pomoc ta jest jednak niewielka i sporadyczna, gdyż rodzice są w bardzo podeszłym wieku i utrzymują się tylko z niewielkich emerytur. Jako argument przemawiający za uwzględnieniem wniosku skarżący podnieśli okoliczność wadliwości zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego do Sądu aktu lub czynności administracji publicznej została uregulowana w art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Zgodnie z § 1 tegoż przepisu wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, stosownie do § 3 zdanie pierwsze powołanego przepisu, Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Regulacja prawna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Warunkiem zastosowania tej instytucji jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w powołanym powyżej przepisie art. 61 § 3. Konstrukcja powołanego przepisu wylicza wyczerpująco przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, a inicjatywa do wykazywania okoliczności przysługuje stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2004 roku, FZ 138/04, nie publ.). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową okolicznością, a przesłanki uzasadniające wstrzymanie tego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Podnieść nadto należy, iż szkoda występuje, co podkreśla orzecznictwo sądowe, wówczas, gdy nie będzie mogła być ona wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (zob. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 25 października 2005r., sygn. akt I OZ 1074/05, nie publ.). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). W analizowanej sprawie skarżący E. i S. małżonkowie E. jako okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia[...] Nr[...], wskazali swój niski dochód, którym jest emerytura skarżącej o wysokości jedynie 962,25 zł netto miesięcznie, brak przychodu z udziału w Spółce A, przeznaczenie wszelkich oszczędności w całości na obronę S.E. w postępowaniach karnych, wydatkowanie w całości drobnej pomocy finansowej, otrzymywanej od rodziców na leczenie skarżącego, który cierpi na depresję oraz choroby serca oraz brak jakiegokolwiek majątku trwałego, czy też innych środków finansowych, które mogłyby zostać zbyte i przeznaczone na uregulowanie zobowiązań i bieżące utrzymanie. Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu, nie pozwalają uznać, iż przesłanki wynikające z powołanego wyżej art. 61 § 3 zdanie pierwsze ppsa zostały spełnione w niniejszej sprawie. Skarżący, poza ogólnikowym stwierdzeniem faktu osiągania niskiego dochodu, braku jakiegokolwiek majątku oraz ponoszeniem kosztów leczenia skarżącego, nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie takie oznacza wszak wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością- zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie jakiejkolwiek decyzji określającej zobowiązanie podatkowe ma dla jej adresata niekorzystne konsekwencje. Jednakże przepis art. 61 § 3 wymaga wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody znacznej, a więc większej niż przeciętnie wywoływanych wykonaniem decyzji tego rodzaju oraz skutków trudnych do odwrócenia, to jest skutków takich, gdzie powrót do stanu poprzedniego będzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych środków. Podniesione przez skarżących okoliczności nie prowadzą do takich konsekwencji, a rodzaj obowiązku nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro odnosi się do świadczenia pieniężnego, z natury rzeczy przecież odwracalnego. W sytuacji uwzględnienia skargi istnieje wszakże możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Odnosząc się do wskazanych w uzasadnieniu wniosku okoliczności, mających, zdaniem skarżących uzasadniać wstrzymanie zaskarżonej decyzji, przede wszystkim nie sposób nie zauważyć, iż skarżący, jak sami przyznali we wniosku, osiągają niskie wprawdzie, ale bieżące dochody. To zaś oznacza, iż nie powstaje przypuszczenie zagrożenia ich egzystencji. Nadto skarżący posiada 50% udziału w Spółce A, ma zatem potencjalną możliwość uzyskiwania dodatkowego dochodu. Istotne znaczenie ma też okoliczność, iż skarżący nie posiadają żadnego majątku, który organ egzekucyjny mógłby zająć w przypadku ewentualnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W istocie organ egzekucyjny nawet w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, mając na uwadze art. 8 § 1 pkt 1 i 6, art. 9 § 1, art. 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z art. 139-141 Ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353), nie będzie mógł prowadzić skutecznej egzekucji. Świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają bowiem egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach, emerytury i renty są zaś wolne od egzekucji i potrąceń, z zastrzeżeniem ust. 2, w części odpowiadającej 50 % kwoty najniższej emerytury lub renty - zależnie od rodzaju pobieranego przez emeryta (rencistę) świadczenia - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi, należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5, wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi; 60 % kwoty najniższej emerytury lub renty - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1 i 2 i 6-9; 20 % najniższej emerytury lub renty - przy potrącaniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10. Kwoty emerytur i rent przyznanych z uwzględnieniem okresów ubezpieczenia za granicą, wolne od potrąceń i egzekucji, ustala się proporcjonalnie do wypłacanego świadczenia. To zaś oznacza, że obawa strony skarżącej powstania ewentualnej szkody, czy nieodwracalnych skutków w razie wykonania decyzji, jak również pozbawienia środków egzystencji nie jest obiektywnie rzecz oceniając realna. Istotne znaczenie ma też podniesiona we wniosku okoliczność pomocy finansowej ze strony rodziców, nie pozostaje ona bowiem bez wpływu na sytuację materialną skarżących. Wprawdzie skarżący oświadczyli, iż pomoc ta jest niewielka i sporadyczna, niemniej jednak nie wskazali skali tej pomocy i jej wpływu na sytuację materialną skarżących. Skarżący przyznali też, iż posiadali oszczędności, które przeznaczyli na obronę S.E. w postępowaniu karnym. Wykorzystanie oszczędności na cele inne niż spłata zaległego zobowiązania podatkowego za rok 2002, pomimo ciążącego obowiązku podatkowego zapłaty podatku w wysokości, w sposób i w terminach określonych w przepisach prawnych, stanowi okoliczność przemawiającą na niekorzyść skarżących. Wyzbycie się środków pieniężnych i tym samym udaremnienie czy też tylko utrudnienie dochodzenia wymagalnej wierzytelności przez Skarb Państwa nie zasługuje więc na aprobatę. Rozstrzygając kwestię wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd bierze pod uwagę nie tylko aktualną sytuację podatnika, ale również skutki ekonomiczne realizacji zobowiązania oraz względy społeczne, tj. dążenie do realizacji zadań publicznych. Nadto, należy zauważyć, że wstrzymanie wykonania decyzji ma charakter szczególny i nie może wobec powyższego mieć zastosowania w każdej sprawie, w której zapłata zobowiązania podatkowego rodzi trudności dla podatnika. Trudności te nie mogą wynikać jedynie z przekonania skarżącego o ich istnieniu, lecz winny mieć charakter obiektywny. Istotne jest też to, że ewentualna egzekucja spornej zaległości będzie rozłożona w czasie. Za uwzględnieniem wniosku nie mogą też przemawiać podniesione przez skarżących zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania nie ocenia bowiem jej legalności. Ewentualna wadliwość kwestionowanego aktu będzie przedmiotem oceny legalności dokonywanej w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu. P.Pie.