I SA/Łd 431/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: Marta Aftowicz-Korlińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące V-VII 1997 roku 1.oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adw. F. J. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką ul. N. 53 lok. 2a w Ł. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Pismem z dnia 25 września 2008 roku K. K. złożył wniosek o "chociażby częściowe umorzenie spłat oraz umorzenie odsetek" związanych z zaległościami w podatku od towarów i usług. Podatnik stwierdził, że nie miał nic wspólnego z firmą, którą faktycznie prowadził jego zmarły w 2007 roku brat. K. K. stwierdził, że chciałby założyć rodzinę, ale biorąc pod uwagę swą sytuację materialną zastanawia się, czy może to uczynić. Pomaga finansowo rodzicom, a w szczególności ojcu, który ma niską emeryturę, a ze względu na poważne schorzenia dużo wydaje na leki. Podatnik stwierdził, że jest młodym, załamanym człowiekiem, który nieświadomie znalazł się w trudnej sytuacji, dlatego liczy na pomoc oraz wyrozumiałość. W dniu [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. wydał decyzję Nr [...] na mocy której odmówił umorzenia w całości lub w części zaległości w podatku VAT za miesiące V-VII/1997 w łącznej wysokości 357.043,66 złotych określonych w decyzjach tego organu z dnia 24 lipca 1998 oraz w podatku VAT za miesiące V-VII/1997 w łącznej wysokości 106.925,76 złotych, odmówił także umorzenia odsetek od tych zaległości. Od decyzji tej K. K. złożył odwołanie, w którym podniósł, że w wyniku niewłaściwych decyzji organu podatkowego spłaca nienależne budżetowi podatki. Stwierdził, iż w czasie prowadzenia działalności gospodarczej były składane do urzędu skarbowego deklaracje VAT-7, które nie budziły wątpliwości, były prawidłowe i oparte na dokumentach źródłowych. Twierdzenia organu dotyczące braku prawa do obniżenia podatku należnego, mimo posiadania oryginalnych faktur zakupu są gołosłowne, a pozbawienie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa jest niezasadne i prowadzi do obciążenia obowiązkiem zapłaty kwoty nienależnej. W dniu [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. Organy podatkowe ustaliły następujący stan faktyczny: Po przeprowadzeniu kontroli podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. wydał w dniu [...] roku, co do podatnika trzy decyzje określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług: - nr.[...], w której określił zobowiązanie podatkowe za miesiąc maj 1997 roku w wysokości 38.680,00 złotych i odsetki za zwłokę oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 11.694,00 złotych, - nr.[...], w której określił zobowiązanie podatkowe za miesiąc czerwiec 1997 roku w wysokości 316.378,00 złotych i odsetki za zwłokę oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 94.228,00 złotych, - nr.[...], w której określił zobowiązanie podatkowe za miesiąc lipiec 1997 roku w wysokości 4.458,00 zł i odsetki za zwłokę oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 1.280,00 złotych, W toku postępowania ustalono, że zobowiązania podatkowe skarżącego nie uległy przedawnieniu. K. K. w okresie od maja do lipca 1997 roku prowadził działalność gospodarczą, której przedmiotem był eksport odzieży. Aktualnie podatnik osiąga dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.624,40 złotych brutto ( po 60 % potrąceniach komorniczych 960 złotych netto ). Pozostaje aktualnie w separacji z żoną, mieszka z rodzicami w trzypokojowym mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 57 m2, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ojciec podatnika uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 800 złotych, a matka rentę w wysokości 550 złotych. Wydatki mieszkaniowe wynoszą : czynsz 480 złotych, gaz -85 złotych, energia elektryczna – 50 złotych, telefon – 90 złotych. K. K. nie posiada rzeczowych ani finansowych składników majątku, w postaci lokat, obligacji bądź akcji. Powołując się na treść art.67 a i b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja Podatkowa ( tekst jednolity Dz.U z 2005 roku, Nr.8 poz.60 z późniejszymi zmianami ) organy podatkowe wskazały, że analiza sytuacji osobistej, finansowej i majątkowej K. K. nie pozwala na przyjęcie, że obiektywnie trudna sytuacja podatnika ma charakter nadzwyczajnego zdarzenia losowego, niezależnego od jego działania. A tylko taka sytuacja daje organom podatkowym możliwość uwzględnienia wniosku o przyznanie najdalej idącej ulgi podatkowej. Argumenty odnoszące się do ostatecznych i prawomocnych decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w tym postępowaniu są bez znaczenia, tym bardziej, że w toku kontroli podatkowej nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Podatnik w żaden sposób nie podjął żadnych działań zmierzających do zaspokojenia należności wobec Skarbu Państwa wpłacając dobrowolnie chociażby niewielkie kwoty na poczet posiadanego przez siebie zadłużenia. Dopiero egzekucja komornicza prowadzi do zaspokojenia roszczeń urzędu skarbowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi podatnik wskazał, że nie posiadał żadnych dokumentów związanych z działalności gospodarczą, gdyż dokumenty te zostały utracone w wyniku kradzieży z włamaniem. W takiej sytuacji organy podatkowe winny przyjąć, że deklaracje VAT-7 składane comiesięcznie były prawidłowe, nie było bowiem żadnych dowodów, iż te deklaracje były nieprawidłowe. Organ podatkowy prowadząc wówczas postępowanie podatkowe nie wziął pod uwagę faktu, że niepamięć podatnika była spowodowana schorzeniami neurologicznymi. Podnosząc te argumenty, wskazując na naruszenie art.120, 121,122, 124, 180§1, 188, 191 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej wniósł o umorzenie odsetek i dodatkowego zobowiązania podatkowego, a płacenie jedynie zobowiązania podatkowego prawidłowo wyliczonego według dokumentów. Po zapoznaniu się ze skargą, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie dalszych rozważań należy wskazać, że wszystkie argumenty podniesione przez podatnika zarówno w skardze, jak i odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. odmawiającej umorzenia zaległości podatkowych są argumentami, które mogłyby być rozważone przez sąd oraz organy podatkowe, gdyby przedmiotem oceny była legalność decyzji wymiarowych. Decyzje wymiarowe z dnia [...] roku o numerach [...] są ostateczne i prawomocne dlatego też podnoszenie w tym postępowaniu, którego przedmiotem jest jedynie postępowanie organów w przedmiocie przyznania ulgi podatkowej określonej w art.67 a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej nie jest możliwe. Argumenty odnoszące się do utraty w wyniku włamania całej dokumentacji źródłowej firmy, przyczyn związanych z niemożnością jej odtworzenia, a także z prawidłowością określenia i ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług nie mogą być przedmiotem rozważań sądu. Zgodnie z art.67 a § 1 pkt.3 Ordynacji Podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art.67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z zacytowanego przepisu wynika przede wszystkim, że przesłankami umożliwiającymi uwzględnienie wniosku o przyznanie ulg podatkowych jest ważny interes podatnika lub interes publiczny, a ponadto, że decyzja organu podatkowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to tyle, że nawet wówczas, gdy organy podatkowe ustalą w toku postępowania, że za przyznaniem ulgi podatkowej przemawia ważny interes podatnika lub interes publiczny, może takiej ulgi nie przyznać. Oczywiście odmowa zastosowania ulgi podatkowej w takiej sytuacji wymaga rzeczowego uzasadnienia. Zdaniem Sądu organy podatkowe w tej sprawie, w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny, w szczególności wszystkie okoliczności związane z sytuacją materialną podatnika oraz jego sytuacją rodzinną. W tym zakresie posłużyły się oświadczeniem K. K. ( k.40 akt administracyjnych ) oraz zaświadczeniem z miejsca pracy (k.38 akt administracyjnych ). W świetle tych dowodów w sposób zasadny uznały sytuację materialną skarżącego za trudną. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę akceptuje pogląd, że z "ważnym interesem podatnika" jako przesłanką uzasadniającą przyznanie ulgi podatkowej, mamy wówczas do czynienia gdy wystąpią nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika ( Ordynacja Podatkowa Komentarz pod redakcją Stefana Babiarza i innych, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005 str.245 ) W wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 roku ( SA/Sz 850/98, POP 2000, nr.6, poz.168 ) Naczelny Sąd Administracyjny za "ważny interes podatnika" uznał sytuację, w której z powodu z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Żadne z takich nadzwyczajnych, losowych przypadków w sprawie niniejszej nie wystąpiło. K. K. jest zatrudniony w Urzędzie Miasta Ł. od dnia 1 lipca 2000 roku z wynagrodzeniem 2.624,40 złotych brutto, zamieszkuje wraz z rodzicami, którzy także posiadają własne źródła dochodów. Wspólnie z nimi prowadzi gospodarstwo domowe oraz uczestniczy w ponoszeniu kosztów utrzymania. Z jego wniosku nie wynika, aby był chory lub z jakiegokolwiek innego powodu niezdolny do pracy. Nie można także uznać, aby za przyznaniem ulgi podatkowej przemawiały szczegółowo wyartykułowane przez niego we wniosku okoliczności związane z koniecznością niesienia pomocy finansowej rodzicom oraz obawą o brak środków koniecznych do utrzymania rodziny, która zamierza założyć. Skarżący przecież taką rodzinę już założył, tyle, że aktualnie ze swoją żoną jest w separacji, a co do pomocy rodzicom, to należy wskazać, że jest zobowiązany mocą wyroku sądowego do łożenia alimentów na rzecz swej matki w kwocie 600 złotych. Organy podatkowe słusznie także uznały, że za przyznaniem ulgi nie przemawiają także okoliczności związane z interesem publicznym. Przede wszystkim istnieje konstytucyjna zasada powszechności opodatkowania, przyznanie K. K. tak daleko idącej ulgi jakiej się domaga stawiałoby go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników, którzy mimo, że posiadają dochody niższe od niego terminowo i w pełnej wysokości regulują swoje zobowiązania w stosunku do Skarbu Państwa. Reasumując – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – organy podatkowe w sposób wszechstronny zbadały sytuację majątkową i osobistą skarżącego, zapewniając mu czynny udział w postępowaniu. Decyzja i jej uzasadnienie czynią zadość wymaganiom zawartym w przepisach Ordynacji podatkowej, w szczególności wbrew twierdzeniom K. K. uzasadnienie decyzji zgodne jest z art.210 § 1 i 4 tej ustawy. Sformułowane przez skarżącego zarzuty naruszenia art.120, 121, 122, 124, 180 § 1, 188, 191 Ordynacji Podatkowej nie zostały przez niego w żaden sposób uzasadnione, dlatego też szczegółowe odniesienie się do nich nie jest możliwe. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę akceptuje pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2009 roku, w sprawie I SA/Rz 697/08 ( opublikowany LEX 491822 ) zgodnie z którym przyznanie ulgi może dotyczyć jedynie stosunku zobowiązaniowego, który istniał w chwili podejmowania decyzji. Innymi słowy postępowanie o przyznanie ulgi byłoby bezprzedmiotowe, gdyby zobowiązanie podatkowe wygasło na przykład na skutek przedawnienia. Zgodnie z art.70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wobec tego, gdyby nie zaistniały żadne zdarzenia powodujące przerwanie lub zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące roku 1997 uległoby przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2002 roku. Zgodnie z art.70 § 3 Ordynacji Podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 roku bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dnia 17 czerwca 1966 roku ( tekst jednolity Dz.U z 2005 roku, Nr.229, poz.1954 z późniejszymi zmianami ) zawsze definiowała w jednakowy sposób pojęcie czynności egzekucyjnej. Obecnie definicja legalna tego pojęcia znajduje się w art.1a pkt.2 tej ustawy. Czynnością egzekucyjną są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Czynnością egzekucyjną jest niewątpliwie spisanie z zobowiązanym protokółu o stanie majątkowym. Czynność ta została przeprowadzona w dniu 23 grudnia 2002 roku ( pismo k.35 akt administracyjnych ). W związku z tym należy przyjąć, że tego dnia nastąpiło skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia, a tym samy, iż zobowiązanie podatkowe nie wygasło. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U 153 poz.1270 z późniejszymi zmianami ) należało skargę oddalić. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie § 19 pkt.1 oraz § 18 ust.1 okt.1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U nr.163, poz.1348 z późniejszymi zmianami ). t.n.