I SA/Łd 417/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. w likwidacji jako płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń - maj 2009 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. z dnia [...] r., którą orzeczono o solidarnej odpowiedzialności M. Z. - członka zarządu A Spółki z o. o. w likwidacji za zaległości podatkowe tej spółki jako płatnika zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od stycznia do maja 2009 r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Należności objęte wymienionymi decyzjami wynikają z pobranych przez spółkę zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych i wykazanych w stosownych deklaracjach PIT-4R . Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. – G. orzekł o odpowiedzialności płatnika – Spółki A. Spółka nie uregulowała przedmiotowych zaległości. Organ pierwszej instancji wszczął postępowanie egzekucyjne. W ramach tego postępowania wystąpił do kilku banków z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Ustalono, że spółka posiadała rachunek w Banku A S.A. Umowa rachunku bankowego została rozwiązana w dniu 9 czerwca 2009 r. Na podstawie informacji uzyskanych z Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych ustalono, że spółka nie figuruje w rejestrze ksiąg wieczystych, ani w rejestrze zastawów. W oparciu o informacje z Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Ł. organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, że spółka nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków. Na podstawie informacji przekazanych przez poborców skarbowych z dnia 20 maja i 15 lipca 2010 r. ustalono, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej pod zgłoszonym adresem i nie zgłosiła innego adresu do Krajowego Rejestru Sądowego. Reasumując organ pierwszej instancji ocenił, że egzekucja zaległości z majątku spółki jest bezskuteczna. Postanowieniem z dnia [...] r. organ podatkowy pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki za wskazane na wstępie zaległości. Równolegle wszczęto postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności drugiego z członków zarządu spółki – A. K., za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. Postępowanie to zakończyło ostateczną decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł.– G. z dnia [...] r. orzekającą o odpowiedzialności A. K. za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za wskazane wyżej okresy rozliczeniowe, odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego. W oparciu o dane zgromadzone w KRS organ podatkowy ustalił, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki od dnia jej powstania (24 lipca 2001 r.) do dnia 7 lipca 2009 r. Organ podatkowy pierwszej instancji przeanalizował dane wynikające z bilansów i rachunków zysków i strat za lata 2002 -2005 i 2008 r. oraz zeznań spółki w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. Stwierdził, że wartość zobowiązań krótkoterminowych spółki przewyższała należności. W latach 2004-2008 spółka zadeklarowała stratę. Płynność finansowa kształtowała się na niskim poziomie. Organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził ocenę sytuacji finansowej spółki przy zastosowaniu dwóch wskaźników. Wskaźnik bieżącej płynności finansowej, który obrazuje zdolność jednostki do regulowania swoich zobowiązań środkami obrotowymi, za 2008 rok wniósł 0,64 podczas gdy jego wartość optymalna wynosi od 1,2 do 2,0. Wskaźnik szybkiej płynności, który obrazuje stopień pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o dużym stopniu płynności, wyniósł za rok 2008 – 0,64, podczas gdy za satysfakcjonujący uznaje się wynik między 1 a 1,2. W oparciu o powyższe dane organ pierwszej instancji przyjął, że przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości istniały już w 2008 r. Podkreślono, że w 2008 r. spółka nieterminowo regulowała zobowiązania podatkowe. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wniósł o jej zmianę i "zwolnienie" od obowiązku zapłaty zaległości spółki. Podniósł, że organ podatkowy pierwszej instancji nie uwzględnił istotnych okoliczności. Skarżący wskazał, że od 7 lipca 2009 r. nie miał wpływu na działalność spółki. Organ podatkowy dopiero w marcu 2010 r. podjął przeciwko spółce działania w celu wyegzekwowania zaległości, nie informując skarżącego o tym i dając czas ówczesnemu prezesowi spółki – A. K. do "wyprowadzenia" majątku ze spółki. Zdaniem skarżącego organ podatkowy nie uzyskał rzeczywistych i aktualnych informacji o stanie majątkowym spółki zwłaszcza w kontekście oświadczenia o rachunku bankowym spółki. Zdaniem skarżącego gdyby organ niezwłocznie przeprowadził egzekucję z rachunku bankowego uzyskałby środki na pokrycie zaległości. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji przytoczono treść przepisów prawa stanowiących podstawę orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, tj. art. 107 § 2 pkt 2 i pkt 4 i art. 116 § 1 i § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy przedstawił obszernie przesłanki odpowiedzialności członków zarządu oraz okoliczności uwalniające od tej odpowiedzialności, tj.: 1) zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) albo 2) brak winy za niezgłoszenie ww. wniosków, 3) wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części - akcentując przy tym, że ciężar ich wykazania spoczywa na stronie postępowania. Dyrektor izby skarbowej ocenił, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania wynikające z decyzji i mimo istnienia okoliczności uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, skarżący nie złożył takiego wniosku. Organ stwierdził również że skarżący nie wykazał żadnej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności. W skardze na przedstawioną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. skarżący wniósł o jej zmianę poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia należności podatkowych wymienionych w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzja koncentruje się na niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki oraz solidarnej odpowiedzialności członków zarządu, równocześnie pomija bardzo istotne fakty w sprawie. Odnośnie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości podniósł, że w roku 2009 podjęto w spółce działania które miały na celu poprawę sytuacji finansowej spółki i działania te przyniosły wymierne rezultaty ponieważ strata za rok 2008 w wysokości 321 tyś. zł zmniejszyła się do 71 tyś. zł za rok 2009. Gdyby te działania były kontynuowane, to zdaniem skarżącego sytuacja spółki mogła ulec poprawie. Takie możliwości potwierdził biegły z zakresu rachunkowości powołany w sprawie oznaczonej sygn. akt [...] toczącej się w Sądzie Okręgowym w Ł. [...] Wydział Gospodarczy. Skarżący wskazał na wynikający z opinii fakt "wyprowadzania" majątku ze spółki w okresie od września 2009 r. do dnia 9 kwietnia 2010 r., do spółki, w której członkiem zarządu była A. K.. Skarżący podniósł, że w ocenie biegłego przy założeniu, że nie doszłoby do utraty środków produkcji i kontrahentów, możliwe byłoby wszczęcie przez spółkę procedury naprawczej lub upadłościowej. W ocenie skarżącego podnoszona przez organ odwoławczy okoliczność zaprzestania wypłacania skarżącemu wynagrodzenia przez spółkę, co zdaniem organu było sygnałem do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki, jest chybiony. Skarżący podniósł, że w tym czasie spółka nie wypłacała pensji wszystkim innym pracownikom, co zdaniem skarżącego miało doprowadzić do konfliktu pomiędzy wspólnikami i usunięcia skarżącego ze spółki. Drugim poważnym zarzutem wobec decyzji organów skarbowych jest opieszałość działań pracowników organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że pomimo, iż pierwsze zaległości powstały w styczniu 2009 r. urząd skarbowy podjął działania w marcu 2010 r., tj. ponad rok później. Zdaniem skarżącego twierdzenie dyrektora izby skarbowej, że powiększające się zaległości podatkowe powinny stanowić dla skarżącego sygnał do podjęcia działań, nie są trafne, ponieważ fakt ten był ukrywany przed skarżącym przez A. K., co wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. W. [...] Wydział Karny. Skarżący postawił zarzut organowi pierwszej instancji, że pomimo posiadanej wiedzy nie zabezpieczył rachunku bankowego spółki pomimo, że posiadał wiedzę o zaległościach powstających od stycznia 2009 r. Działania podjął w marcu 2010 r., a 28 października 2010 r. wystąpił do bliżej nie sprecyzowanych banków o zajęcie prawa majątkowego. Opieszałość pracowników urzędu spowodowała, że A. K. "wyprowadziła" majątek ze spółki, a w konsekwencji uniemożliwiła zabezpieczenie tego majątku. Uniemożliwiła również zabezpieczenie rachunku bankowego, na który w latach 2009-2010 wpłynęło zdaniem skarżącego 3-4 mln. złotych. Zaniedbania organu podatkowego uniemożliwiły skarżącemu skuteczne wskazanie majątku w celu uwolnienia się od odpowiedzialności. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Organy podatkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego. W rozpoznawanej sprawie miały zastosowanie przepisy art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60) z uwzględnieniem nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318). Stosownie do przywołanych przepisów za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (art. 116 § 1 O.p.). Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Sąd podziela ocenę organów podatkowych, zgodnie z którą spełnione zostały wszystkie przesłanki odpowiedzialności członka zarządu. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki A w okresie od 2 października 2001 r. do 7 lipca 2009 r. Niewątpliwie terminy płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od stycznia do maja 2009 r., przypadały w okresie gdy skarżący był członkiem zarządu spółki. W ocenie sądu organy podatkowe prawidłowo oceniły, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Spółka nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Powyższą okoliczność potwierdza również pośrednio sam skarżący wskazując, że A. K. wyprzedała majątek spółki B Spółce z o.o., w której jest członkiem zarządu. W aktach sprawy znajdują się faktury sprzedaży potwierdzające, sprzedaż towarów między tymi podmiotami (karty 156- 164). Organ ustalił, że spółka nie posiada rachunku bankowego i nie prowadzi działalności gospodarczej. Organy podatkowe ustaliły, że spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości ani wniosku o wszczęcie postępowania układowego. Zbadały sytuację finansową spółki i oceniły, że w okresie gdy skarżący pełnił funkcję członka zarządy istniały przesłanki ogłoszenia upadłości, określone w art. 10 z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 9 października 2012 r., poz. 1112). Zgodnie z przywołanym przepisem upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. W rozpoznawanej sprawie wystąpiły obie przesłanki niewypłacalności. Spółka nie regulowała swoich zobowiązań, w tym zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją. Ponadto z zez branego materiału dowodowego wynika, że zobowiązania spółki przekraczały jej majątek. Organ pierwszej instancji przyjęły, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w 2008 r. W ocenie sądu powyższa ocena została bardzo starannie uzasadniona. Organy obu instancji przeanalizowały (dostępne w aktach rejestrowych) bilanse spółki, rachunki zysków i strat, zeznania podatkowe dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych. Zbadano sytuację majątkową spółki stosując wskaźnik bieżącej płynności finansowej i szybkiej płynności finansowej. Ustalono, że spółka utraciła zdolność do płynnego regulowania swoich zobowiązań, a tym samym istniało ryzyko, że nie wszyscy wierzyciele spółki zostaną zaspokojeni. Dodatkowo wskazać należy, że z załączonej do akt opinii biegłego sądowego z zakresu rachunkowości, sporządzonej dla potrzeby postępowania sądowego w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały zgromadzenia wspólników o rozwiązaniu spółki z dnia 14 kwietnia 2010 r. (karty 165-169) wynika, że od roku 2002 do 13 kwietnia 2010 r. wskaźniki płynności finansowej kształtowały się poniżej wymaganych norm, co świadczy o braku płynności finansowej. Według biegłego od maja 2004 r. kapitał własny spółki był ujemny, co oznacza że posiadany majątek nie wystarczał na pokrycie zobowiązań. We wnioskach końcowych biegły stwierdził, że począwszy od roku 2004 spółka powinna złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości gdyż jej majątek nie wystarczał na pokrycie zobowiązań. Na dzień podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki, jej majątek pokrywał zobowiązania tylko w 50,5%. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie wskazał również majątku z którego egzekucja byłaby możliwa. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż nie sposób przyjąć że skarżący będąc członkiem zarządu od 2001 r. nie wiedział, że spółka przez wiele lat boryka się z problemami finansowymi, zaś według opinii biegłego (na którą powołuje się skarżący) jest niewypłacalna już od 2004 r. Jest to tym bardziej niewiarygodne, że skarżący sam przyznaje, że nie otrzymywał wynagrodzenia. W skardze oświadczył, że wynagrodzenia nie otrzymywali wszyscy pracownicy spółki. Argumenty zawarte w skardze nie mają zdaniem sądu znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Nie mają bowiem związku z przesłankami uwalniającymi członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki. Skarżący dowodzi, że obciążenie go odpowiedzialnością za zaległości spółki jest następstwem opieszałości organu podatkowego, który podjął działania egzekucyjne dopiero w 2010 r., pomimo że zaległości podatkowe powstawały począwszy od stycznia 2009 r. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło przede wszystkim dlatego, że spółka zarządzana przez skarżącego i A. K. nie płaciła w ustawowym terminie należnych zobowiązań podatkowych. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd oddalił skargę. D.B.