I SA/Łd 399/19
WyrokWSA w Łodzi2019-10-09
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Świderska, Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędzia NSA Bogusław Klimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie gruntu na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego, w sytuacji gdy wartość wzniesionego na nim budynku znacznie przewyższa wartość gruntu, może być uznane za nabycie na warunkach rynkowych w rozumieniu uchwały rady gminy o zwolnieniach z podatku od nieruchomości?Ratio decidendi
Nabycie gruntu na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego, nawet jeśli cena odpowiada wartości rynkowej, nie jest nabyciem na warunkach rynkowych w rozumieniu uchwały o zwolnieniach podatkowych. Kluczowe jest, aby nabycie było ukształtowane przez swobodę umów i dokonywane pomiędzy podmiotami niezależnymi, co nie ma miejsca w sytuacji, gdy umowa jest realizacją istniejącego stosunku zobowiązaniowego wynikającego z budowy na cudzym gruncie, a strony są powiązane osobowo.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza O. określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2016 rok. Spółka kwestionowała odmowę zastosowania zwolnienia podatkowego na podstawie uchwały Rady Miejskiej w O., argumentując, że spełniła warunki dotyczące nowej inwestycji. Organy uznały, że spółka nie spełniła warunku nabycia gruntu na warunkach rynkowych, gdyż grunt został nabyty na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego od poprzednich właścicieli, którzy byli jednocześnie powiązani ze spółką.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: Specjalista Alina Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 października 2019 r. sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok oddala skargę.
Decyzją z [...] r. Burmistrz O. określił A Sp. z o.o. z siedzibą w O. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za miesiące styczeń-grudzień 2016 r. w kwocie 156.538 zł (w tym 24.432,21 zł z tytułu opodatkowania gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o pow. 36.018 m² według stawki 0,74 zł/m² za miesiące luty-grudzień 2016 r.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że spółka na części działki ewid. [...] o powierzchni 36.018 m² przy ulicy A 203 w O. zrealizowała inwestycję odlewni wraz z infrastrukturą techniczną. Całkowita wartość inwestycji wyniosła 36.356.000 zł, w tym udział własny podatnika 21.456.000 zł (ponad 59%).
Rada Miejska w O. w dniu 9 maja 2014 r. podjęła uchwałę Nr XLI/406/14 w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Łódzk. z 2014 r. poz. 2238). Zgodnie z § 1 uchwały, zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty, budynki budowle lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej produkcyjnej i usługowej, na których podatnik zrealizował nowe inwestycje lub na których stworzył nowe miejsca pracy. Warunki zwolnień określone zostały w § 3 uchwały.
Zgodnie z § 3 pkt 4 uchwały Rady Miejskiej w O., warunkiem uzyskania zwolnienia na okres czterech lat jest utworzenie na terenie Gminy Opoczno co najmniej 30 nowych miejsc pracy lub zrealizowanie nowej inwestycji, której łączne nakłady wyniosły co najmniej 1.500.000 zł, z zastrzeżeniem § 3 pkt 6 i 16. Pomoc de minimis przewidziana w uchwale może być udzielana:
a) przedsiębiorcy, dla którego wartość planowanej pomocy de minimis udzielanej na podstawie niniejszej uchwały, łącznie z wartością pomocy de minimis uzyskanej przez tego przedsiębiorcę w różnych formach i z różnych źródeł, w okresie ostatnich trzech lat podatkowych nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 200 tys. euro,
b) przedsiębiorcy działającego w sektorze towarowego transportu drogowego, dla którego wartość planowanej pomocy de minimis udzielanej na podstawie niniejszej uchwały, łącznie z wartością pomocy de minimis uzyskanej przez tego przedsiębiorcę w różnych formach i z różnych źródeł, w okresie ostatnich trzech lat podatkowych nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 tys. euro,
c) jeżeli w okresie zwolnienia, o którym mowa w § 3 pkt 1, 2, 3, 4 wartość pomocy osiągnie pułap określony wyżej, dalsze udzielanie pomocy jest niedozwolone (§ 3 pkt 6 uchwały). Maksymalna intensywność pomocy udzielonej podatnikowi nie może przekroczyć 100% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, z uwzględnieniem pułapu określonego w § 3 pkt 6 (§ 3 pkt 16 uchwały).
Według treści § 3 pkt 14 uchwały, udział własny przedsiębiorcy w nakładach związanych z nową inwestycją musi wynosić co najmniej 25%, przy czym przez udział własny należy rozumieć środki, które nie zostały uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z udzieloną pomocą publiczną, w szczególności w formie: a) środków bezzwrotnej pomocy, b) kredytów preferencyjnych, c) dopłat do oprocentowania kredytów preferencyjnych, d) gwarancji i poręczeń na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku.
Spółka spełnia więc warunki zwolnienia, o których mowa w § 3 pkt 4 i 14 uchwały Rady Miejskiej w O.. Zwolnieniem mogą być objęte nowopowstałe budowle na działce nr [...] przy ul. A 203 w O.. W ocenie organu zwolnieniem z podatku od nieruchomości nie może być objęty grunt, obejmujący działkę o nr ewid. [...] o powierzchni 6,2386 ha położony w O. przy ul. A 203. Zgodnie bowiem z § 4 pkt 2 uchwały, przy ustalaniu kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą przewidzianą niniejszą uchwałą uwzględnia się: w przypadku pomocy na nowe inwestycje - wydatki odpowiadające następującym elementom inwestycji: grunty, budynki, budowle, maszyny i urządzenia. Wszystkie kwalifikujące się do przyznania pomocy środki trwałe powinny w szczególności spełniać następujące warunki:
muszą zostać ujęte w aktywach firmy oraz pozostać w danym zakładzie (na danej nieruchomości) będącym odbiorcą pomocy przez co najmniej pięć lat w przypadku zakupu,
muszą zostać nabyte na warunkach rynkowych.
Dnia 14 stycznia 2016 r. aktem notarialnym Rep. [...] Nr [...] ,J. i R. małż. S. przenieśli na Spółkę z o.o. A, której Prezesem Zarządu jest J. S., własność gruntu działki o nr ewid. [...] o powierzchni 6,2386 ha, położonej w O. przy ul. A 203, na którym Spółka A wzniosła obiekt odlewni wraz z instalacjami, parkingami, drogami wewnętrznymi oraz placami składowymi i manewrowymi o wartości przekraczającej wartość działki. Przeniesienie nastąpiło na podstawie art. 231 § 2 Kodeksu cywilnego (k.c). Zgodnie z art. 231 § 2 k.c, właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie, nabył od niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem.
Zdaniem organu nie można zatem uznać, że przeniesienie własności gruntu spełnia warunek, o którym mowa w § 4 pkt 2 lit. b uchwały Rady Miejskiej w O.. W ocenie organu I instancji nabycie na warunkach rynkowych oznacza nabycie własności za cenę rynkową i od osoby trzeciej, która nie pozostaje z podatnikiem w żadnym stosunku prawnym. Tymczasem przeniesienie prawa własności na podstawie art. 231 k.c. nie jest nabyciem na wolnym rynku. Przeniesienie własności nieruchomości w oparciu o wskazany przepis może nastąpić jedynie pomiędzy ściśle określonymi podmiotami, po spełnieniu przesłanek określonych w tym przepisie. Nie można więc uznać, że przeniesienie własności nastąpiło na wolnym rynku. Ani zbywca ani nabywca nie mieli wyboru co do osoby kontrahenta. Dodatkowo za słusznością stanowiska organu przemawia fakt, że Prezes Zarządu Spółki jest jednym z podmiotów przenoszących własność.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P po rozpatrzeniu odwołania spółki zaskarżoną decyzją z 15 marca 2019 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając pogląd, że spółka nie spełnia warunku do zwolnienia, który wynika z § 4 pkt 2 lit. b uchwały Rady Miejskiej w O. z 9 maja 2014 r., ponieważ nie doszło do nabycia gruntu pod inwestycję na warunkach rynkowych. Właściciel gruntu na podstawie art. 231 § 2 k.c. może uzyskać za ten grunt cenę taką jak na wolnym rynku, jednak nie jest to nabycie na warunkach rynkowych, bowiem właściciel gruntu nie ma możliwości decydowania o tym, czy sprzeda ten grunt dowolnemu podmiotowi, za cenę, która go zadowoli (równą, wyższą lub niższą od transakcji na wolnym rynku, wedle własnego uznania), ale tylko i wyłącznie podmiotowi, który wzniósł budynki i budowle.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję, w części określającej wysokość zobowiązania w kwocie 24.432,21 zł A Sp. z o.o. z siedzibą w O. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia następujących przepisów:
1. art. 187 §1 o.p., art. 191 o.p. przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się nieprawidłową oceną dowodów prowadzącą do nieuzasadnionych konkluzji, że przeniesienie własności spornego gruntu nie nastąpiło na warunkach rynkowych;
2. § 4 pkt 2 lit. b) uchwały Rady Miejskiej w O. nr XLI/406/14 z 9 maja 2014 r. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż nabycie gruntu w formie aktu notarialnego na podstawie art. 231 § 2 kodeksu cywilnego nie jest nabyciem na warunkach rynkowych,
3. art. 21 § 3 ordynacji podatkowej w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zw. z uchwałą Rady Miejskiej w O. z dnia 9 maja 2014 r. w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości nr XLI/406/14 (Dziennik Urzędowy Woj. Łódzkiego z 22 maja 2014 r. poz. 2238) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. w sytuacji braku podstaw do określenia decyzją zobowiązania podatkowego wskutek skorzystania przez stronę ze zwolnienia na mocy wymienionej uchwały RM w O..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje;
Zasadniczy spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny, czy grunty o pow. 36.018 m² położone w O. przy ul. A 203, na których spółka wybudowała odlewnię wraz z niezbędną infrastrukturą mogą korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie uchwały Rady Miejskiej w O. z 9 maja 2014 r. w sprawie zwolnień w podatku od nieruchomości. Nie jest sporne, że zostały spełnione warunki określone w § 3 pkt 4 powołanej uchwały dotyczące utworzenia nowych miejsc pracy lub poniesionych nakładów. Zgodnie jednak z § 4 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w O. z 9 maja 2014 r. kwalifikujące się do przyznania pomocy grunty muszą zostać nabyte na warunkach rynkowych. W ocenie organów powyższa przesłanka w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona.
Nieruchomość przy ul. A 203 w O. została nabyta przez spółkę aktem notarialnym z [...] r. na mocy którego J i R. małżonkowie S. przenieśli na rzecz skarżącej spółki swoje udziały w nieruchomości za wynagrodzeniem w łącznej kwocie 3.000.000 zł a R. S. działająca w imieniu i na rzecz spółki wyraziła zgodę na to przeniesienie własności. Przeniesienie udziałów na rzecz spółki nastąpiło na podstawie art. 231 § 2 k.c., zgodnie z którym właściciel gruntu na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki może żądać, aby ten, kto wzniósł budynek lub inne urządzenie nabył o niego własność działki za odpowiednim wynagrodzeniem. Nie jest sporne, że wartość budynku odlewni wraz z infrastrukturą przekraczała znacznie wartość działki na której odlewnia została wzniesiona.
Strona skarżąca podnosi, że powyższe nabycie nastąpiło na warunkach rynkowych, gdyż "odpowiednie wynagrodzenie" w rozumieniu art. 231 k.c. stanowi ekwiwalent wartości rynkowej działki. Strona utożsamia więc nabycie za cenę wolnorynkową z nabyciem na warunkach rynkowych. Pogląd ten nie zasługuje na akceptację sądu. W ocenie sądu nabycie na warunkach rynkowych to nie tylko nabycie według cen wolnorynkowych, ale powinno to też być nabycie na warunkach ukształtowanych przez wolny rynek zgodnie z zasadą swobody zawierania umów. W zaskarżonej decyzji trafnie wskazano, że na gruncie art. 231 k.c. nawiązuje się realny stosunek zobowiązaniowy pomiędzy właścicielem gruntu, a osobą, która wzniosła budynek lub inne urządzenie o wartości znacznie przekraczającej wartość gruntu. W rozpoznawanej sprawie przeniesienie własności nieruchomości nie nastąpiło na zasadach ukształtowanych przez wolny rynek, ale było realizacją łączącego strony stosunku zobowiązaniowego wynikającego z faktu budowy na cudzym gruncie budynku odlewni wraz z niezbędną infrastrukturą o wartości znacznie przekraczającej wartość gruntu. Nabycie nieruchomości za odpowiednim wynagrodzeniem odpowiadającym wartości rynkowej nieruchomości nie oznacza jeszcze, ze takie nabycie następuje na warunkach rynkowych. Dodatkowo zauważyć należy, że nabycie na warunkach rynkowych to nabycie pomiędzy podmiotami niezależnymi. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie stronami umowy przeniesienia własności była spółka A, której wspólnikiem jest J. S. pełniący równocześnie funkcję Prezesa Zarządu i J. S. będący jednocześnie współwłaścicielem działki gruntu przy ul. A 203 w O.. Istniejące powiązania pomiędzy stronami umowy przeniesienia własności wzmacniają argumentację organu, że nabycie spornej nieruchomości nie nastąpiło na warunkach rynkowych.
Wbrew zarzutom skargi w toku postępowania wyjaśniono wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które w rzeczywistości nie są sporne. Prawidłowe ustalenie przez organy, że nabycie nieruchomości przy ul. A 203 w O. nie nastąpiło na warunkach rynkowych powoduje też, że niezasadne są podnoszone przez stronę zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Z powyższych względów wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 art. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.
P.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło