I SA/Łd 406/20

Dnia 8 grudnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę. I SA/Łd 406/20 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] 2019 r. ustalającej S. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 6.898 zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, że w toku czynności sprawdzających prowadzonych wobec S. K., w zakresie możliwości uzyskiwania nieujawnionych źródeł przychodów, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ustalił, iż jest właścicielką trzech samochodów osobowych m. in. Mercedes-Benz [...], rok produkcji 2011, nabytego w dniu [...] 2015 r. za cenę 89.790 zł. W dniu 18 lutego 2019 r. podatniczka przedłożyła oświadczenie brata A. K., który podał, iż pojazdy te są jego własnością. Przeprowadzone przez organ podatkowy czynności wyjaśniające wykazały, iż w dniu [...] 2015 r. firma PUH M. C., A 39A, wystawiła fakturę VAT na sprzedaż samochodu osobowego marki Mercedes-Benz [...], rok produkcji 2011 Z faktury tej wynika, iż nabywcą tego pojazdu jest S. K.. Cena transakcji wynosiła 89.790 zł i została zapłacona gotówką. Na dokumencie brak jest podpisu nabywcy, widnieje jedynie pieczęć firmowa sprzedawcy. Ponadto organ podatkowy ustalił, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na S. K. Zdaniem organu podatkowego, na podstawie tej faktury, została przeniesiona własność pojazdu na rzecz strony i stanowi on wyłączną jej własność. Natomiast działania A. K. stanowią darowiznę dokonaną na rzecz strony, której przedmiotem były środki pieniężne związane z zakupem przedmiotowego pojazdu. Strona nie zgłosiła nabycia przedmiotowych środków i nie udokumentowała ich otrzymania organowi podatkowemu w celu skorzystania ze zwolnienia określonego przez art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. póz. 1813) – dalej u.p.s.d.). W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia [...] 2019 r. ustalił wysokość tego zobowiązania na kwotę 6.898 zł. Od decyzji organu I instancji strona wniosła odwołanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że przekazane przez A. K. środki pieniężne stanowiły darowiznę i decyzją z dnia [...] 2019 r. przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownie prowadzonego postępowania pismem z dnia 14 listopada 2019 r. S. K. odmówiła zgody na ponowne przesłuchanie. Natomiast A. K. nie stawił się na przesłuchanie bez uzasadnienia przyczyny niestawiennictwa. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. ustalił S. K. zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w związku z nabyciem w drodze darowizny od brata A. K. środków pieniężnych na zakup samochodu marki Mercedes Benz [...]. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. przypomniał, że z zeznań podatniczki wynika, iż nie uczestniczyła w czynnościach dotyczących zakupu samochodu. Udostępniła natomiast bratu A. K. swój dowód osobisty, aby dokonał zakupu samochodu na jej nazwisko. Zeznała również, że nie użytkowała tego samochodu i nie pamięta, czy była z bratem w Wydziale Komunikacji oraz kto dokonał czynności związanych z ubezpieczeniem pojazdu, które opłacił brat. Natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Starostwa Powiatowego w K. Wydział Komunikacji i Transportu z dnia 10 czerwca 2019 r. wynika, że wniosek w sprawie rejestracji został złożony przez A. K., działającego z udzielonego w dniu 26 lutego 2015 r. przez S. K. pełnomocnictwa. W dniu 21 maja 2015 r. zostało udzielone pełnomocnictwo ww. do odbioru dowodu stałego. A zatem – w ocenie organu - podatniczka miała wiedzę, że przedmiotowy pojazd stanowi jej własność, a przez to powiększa jej majątek osobisty. Powołując się na uregulowania kodeksu cywilnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że skarżąca osiągnęła korzyść majątkową, która nie miała charakteru ekwiwalentnego, a co za tym idzie spełniona jest przesłanka z art. 888 § 1 k.c. Tym samym wprowadzenie do majątku strony pojazdu bez względu na przyczynę takiego zachowania w sytuacji kiedy nie zaoferowała darczyńcy świadczenia ekwiwalentnego prowadzi do wniosku, iż doszło do darowizny. Zdaniem organu dalsze zachowania w stosunku do przedmiotowego pojazdu, czy to w postaci sprzedaży, czy to rozdysponowania w inny sposób są bez znaczenia z punktu widzenia skutku pierwotnego w postaci nabycia rzeczy, która posiada wartość majątkową, za którą to rzecz strona nie zrealizowała świadczenia wzajemnego. Ponownie podkreślono, że z zebranego materiału dowodowego jak i przedstawionych w odwołaniu informacji wynika, iż tzw. koszty okołozakupowe ponosił brat strony. Tym samym przyjęto, iż brat wydatkował środki na pojazd, który znalazł się w majątku strony. Dlatego też organy uznały, iż wskutek zachowania brata doszło do nieekwiwalentnego przysporzenia w majątku strony, co wypełnia dyspozycję normy art. 888 § 1 k.c.. Na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] 2020 strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonej decyzji zarzucono obrazę art. 1 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. w zw. z art. 83 k.c. polegającą na niesłusznym przyjęciu, iż S. K. otrzymała od brata A. K. darowiznę pieniężną, w sytuacji gdy bezspornie ustalono, że czynność nabycia przez nią przedmiotowego samochodu była czynnością pozorną w rozumieniu art. 83 k.c., i jako taka jest nieważna i nie może być źródłem powstania zobowiązania podatkowego Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzję oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego - Skarbowego w K.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 888 § 1 k.c. przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Treść cytowanego przepisu wskazuje jednoznacznie, że ustawodawca akcentuje jako zasadniczą cechę darowizny brak ekwiwalentności ze strony obdarowanego. Elementem wyróżniającym darowiznę jest zatem korzyść osiągana tylko przez jedną stronę umowy. Celem darowizny jest więc wzbogacenie obdarowanego kosztem majątku darczyńcy. W świetle powyższego niekwestionowanego rozumienia treści cytowanego przepisu rację mają organy co do tego, że darowizną jest kwota pieniędzy otrzymana przez skarżącą, bez ekwiwalentu, od brata A. K., na zakup samochodu, który wszedł do jej majątku. Poza sporem w sprawie pozostaje zaś okoliczność, że taka kwota pieniężna weszła do majątku skarżącej kosztem majątku jej brata. Wynika to stąd, że ze strony skarżącej nie miało miejsca świadczenie ekwiwalentne, a otrzymane środki zostały wydatkowane na zakup samochodu na jej rzecz. Zasadne zatem jest ustalenie stanu prawnego sprawy przez organy, które kierując się nie treścią oświadczeń procesowych skarżącej i jej brata, lecz przede wszystkim zamiarem stron oraz celem czynności w postaci przekazania pieniędzy (art. 199a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) wywiodły, że doszło do zawarcia umowy darowizny, w wyniku której skarżąca została obdarowana określoną kwotą pieniędzy. W tej sytuacji oczywistym staje się, że nabywając samochód w dniu [...] 2015 r. i płacąc cenę skarżąca stała się właścicielką pojazdu. Dobitnie świadczy o tym szereg dowodów, w tym zwłaszcza faktura zakupu i dowód rejestracyjny, w którym skarżąca jest wymieniona jako właściciel samochodu. Nie ma przy tym podstaw by, jak chce tego strona skarżąca, przyjąć, że czynność nabycia samochodu miała charakter pozorny i nie wywołała żadnych skutków prawnych. Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. zdanie pierwsze nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. W przypadku skarżącej pozorność czynności nabycia samochodu można byłoby rozważać jedynie wówczas, gdyby taka intencja przyświecała także sprzedającemu samochód. Tymczasem o jego woli rzeczywistej (a nie pozornej) sprzedaży samochodu na rzecz skarżącej świadczy faktura VAT będąca podstawą do uznania wykonania umowy sprzedaży przez obie strony. Stąd też oświadczenie brata skarżącej twierdzącego, że nabyty samochód, podobnie jak dwa pozostałe pojazdy, są jego własnością mija się z prawdą. Właścicielem samochodu z chwila nabycia stała się skarżąca, zaś przyczyny dla których uczyniła to płacąc cenę auta darowanymi przez brata pieniędzmi są obojętne z punktu widzenia obowiązującego prawa podatkowego. Równie nieistotne jest to, że brat skarżącej ponosił koszty rejestracji i ubezpieczenia pojazdu jak również to, że skarżąca nie posiada prawa jazdy. Wreszcie bez znaczenia jest i to, że skarżącą nie uzyskała środków ze sprzedaży tego samochodu. Obowiązujące prawo nie warunkuje bowiem prawa nabycia pojazdu mechanicznego posiadaniem uprawnień do jego prowadzenia. Nie nabywa prawa własności również ta osoba, która ponosiła koszty i ciężar rejestracji oraz ubezpieczenia samochodu, skoro czyniła to w imieniu właściciela. Z kolei przeznaczenie środków pochodzących ze sprzedaży przedmiotowego pojazdu wykracza poza ramy rozpoznawanej sprawy. Co do kwestionowanej przez stronę skarżącą formy umowy darowizny i braku oświadczenia skarżącej o przyjęciu darowizny godzi się podnieść, że zgodnie z art. 890 § 1 k.c. zdanie drugie umowa darowizny zawarta bez zachowania formy aktu notarialnego staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Co do tego zaś, że owo świadczenie zostało spełnione nie ma w sprawie żadnych wątpliwości. W obliczu bezbłędnie ustalonego stanu faktycznego, niekwestionowanego co do zasady przez stronę skarżącą, oraz szczegółowych i trafnych rozważań w zakresie wystąpienia w rozpoznawanej sprawie darowania kwoty pieniędzy przez A. K. na rzecz skarżącej zastosowanie przepisów podatkowego prawa materialnego uznać należy za prawidłowe. W szczególności uzasadnione jest stwierdzenie, że skarżąca nie zgłosiła nabycia przedmiotowych środków i nie udokumentowała ich otrzymania w celu skorzystania ze zwolnienia z art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn. Konsekwencją powyższego stało się ustalenie wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn w drodze decyzji wydanych w rozpoznawanej sprawie. Niejako na marginesie w związku z niejasnym zaleceniem skierowanym pod adresem organu I instancji w kasacyjnej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] 2019 r. należy zauważyć, że powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn nie jest związane z czynnością zapłacenia przez skarżącą ceny za zakup samochodu, lecz z zawarciem umowy darowizny, na podstawie której środki pieniężne na zakup tego auta przeszły z majątku brata do majątku skarżącej, bez ekwiwalentu ze strony obdarowanej. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze. zm. należało orzec jak w sentencji. aj