I SA/Łd 4/17

Dnia 16 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o wyłączenie wszystkich sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 4/17 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok postanawia: oddalić wniosek. D. A. zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok. Na rozprawie w dniu 16 listopada 2017r. skarżąca wniosła o wyłącznie od orzekania w przedmiotowej sprawie Sędziego NSA Pawła Janickiego, Sędziego WSA Pawła Kowalskiego i Sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego, a także wszystkich pozostałych sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie od orzekania Sędziego NSA Pawła Janickiego skarżąca wskazała, że sędzia ten wydał w dniu 21 maja 2015r. wyrok oddalający jej skargę na decyzję SKO w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009r. Wskazany sędzia nie uwzględnił również wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, udaremniając tym samym skarżącej zakwestionowanie tego wyroku jako niezgodnego z prawem. Zdaniem skarżącej uzasadnione wątpliwości co do bezstronności Sędziego WSA Pawła Kowalskiego wynikają z podejścia tego sędziego do rozpoznawanych spraw z udziałem skarżącej i jej siostry. Sędzia ten, w sprawie jej siostry, o sygn. akt II SA/Łd 1076/15, po czterech miesiącach od wniesienia skargi kasacyjnej wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w związku ze zgonem uczestnika postępowania. Zdaniem skarżącej postępowanie można zawiesić w trakcie trwającego procesu sądowego, bądź przez uchylenie wyroku pierwszej instancji, a taka sytuacja nie miała miejsca. Z kolei Sędzia NSA Paweł Janicki – w tej samej sprawie – postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017r. podjął zawieszone postępowanie z udziałem następcy prawnego zmarłego uczestnika postępowania, w której zamknięto rozprawę i wydano wyrok, co w ocenie skarżącej poddaje w wątpliwość bezstronność sędziego. Skarżąca wskazała ponadto, że Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski i Sędzia WSA Paweł Kowalski od kilku lat zajmują się tym samym przedmiotem postępowania, tj. podatkiem od nieruchomości i notorycznie oddalają skargi skarżącej w oparciu o twierdzenia organu ignorując przy tym twierdzenia i argumenty skarżącej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 listopada 2017r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów od orzekania w niniejszej sprawie poprzez wskazanie imiennie przyczyn uzasadniających wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie przyczyn wyłączenia w odniesieniu do każdego z sędziów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła pismo z dnia 14 grudnia 2017r., w którym wskazała na przyczyny uzasadniające w jej ocenie wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów Wydziału I, tj.: Sędziego WSA Pawła Kowalskiego, Sędziego NSA Pawła Janickiego, Sędziego NSA Teresę Porczyńską, Sędziego WSA Joannę Grzegorczyk-Drozdę, Sędziego WSA Tomasza Adamczyka, Sędziego NSA Wiktora Jarzębowskiego, Sędziego WSA Cezarego Kozińskiego, Sędziego NSA Bogusława Klimowicza, Sędziego NSA Annę Świderską, Sędziego WSA Joannę Tarno, Sędziego WSA Bożenę Kasprzak. Zdaniem skarżącej wszyscy wymienieni z imienia i nazwiska sędziowie swoje stanowisko w sprawach podatku od nieruchomości opierali wyłącznie na argumentacji SKO, a negowali zasadne argumenty skarżącej, pomimo przedkładanych przez skarżącą wiarygodnych dokumentów, z których wprost wynikała konieczność zobowiązania organów podatkowych do powołania rzeczoznawcy budowlanego w przedmiocie istnienia względów technicznych. Ponadto nie stosowali się do wytycznych NSA w wydanych przez ten sąd wyrokach uchylających wyroki pierwszej instancji. Tym samym takie jednostronne podejście sędziów do własności skarżącej utwierdziło SKO w przekonaniu, że nie istnieje potrzeba realnego zbadania stanu faktycznego budynku, bo i tak sędziowie przyjmą za wiarygodny stan rzeczy, jaki zostanie przedstawiony przez organ odwoławczy. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest świadome działanie sądu w kierunku przyzwalania na coraz większą degradację budynku i obciążenia skarżącej maksymalnymi stawkami podatku od budynku, który nie powinien być użytkowany. W ocenie skarżącej, takie jednostronne podejście sędziów do sprawy, trwające już od 2005r. może wskazywać na to, że wymienieni z imienia i nazwiska sędziowie nie będą zdolni w sposób bezstronny rozpoznać sprawy skarżącej zwłaszcza w okolicznościach zmiany przepisów w sprawie podatku od nieruchomości, gdzie już nie istnieje pojęcie względów technicznych. Dodatkowo jako przyczyny wyłączenia Sędziego WSA Bożeny Kasprzak oraz Sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy skarżąca wskazała na związek ze sprawami jakie miały miejsce przed sądami powszechnymi. Według skarżącej, gdyby Sędzia WSA Barbara Kasprzak była rzeczywiście bezstronna w sprawie nadzoru nad czynnościami komornika sądowego, to skarżąca nie byłaby pozbawiona korzystania z przedmiotu dzierżawy, a przeciwnik procesowy skarżącej nie usunąłby bezprawnie budynku, do którego nie posiadał żadnego tytułu prawnego. Z kolei okoliczności wskazujące na brak bezstronności Sędziego Joanny Grzegorczyk-Drozdy skarżąca upatrywała w braku bezstronności jej matki – sędzi orzekającej w sądzie apelacyjnym – oraz jej ojca – biegłego sądowego – którzy brali udział w wydawaniu wyroków w sprawach z udziałem skarżącej. Oświadczeniami z dnia 19, 20, 22 i 29 grudnia 2017r. sędziowie NSA: Anna Świderska, Paweł Janicki, Wiktor Jarzębowski, Bogusław Klimowicz, Teresa Porczyńska i sędziowie WSA: Tomasz Adamczyk, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bożena Kasprzak, Paweł Kowalski, Cezary Koziński i Joanna Tarno, złożyli oświadczenie, iż nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) - w skrócie: "P.p.s.a." – sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 P.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 P.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 20 § 1 P.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Skład orzekający w tej sprawie analizując przedmiotowy wniosek w kontekście przywołanych wyżej przesłanek z art. 18 i 19 p.p.s.a. nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Mając na uwadze podstawowy zarzut rozpatrywanego wniosku, a mianowicie fakt, iż wskazani sędziowie orzekali we wcześniejszych sprawach, w których skarżąca (lub jej siostra) jest (lub była) stroną, należy podkreślić, że okoliczność ta nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia. Wskazani przez skarżącą sędziowie orzekali w innych sprawach, których przedmiotem kontroli były inne decyzje, ponadto skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń co do okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Ponadto treść argumentów podnoszonych przez skarżącą sprowadza się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku wymienionych we wniosku postępowań sądowych. Zdaniem sądu rozstrzygnięcia te nie mogą rzutować na ocenę bezstronności sędziego, bowiem prawidłowość ich podjęcia może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania, z których zresztą skarżąca korzysta, wnosząc chociażby skargi kasacyjne od wyroków tutejszego sądu, jak i zażalenia na wydane postanowienia. Zarzuty w tym zakresie skierowane pod adresem wskazanych sędziów Wydziału I należy uznać za bezzasadne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, dotyczących stronniczości wskazanych sędziów podkreślić należy, iż zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziego należy wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującej, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273). Nie może ponadto stanowić podstawy wyłączenia subiektywna ocena skarżącej czynności nadzorczych nad komornikami, podejmowanych przez sędziego WSA Bożenę Kasprzak w czasie pełnienia funkcji sędziego sądu powszechnego. Taka ocena nie ma żadnego związku z niniejszą sprawą i jako taka wykracza poza zakres zainteresowania tutejszego sądu. Nie jest też podstawą wyłączenia sędziego WSA Joanny Grzegorczyk-Drozdy wskazana przez wnioskodawczynię okoliczność posiadania bliskich powiązań rodzinnych z sędzią sądu powszechnego, orzekającej w innych sprawach skarżącej, jak i biegłego lekarza sądowego. Subiektywna ocena skarżącej względem sędziów orzekających w innych sądach lub osób pełniący funkcję biegłego w postępowaniach przed sądami powszechnymi, nie może być przedmiotem kontroli w przedmiocie wyłącznie sędziego w niniejszej sprawie. Dodać wreszcie trzeba, że sędziowie orzekający w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi – w przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie – żadnych wątpliwości. Podsumowując sąd stwierdził, że podniesione przez skarżącą okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącej dla niej niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jej oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. W tym stanie rzeczy wniosek D. A. o wyłączenie wymienionych we wniosku sędziów orzekających w Wydziale I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podlegał oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 i art. 18 § 1 P.p.s.a. Ake.