I SA/Łd 401/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA A. Cudak (spr.), W. Jarzębowski, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi W.K. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego zgłoszenia oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko W.K., na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] Nr [...], wystawionego przez Urząd Skarbowy w R. Powyższy tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu 13 września 1995 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę w PPH A w R. Zobowiązanego pouczono o służącym, zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prawie zgłoszenia w terminie siedmiu dni zarzutów do organu egzekucyjnego, w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 26 lipca 2002 r. pełnomocnik zobowiązanego wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela – Urzędu Skarbowego w R. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Urząd Skarbowy w dniu [...] wydał postanowienie uznające zgłoszone zarzuty za bezzasadne. Na postanowienie to, zostało wniesione zażalenie do Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w P. Organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] uchylił w całości to postanowienie Urzędu Skarbowego w R. i umorzył postępowanie, zalecając organowi pierwszej instancji rozpoznanie zarzutu bez stanowiska wierzyciela, biorąc pod uwagę fakt, że nastąpiło uchybienie terminu do jego zgłoszenia. W zaistniałej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] podjął zawieszone wcześniej postępowanie egzekucyjne oraz odmówił rozpatrzenia zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego zgłoszenia. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. Ośrodek Zamiejscowy w Ł., po rozpoznaniu zażalenia zobowiązanego, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 27 § l pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie tytuł wykonawczy z dnia [...] Nr [...] oraz zawiadomienie z dnia [...] o zajęciu wynagrodzenia za pracę w PPH A w R., zostały zobowiązanemu doręczone w dniu 13 września 1995 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że w aktach podatkowych W.K. znajduje się pełnomocnictwo udzielone I.K. w dniu 8 marca 1995 r. przez zobowiązanego, do reprezentowania go przed organami administracji państwowej, a w szczególności przed Urzędem Skarbowym w R. Pełnomocnictwo to, zdaniem organu egzekucyjnego, zostało udzielone w związku z prowadzonym wtedy postępowaniem podatkowym przez organ podatkowy tj. Urząd Skarbowy w R. Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tejże ustawy, jest postępowaniem wykonawczym, a więc odrębnym od orzekającego postępowania podatkowego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego, sprowadzającego się w istocie do skierowania przeciwko zobowiązanemu dolegliwości, winno nastąpić poprzez zawiadomienie zobowiązanego wprost. Zobowiązany, po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego, może ustanowić pełnomocnika, który w dalszym toku postępowania nie może być pominięty. Przyjęcie takiego trybu postępowania, nie wyklucza ustanowienia przez zobowiązanego pełnomocnika do występowania przed organem egzekucyjnym, jeszcze przed podjęciem jakichkolwiek działań przez ten organ. Ustanowione tak pełnomocnictwo, musi jednoznacznie i konkretnie wskazywać jego zakres, tak podmiotowo, jak i przedmiotowo. Pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym musi być udzielone wprost, a nie może być domniemane. Powyższe postanowienie zaskarżył skargą do Sądu pełnomocnik zobowiązanego W.K. Skarżący zarzucił postanowieniu naruszenie art. 34 § l k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niedopełnienie wymogu wynikającego z art. 40 § 2 k.p.a. Wskazując na powyższe uchybienia autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż pełnomocnictwo zostało udzielone dnia 8 marca 1995 r. do reprezentowania mocodawcy we wszelkich sprawach przed organami administracji państwowej. W tym czasie Urząd Skarbowy był jednocześnie organem egzekucyjnym, w rozumieniu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz organem podatkowym, w rozumieniu przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Nie składano tego pełnomocnictwa do prowadzonego wtedy postępowania podatkowego, lecz zamiarem było złożenie upoważnienia do występowania przed wyżej wskazanymi organami we wszystkich sprawach, które będą dotyczyły mocodawcy, a toczyły się przed tymi organami. Treść pełnomocnictwa jest jednoznaczna, zrozumiała i oczywista. Fakt istnienia i ważności pełnomocnictwa dotychczas nie był i nie jest kwestionowany przez organy podatkowe. Umocowanie do działania w imieniu W.K. dotyczy wszystkich organów administracji państwowej. Zarzuty mogą być wniesione w ciągu 7 dni od daty otrzymania tytułu wykonawczego. Autor skargi oświadczył, że jako pełnomocnik nie otrzymał tytułu wykonawczego do chwili obecnej. Zarzuty wniesione zostały dopiero po fizycznym ich otrzymaniu od mocodawcy, co miało miejsce w lipcu 2002 r. Termin liczyć się powinien od momentu powzięcia wiadomości przez pełnomocnika. Nie może dla zobowiązanego skutkować negatywnie fakt, że organ nieprawidłowo skierował korespondencję. Z uwagi na brak potwierdzenia doręczenia pełnomocnikowi tytułów wykonawczych, skarżący wniósł o stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów proceduralnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie jest, czy zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wniesione przez pełnomocnika zobowiązanego w dniu 26 lipca 2002 r., zostały zgłoszone w terminie. Zdaniem skarżącego, pomimo dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej w dniu 13 września 1995 r., powyższy środek zaskarżenia wniesiono w terminie albowiem prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi zobowiązanego nie doręczono zawiadomienia. Autor skargi podkreśla, że w dniu 8 marca 1995 r. W.K. ustanowił pełnomocnika w osobie I.K. Pełnomocnictwo to obejmowało reprezentowanie przed organami administracji państwowej, a w szczególności przed Urzędem Skarbowym w R. Fakt ustanowienia pełnomocnictwa był znany organowi egzekucyjnemu. Powyższy pogląd, prezentowany przez skarżącego nie jest zasadny. Organy egzekucyjne trafnie uznały, że wniesiono zarzuty po upływie ustawowego terminu. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest regulacji w zakresie pełnomocnictwa. Stąd też, stosownie do treści art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (określanej dalej jako u.p.e.a.) mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tenże kodeks w art. 33§1 określa podmioty mogące być pełnomocnikami stron. Zgodnie z tym przepisem pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Z kolei §2 stanowi, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. Brak jest zatem unormowania o zakresie tego pełnomocnictwa. Oświadczenie woli mocodawcy więc decyduje o zakresie umocowania pełnomocnika. Strona lub w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany powinna w treści pełnomocnictwa precyzyjnie określić, do jakich czynności, czy też w ramach, jakiego postępowania pełnomocnik jest upoważniony działać w imieniu swego mocodawcy. W niniejszej sprawie skarżący powołuje się na treść pełnomocnictwa z 8 marca 1995 r. W treści tego pełnomocnictwa zawarte jest sformułowanie o upoważnieniu do reprezentowania przed organami administracji państwowej, a w szczególności przed Urzędem Skarbowym w R. Uwzględniając reguły wykładni oświadczenia woli, kontekst w jakim to pełnomocnictwo zostało udzielone (w toku innego toczącego się postępowania administracyjnego, określające wysokość zobowiązania podatkowego), brak precyzyjnego sformułowania, należy uznać, że pełnomocnictwo to nie obejmowało upoważnienia do występowania w postępowaniu egzekucyjnym, które przecież się jeszcze nie toczyło. Trzeba jednak podkreślić, że nawet przyjmując założenie, że sporne pełnomocnictwo obejmuje upoważnienie do działania w imieniu mocodawcy w toku postępowania egzekucyjnego, organy egzekucyjne nie naruszyły przepisów postępowania. Pełnomocnictwo może być udzielone przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w toku postępowania. Zgodnie z art. 33§3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Powyższe unormowanie oznacza, że obowiązkiem pełnomocnika lub też jego mocodawcy jest ujawnienie wobec organu egzekucyjnego faktu udzielenia pełnomocnictwa w ramach tego postępowania. Organ egzekucyjny nie ma prawnego obowiązku ustalania, czy zobowiązany przed wszczęciem postępowania ustanowił sobie pełnomocnika. Dopiero od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II S.A. 1533/98). Ta reguła ma zastosowanie nie tylko w toku postępowania egzekucyjnego, ale także w ramach postępowania administracyjnego, postępowania podatkowego, czy też w toku postępowania cywilnego. Warto podkreślić, że w procesie cywilnym jest zasada, że pełnomocnictwo procesowe z mocy samego prawa obejmuje wszelkie czynności dotyczące zabezpieczenia i egzekucji (art. 91 pkt 2 k.p.c.). Pomimo tego organ egzekucyjny w egzekucji sądowej nie ma obowiązku ustalania osoby pełnomocnika dłużnika. Pełnomocnik zaś musi wykazać uprawnienie do reprezentowania swego mocodawcy. Potwierdzeniem powyższych wniosków są unormowania zawarte w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis art. 27 tej ustawy, określający treść tytułu wykonawczego, wskazuje, że powinien tytuł zawierać między innymi oznaczenie wierzyciela oraz wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego, jego adresu, a także - w razie możliwości – adresu jego pracodawcy. Wierzyciel zatem nie ma obowiązku wskazywać osoby pełnomocnika wierzyciela, czy też dłużnika. Stąd też organ egzekucyjny nie ma wiedzy o ewentualnym pełnomocniku zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 32 § 1 i §2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w 1995 r., organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, zaopatrzony w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej, a w przypadkach określonych w art. 26 § 3 - odpis sądowego orzeczenia, oraz poucza zobowiązanego, że służy mu w terminie siedmiu dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny doręcza ponadto zobowiązanemu postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego albo wskazuje, jaki środek egzekucyjny został zastosowany, gdy prowadzi się egzekucję z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych lub wkładów oszczędnościowych albo z innych wierzytelności pieniężnych i praw majątkowych. Zatem powyższa czynność jest bezpośrednio skierowana w stosunku do zobowiązanego. Wiąże się to z istotą i celem pierwszych czynności egzekucyjnych, które mają na celu wykorzystać efekt zaskoczenia. Z powyższych unormowań wynika, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego biegnie od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Termin ten biegnie bez względu na to, czy zobowiązany miał wcześniej skutecznie ustanowionego pełnomocnika. W terminie siedmiu dni zobowiązany osobiście lub też jego pełnomocnik mogą złożyć zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przy czym pełnomocnik zobowiązany by był do jednoczesnego wykazania uprawnień do reprezentowania zobowiązanego, poprzez złożenie pełnomocnictwa organowi egzekucyjnemu do akt, stosownie do treści art. 33§3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Ponieważ bezspornym jest, że dnia 13 września 1995 r. zobowiązanemu doręczono tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę, termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego upłynął 20 września 1995 r. Zatem zarzuty wniesione przez pełnomocnika zobowiązanego w dniu 26 lipca 2002 r. w sposób oczywisty zostały zgłoszone po upływie ustawowego terminu. Stąd tez rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego odmawiające rozpatrzenia zarzutu w związku z uchybieniem terminu do jego zgłoszenia jest prawidłowe. Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) oddalił skargę.