I SA/Łd 417/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Kiss, Sędziowie NSA P. Janicki, A. Cudak (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia zaległości w podatku od środków transportu 1. oddala skargę; 2. nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi) adwokatowi T. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wnioskiem z dnia 15 września 2000 roku (data wpływu 20 września 2000 r.) G. K. i K. S., wspólnicy spółki cywilnej PHU A, wnieśli o umorzenie postępowania w sprawie powstania zobowiązania podatkowego od środków transportowych za pojazdy Star [...] i Star [...] za okres od lipca 1998 roku do sierpnia 2000 roku oraz o zaniechanie w całości ustalania zobowiązania podatkowego za ten okres. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowania w sprawie zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za wskazane wyżej pojazdy. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 22 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacji podatkowej (tj. Dz. U. z 2005 roku nr 8, poz. 60), organy podatkowe nie mogą zaniechać ustalania zobowiązań podatkowych stanowiących dochody gmin. Na skutek odwołania podatników, decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że zobowiązanie podatkowe w podatku od środków transportowych powstaje w sposób określony w art. 21 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, tj. z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania z nabyciem lub zarejestrowaniem środka transportowego. Organ odwoławczy wywiódł, zatem, że w takim przypadku nie wchodzi w rachubę zaniechanie ustalania zobowiązania podatkowego, które dotyczy tylko zobowiązań powstających na skutek decyzji ustalających wysokość takich zobowiązań. W związku z tym uznał, że decyzja organu pierwszej instancji była wydana bez podstawy prawnej. Nie można, bowiem prowadzić postępowania, a następnie wydać decyzji w przedmiocie zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego, w sytuacji, gdy powstaje ono z mocy samego prawa. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania o zaniechanie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. W uzasadnieniu organ podatkowy podniósł, że w odniesieniu do podatku od środków transportu nie wchodzi w rachubę wydanie decyzji ustalającej, a zatem brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zaniechania ustalania zobowiązania podatkowego. W odwołaniu podatnicy wnosili o zaniechanie ustalenia zobowiązania podatkowego wskazując, że organy administracji naruszyły prawo własności przedmiotowych samochodów, co miało wpływ na wynik sprawy podatkowej. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje z mocy prawa, do której to sytuacji nie stosuje się zaniechania ustalenia zobowiązania podatkowego. To ostatnie dotyczy ze swej istoty zobowiązań powstających w wyniku decyzji ustalającej wysokość danego zobowiązania. W konsekwencji uznano, że postępowanie w przedmiocie wniosku o zaniechanie ustalenia zobowiązania należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, jak słusznie uczynił organ pierwszej instancji. Powyższą decyzję podatnicy zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 11 października 2002 roku, sygn. akt I S.A./Łd 1136/01, uchylił ją uznając, iż prowadzenie postępowania w sprawie o zaniechanie w całości ustalania zobowiązania podatkowego jest od początku bezcelowe i podlega umorzeniu z uwagi na brak przedmiotu, który miałby być rozpatrywany. Ponadto Sąd podkreślił w uzasadnieniu, iż zakres żądania strony należało ocenić zgodnie z sensem i racją pisma zawierającego wniosek, a nie na podstawie tytułu nadanego mu przez stronę i dlatego wniosek skarżących potraktować należało jako żądanie zaniechania poboru podatku, które odnosi się do zobowiązań powstających ex lege. Zaniechanie poboru podatku jest możliwe wyłącznie w odniesieniu do tych zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, bowiem z upływem tego terminu powstaje zaległość podatkowa, w odniesieniu, do której stosowane mogą być jedynie przepisy dotyczące umarzania zaległości podatkowych. Takie rozumowanie pozwoliłoby organowi na rozpoznanie wniosku skarżących jako wniosku o umorzenie zaległości podatkowych oraz unikniecie sztucznego i nie znajdującego podstawy prawnej rozbicia jednego wniosku na dwa postępowania – o umorzenie zaległości oraz o zaniechanie ustalenia zobowiązania podatkowego. Dodano jednocześnie, że strony w chwili wyrokowania nie potrafiły przedstawić informacji odnośnie zakończenia postępowania prowadzonego w trybie art. 67§ 1Ordynacji podatkowej. Z uwagi na treść powyższego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych w kwocie 2.102,20 zł. za lata 1998-2000 za samochody uniwersalne Star o nr [...] i [...], uznając iż przedstawione okoliczności nie spełniają wymogów udzielenia ulgi podatkowej, gdyż brak jest przesłanek o charakterze wyjątkowym, uzasadniających rezygnację gminy z przysługujących jej należności podatkowych. Skarżący odwołali się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...] uchyliło ją w całości i umorzyło postępowanie w sprawie uznając, iż zaskarżona decyzja organu podatkowego pierwszej instancji jest drugą z kolei decyzją rozstrzygającą wniosek z dnia [...] o umorzeniu zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportu. Powyższą decyzję zaskarżył skargą do Sądu administracyjnego G. K.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojego środka odwoławczego wskazał, że nie otrzymał ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dotyczącej umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportu. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy był związany treścią wcześniejszego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto autor skargi wskazał, że w wydaniu zaskarżonej decyzji brały udział osoby, które wydawały decyzję w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Skarga podlega oddaleniu, jeżeli zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego, jak i materialnego. Sąd ponadto oddala skargę, jeżeli przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykaże brak naruszenia prawa w działalności organu administracji, którego skarga dotyczy, albo wyłącznie takie uchybienie przepisom obowiązującego prawa, które nie daje podstaw do uwzględnienia skargi (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270). W sprawie niniejszej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] zasadnie uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych w kwocie 2.102,20 zł., za lata 1998-2000 za samochody uniwersalne marki Star o numerach rejestracyjnych [...] i [...]. Zaskarżona decyzja organu podatkowego pierwszej instancji była bowiem już drugą z kolei decyzją rozstrzygającą wniosek skarżącego z dnia [...], w którym żądał on umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych. Wprawdzie istotnie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wskazano daty ani sygnatury wcześniejszego rozstrzygnięcia organu podatkowego w zakresie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Jednakże w toku postępowania sądowego organ odwoławczy złożył akta administracyjne, z których wynika, że kwestia ta rozstrzygnięta została uprzednio ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...]. Wcześniej, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił umorzenia zaległości w podatku od środków transportowych za lata 1998 -2000 za samochody Star o numerach rejestracyjnych: [...] i [...], gdyż organ podatkowy nie znalazł sytuacji wyjątkowej, czy znacznego ograniczenia możliwości płatniczych spowodowanych zdarzeniami losowymi. Stwierdził ponadto, iż u podatnika nie nastąpiła utrata losowa majątku, ani też konieczność sięgania do środków pomocy państwa. W wyniku odwołania G. K. i K. S., wspomnianą decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, iż stan majątkowy odwołujących się nie uniemożliwia zapłaty podatku. Powyższa decyzja organu odwoławczego została doręczona G. K. w sposób zastępczy. Decyzja ta nie została zaskarżona. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie w sprawie na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 2 w zw. z art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Stosownie do przywołanych powyżej przepisów organ odwoławczy umarza postępowanie podatkowe, które stało się bezprzedmiotowe. Organ II instancji stwierdzając więc, iż Prezydent Miasta Ł. rozstrzygnął ponownie w drodze decyzji o istocie sprawy, mimo że postępowanie podatkowe było bezprzedmiotowe, słusznie orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i o umorzeniu postępowania w niniejszej sprawie. Powyższej oceny nie zmienia fakt, podnoszony przez skarżącego, ewentualnej nieprawidłowości w doręczeniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Niekwestionowaną bowiem okolicznością jest to, że wcześniej organ podatkowy rozpoznał wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Wbrew zarzutom skarżącego zaskarżona decyzja jest zgodna z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2002 r. Tenże Sąd w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazał, że sprawa powinna zostać rozpoznana jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowej, przy czym strony nie potrafiły określić, czy taki wniosek już wcześniej nie został rozstrzygnięty. Natomiast całkowicie niezrozumiały jest zarzut naruszenia przepisu art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. W tym unormowaniu wyłączono bowiem od rozpoznania sprawy pracowników organu podatkowego (członków kolegium SKO), którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Chodzi zatem o sytuację, że członek SKO rozpoznaje odwołanie od decyzji, którą wydawał w pierwszej instancji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Pełnomocnikowi z urzędu przyznano wynagrodzenie w wysokości określonej w § 19 pkt 1 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).