I SA/Łd 43/22

Dnia 6 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak, Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2022 roku sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Wójta Gminy Ozorków z dnia 5 listopada 2021 r. nr FN.3127.37.2020 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na rok 2020. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia. I SA/Łd 43/22 UZASADNIENIE W dniu 27 października 2021 r. do Urzędu Gminy w Ozorkowie E. K. wniosła pismo stanowiące wniosek przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy w Ozorkowie z dnia 26 lutego 2020 w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020. Do wniosku o przywrócenie terminu skarżąca załączyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, Postanowieniem z dnia 5 listopada 2021 r. Wójt Gminy Ozorków odmówił przywrócenia terminu odwołania od własnej decyzji z dnia 26 lutego 2020 w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Ozorków wskazał, że zarzuty skargi są – w jego ocenie – niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza z kolei nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, a stosowanie do art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd, z zastrzeżeniem art. 57a, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach badanej sprawy sąd zobowiązany jest z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi, dokonać pełnej oceny co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu i w przypadku skargi na decyzję uwzględnić wszystkie zaistniałe w sprawie naruszenia, na które wskazano w art. 145 § 1 p.p.s.a. Skutkiem tego Sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi także z powodu uchybień innych niż te, które zostały przytoczone w skardze, także stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu pomimo braku w skardze wniosku w tym zakresie, w razie zaistnienia okoliczności określonych w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według wskazanych powyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że postanowienie to wydane zostało z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., zw. dalej: "O.p." co prowadzi do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 1 O.p., nieważna jest decyzja, która została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. W orzecznictwie i piśmiennictwie na tle właściwości ustawowej organów rozróżnia się właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do postanowień z mocy art. 219 O.p. Przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia) na podstawie art. 247 § 1 pkt O.p. jest naruszenie przez organ administracji każdego rodzaju właściwości, bez względu na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia podjętego przez organ niewłaściwy. Bezwzględny obowiązek przestrzegania przez organy administracji swojej właściwości w postępowaniu podatkowym wynika wprost z treści art. 15 O.p., który stanowi, że organy podatkowe przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek ten jest bezpośrednio związany z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Oznacza to dla organów konieczność dokonywania kontroli i przestrzegania swojej właściwości na każdym etapie postępowania. Przystępując do rozpoznania sprawy każdy organ jest więc zobligowany w pierwszej kolejności dokonać z urzędu oceny swojej właściwości do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w danym przedmiocie (właściwość rzeczowa), do rozstrzygania określonej kategorii spraw na danym obszarze kraju (właściwość miejscowa), a w przypadku rozpoznania środka zaskarżenia - do rozstrzygnięcia danej sprawy w trybie odwoławczym (właściwość instancyjna). Tylko pozytywna ocena dokonana w powyższym zakresie uprawnia organ do rozpoznania i rozstrzygnięcia określonej sprawy. W przeciwnym razie powinien przekazać sprawę organowi właściwemu. Wkroczenie w zakres właściwości innego organu i rozstrzygnięcie sprawy nienależącej do zakresu swej właściwości stanowi, jak już wyżej wskazano, kwalifikowane naruszenie przez organ prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności. Skarżąca w piśmie z dnia 27 października 2021 r. skierowanym do Urzędu Gminy w Ozorkowie wniosła przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy w Ozorkowie z dnia 26 lutego 2020 w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020. Zasadą wyrażoną w art. 163 O.p. jest to, że w sprawie przywrócenia terminu postanawia właściwy w sprawie organ podatkowy. Chodzi tu o organ, który prowadzi w danej instancji postępowanie, w toku którego nastąpiło uchybienie terminowi do dokonania określonej czynności. Przedstawiona reguła odnosi się, co do zasady, do wszelkich czynności procesowych, dla których przewidziano terminy. Nie ma znaczenia, czy postępowanie toczy się przed organem pierwszej, czy też drugiej instancji. Odstępstwo od tej zasady zawiera art. 163 § 2 o.p. W przypadku uchybienia terminowi do wniesienia odwołania lub zażalenia – postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W niniejszym postępowania nie ulega wątpliwości, że postanowienie w zakresie przywrócenia terminu wniesienia odwołania winien wydać organ II instancji czyli właściwe miejscowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydał organ rzeczowo niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niestosowanie się przez organ podatkowy do regulacji art. 15 O.p. jest kwalifikowaną wadą postępowania, uzasadniającą konieczność stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 O.p Nie ma przy tym znaczenia, czy zawarte w postanowieniu rozstrzygnięcie jest trafne czy też nie. Na tym etapie przedwczesna była więc ocena zarzutów skargi (por. wyroki NSA: z dnia 6 października 1995 r., sygn. II SA/Lu 2409/94, publ. ONSA 1996/4/161; z dnia 12 lipca 1994 r., sygn. II SA 781/93, publ. OSP 1995/1/25). W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżone postanowienie Wójta Gminy Ozorków zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej sankcjonowanej w 247 § 1 pkt 1 O.p (w zw. z art. 219 O.p.), Sąd stwierdził jego nieważność na postawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. lp