I SA/Łd 392/16

Dnia 15 listopada 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za luty 2008 roku oraz wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – M. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za luty 2008 roku oraz wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec 2008 roku. Wobec treści wyroku skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł skargę kasacyjną, a następnie wezwany do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 13.240 zł wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Jednocześnie w złożonym, na urzędowym formularzu (PPF), oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że pozostaje w związku małżeńskim, jednakże nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Jego jedyny majątek stanowi garaż, z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Jest bezrobotny, nie osiąga żadnego dochodu i nie ponosi żadnych wydatków. Ponadto w piśmie przesyłającym powyższy formularz pełnomocnik skarżącego dodatkowo wskazał, że postanowieniem z dnia 20 maja 2016 roku zostało skarżącemu przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi. Podkreślił przy tym, że sytuacja majątkowa, zarobkowa i rodzinna skarżącego w dalszym ciągu nie pozwalają mu na poniesienie kosztów postępowania, w tym wypadku w zakresie uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Ponadto wartość zaległości podatkowej dochodzonej przez skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego stale się zwiększa w związku z narastającymi odsetkami skarbowymi. W związku z tym należy stwierdzić, że sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu na skutek nowych okoliczności w postaci narastających odsetek. Aktualne pozostają ponadto wyjaśnienia w zakresie relacji rodzinnych skarżącego, w szczególności braku możliwości uzyskania jakiejkolwiek pomocy ze strony żony, z którą łączą go jedynie formalne więzi. Zasadne staje się zatem ponowne zwolnienie skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, tym razem w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 19 października 2016 roku wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie kwestii braku rejestracji skarżącego w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, w tym wskazania, czy skarżący podjął jakiekolwiek działania celem znalezienia zatrudnienia (miejsca pracy), a jeśli nie, to w oparciu o jaką podstawę przyjmuje, że posiada status osoby bezrobotnej, przedstawienie oświadczenia o stanie majątkowym żony skarżącego (tj. posiadanego przez nią majątku i osiąganego dochodu z okresu ostatnich 3 miesięcy wraz z przesłaniem wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy) bądź udokumentowania faktu braku możliwości uzyskania tych informacji i dokumentów od małżonki, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania kwoty środków przeznaczanych przez skarżącego na własne utrzymanie i podstawowe opłaty eksploatacyjne, a także na opłacenie podatków związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru w niniejszej sprawie wraz z podaniem źródła pochodzenia tych środków, w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w drodze pisma z dnia 2 listopada 2016 roku nadesłał dokumenty i oświadczenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do postanowień art. 243 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynika, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, lecz nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Pozostaje z nią w separacji faktycznej i w ustroju rozdzielności majątkowej. Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił jednak oświadczenia o stanie majątkowym swej żony ani też nie udokumentował faktu braku możliwości uzyskania od niej tych informacji i dokumentów. Skarżący, jak podaje, posiada jedynie garaż o pow. 20 m2. Korzysta z pomocy materialnej udzielanej przez teściową, u której zamieszkuje. Nie posiada rachunków bankowych, nie jest także zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie pobiera żadnych świadczeń. Jest osobą bezrobotną, jak podaje w rozumieniu potocznym, a nie prawnym. Z nadesłanych oświadczeń wynika przy tym, że w istocie skarżący nie dostrzega potrzeby poszukiwania, a tym bardziej podjęcia zatrudnienia. Podobnie nie widzi także potrzeby zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej, wskazując w tym względzie, że prawo do pobierania zasiłku przysługiwałoby mu w okresie do sierpnia 2015 roku, a wysokość pobieranego w tym okresie zasiłku nie pozwoliłaby mu poczynić oszczędności na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie. Jednocześnie z akt niniejszej sprawy wynika, że w sierpniu 2014 roku skarżący zakończył prowadzenie działalności gospodarczej i od tamtej pory nie osiągnął żadnego dochodu, nie składał także deklaracji podatkowych. Wobec skarżącego jest prowadzona egzekucja administracyjna, wysokość dochodzonej wierzytelności wraz z odsetkami wynosi ponad 11.000.000 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w niniejszej sprawie. W szczególności, skarżący mimo wezwania nie przedstawił oświadczenia o stanie majątkowym swej żony ani wiarygodnych dowodów potwierdzających rzeczywisty brak możliwości pozyskania informacji i dokumentów dotyczących posiadanego przez nią dochodu i majątku. Także w żadnych ze swych oświadczeń nie wykazał kwoty dochodu teściowej, z której pomocy korzysta i u której zamieszkuje. Taka postawa skarżącego uniemożliwia zweryfikowanie jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i realnych możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Zauważyć przy tym należy, że konsekwentna odmowa udzielenia informacji w zakresie posiadanego majątku i dochodu przez żonę i teściową, wbrew zamiarowi skarżącego, czyni zasadnym twierdzenie, że mogły się one stać beneficjentami gospodarczej i finansowej prosperity skarżącego w poprzednich latach (począwszy od 2009 roku i później), w których prowadził działalność gospodarczą znaczących rozmiarów i majątek ten stanowi obecnie źródło utrzymania rodziny. Z akt administracyjnych spraw toczących się przed tutejszym Sądem, dotyczących zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2011 r., wynika bowiem, że skarżący osiągnął jeszcze w tym okresie udokumentowaną sprzedaż na poziomie ponad 11.000.000 zł (sprawy I SA/Łd 1193/15 i I SA/Łd 1194/15). Tezę tę wzmacnia dodatkowo okoliczność, że we wszystkich toczących się przed tutejszym Sądem postępowaniach wnioskodawca, mimo swojej tragicznej sytuacji finansowej, jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru, a w sprawie sygn. akt I SA/Łd 40/16, nie dysponując żadnym majątkiem ani możliwościami sfinansowania kosztów postępowania, po prawomocnej odmowie udzielenia prawa pomocy uiścił wpis od skargi w wysokości 15.000 zł. Jednocześnie w tym kontekście uwagę zwraca także fakt, że skarżący nie dostrzega potrzeby poszukiwania, a tym bardziej podjęcia zatrudnienia, ani też zarejestrowania w urzędzie pracy celem uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Taką postawę skarżącego trudno uznać za choćby próbę podjęcia działań zmierzających do pozyskania środków na własne utrzymanie, a tym bardziej uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto z uwagi na całokształt powyższych okoliczności w realiach niniejszej sprawy referendarz sądowy nie dał wiary twierdzeniom o uiszczeniu honorarium pełnomocnikowi z wyboru z chwilą jego ustanowienia przez skarżącego, tj. jeszcze przed wszczęciem wobec niego egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.