I SA/Łd 424/17

Dnia 14 czerwca 2017 roku P O S T A N O W I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. i przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 (sto) złotych, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 8 marca 2017 roku J. R. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że wspólnie z córką, matką i babcią prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzone przez stronę gospodarstwo rolne, z którego dochód oszacowała na kwotę ok. 1000 zł, oraz zasiłek przedemerytalny matki skarżącej w wysokości 878 zł i emerytura jej babci w kwocie 1.100 zł. Strona nie otrzymuje zasądzonych wyrokiem sądu alimentów na córkę, a ich egzekucja okazała się bezskuteczne, na dowód czego strona przedłożyła aktualne zaświadczenie. Majątek strony stanowi dom o powierzchni 150 m2 i wartości ok. 150.000 zł, gospodarstwo rolne o powierzchni 6,5 ha oraz mieszkanie własnościowe spółdzielcze o powierzchni ok. 55 m2 i wartości 150 .000 zł. Skarżąca wskazał, że organ egzekucyjny zajął jej rachunki bankowe Koszty miesięcznego utrzymania swojego gospodarstwa domowego strona oszacowała na kwotę 1.300 zł (czynsz, energia, gaz, odpady, ogrzewanie). Zarządzeniem z 12 kwietnia 2017 roku skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie czy będące własnością skarżącej mieszkanie stanowi źródło jej dodatkowych dochodów i udokumentowanie ich wysokości, nadesłanie zeznań podatkowych osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i ewentualnie skarżącej za dwa ostatnie lata podatkowe, nadesłanie zaświadczenia z właściwego Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat bezpośrednich do rolnictwa ze środków UE, bądź o niewystępowaniu z wnioskiem o ich otrzymanie, udokumentowanie wysokości dochodów skarżącej oraz wszystkich osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym, udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy, nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym za dwa ostatnie miesiące, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 19 kwietnia 2017 roku. Postanowieniem z 19 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia wniesiono sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że skarżąca jest w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej, samotnie wychowuje dziecko w wieku szkolnym, nie otrzymuje alimentów. Na skutek działań kontrolnych organów podatkowych, Skarżąca straciła klientów i zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, a utrzymuje się przy życiu jedynie dzięki wspólnemu zamieszkiwaniu z matka i babcią, które uprawnione są do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, co pozwana kobietom przetrwać. Skarżącej grożą bardzo wysokie sankcje, realnie zagrażające egzystencji jej i córki. Skuteczne przeprowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego jest jedyną szansą na odwrócenie opisanej sytuacji. Wymaga to jednak poniesienia przez Skarżąca kosztów wpisu sądowego, który - z uwagi na wartości przedmiotu zaskarżenia -jest dla Skarżącej nadmiernie wysoki.. Do sprzeciwu załączono kopie dokumentów potwierdzających sytuację majątkową strony. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest wyjątkiem od przewidzianej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą strony postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Ponadto jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz nadesłanych dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżąca wspólnie z córką, matką i babcią prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzone przez stronę gospodarstwo rolne, z którego dochód oszacowała na kwotę ok. 1000 zł, oraz zasiłek przedemerytalny matki skarżącej w wysokości 878 zł i emerytura jej babci w kwocie 1.100 zł. Majątek strony stanowi dom o powierzchni 150 m2 i wartości ok. 150.000 zł, gospodarstwo rolne o powierzchni 6,5 ha oraz mieszkanie własnościowe spółdzielcze o powierzchni ok. 55 m2 i wartości 150 .000 zł. Koszty miesięcznego utrzymania swojego gospodarstwa domowego strona oszacowała na kwotę 1.300 zł. Na etapie sprzeciwu skarżąca przedstawiła stosowne dokumenty, których brak był powodem odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 19 maja 2017 r. W tym miejscu wskazać należy, że kwota wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 1.500 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od całego wpisu sądowego od skargi uznać należało za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest bowiem obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Wnioskodawczyni posiada stałe źródło dochodów, które w zestawieniu z wykazanymi wydatkami koniecznego utrzymania pozwala w ocenie Sądu na uiszczenie kwoty stanowiącej zaledwie ułamek należnego wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260, w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Ake.