I SA/Łd 431/16

Dnia 7 lipca 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. J. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od tej skargi w kwocie 436 zł skarżący pismem z dnia 7 czerwca 2016 roku wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jednocześnie w złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że wnosi o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata. Z kolei w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M., która nie pracuje i pozostaje na jego utrzymaniu. On zaś zajmuje się specjalistyczną działalnością rolniczą (pszczelarstwem), z której osiąga dochód w kwocie 1.200 zł miesięcznie. Dochód ten w pełni pochłaniają wydatki rodziny na wyżywienie, rachunki telefoniczne, zakup środków czystości i opłaty eksploatacyjne. Jednocześnie skarżący oświadczył, że pozostaje współwłaścicielem nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha i 0,03 ha (nieużytki), w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Ponadto w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover Freelander (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (rok produkcji 2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Posiada także roszczenie o uprawnienie "do uzyskania decyzji o niepodlleganiu pod przepisy dekretu o reformie rolnej". Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny, jego wydatki nie pozwalają na poczynienie oszczędności, mienie, które posiada, pozostaje we współwłasności z osobą trzecią, która nie pozwala na jego zbycie. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 16 czerwca 2016 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia jego żony i osiągania przez nią dochodu, nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez małżonków rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz przedstawienia odpisu zeznania podatkowego małżonków za 2015 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 czerwca 2016 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał wymaganych przez referendarza sądowego dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 16 czerwca 2016 roku. Ponadto w dniu 28 czerwca 2016 roku skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 436 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stanowi ona wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy także, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykładnia powołanego wyżej ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy bezspornie wynika jedynie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M., która nie pracuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Skarżący zajmuje się specjalistyczną działalnością rolniczą (pszczelarstwem), z której osiąga dochód w kwocie 1.200 zł miesięcznie. Dochód ten małżonkowie przeznaczają na wyżywienie, rachunki telefoniczne, zakup środków czystości i opłaty eksploatacyjne. Skarżący jest współwłaścicielem licznych składników majątkowych, w tym nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha 0,03 ha, w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Ponadto w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover Freelander (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Posiada także – jak oświadczył w we wniosku - roszczenie o uprawnienie "do uzyskania decyzji o niepodlleganiu pod przepisy dekretu o reformie rolnej". Pozostałe okoliczności, w tym zwłaszcza kwestia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego wobec braku przesłania wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych i niewyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia jego żony i osiągania przez nią dochodu - w ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nie zostały należycie przez skarżącego wyjaśnione. Uwagę przy tym zwraca fakt, że skarżący, mimo deklarowanej trudnej sytuacji majątkowej, uiścił wpis w kwocie 436 zł, potwierdzając tym samym, że posiada zdolności płatnicze w tym zakresie. Podkreślenia przy tym wymaga także fakt, że skarżący pozostaje współwłaścicielem licznych składników majątkowych (nabytych w drodze dziedziczenia), w tym nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha i 0,03 ha, w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Jednocześnie w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover Freelander (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przysługuje mu udział w wysokości 1/6 części w roszczeniu o uprawnienie do uzyskania decyzji administracyjnej o stwierdzeniu naruszenia prawa przy uznaniu, że obiekt Dworko-Parkowy w D. podlega pod dekret o reformie rolnej oraz ekspektatywie roszczenia o odszkodowanie w kwocie 20.000 zł. Okoliczności te bezspornie dowodzą, że skarżący znajduje się w dobrej sytuacji majątkowej wykluczającej możliwość przyznania mu prawa pomocy także w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.