I SA/Łd 431/16

Dnia 23 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 19 grudnia 2016 roku J. W. wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia powyższego wniosku na urzędowym formularzu (PPF) skarżący nadesłał złożony na tym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 29-letnim synem J. i żoną M., która nie pracuje i pozostaje na jego utrzymaniu. On zaś osiąga dochód w kwocie 2.000 zł miesięcznie, a jego syn otrzymuje stypendium w wysokości 600 zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 2.600 zł i w pełni pochłaniają go wydatki rodziny na wyżywienie, media, rachunki telefoniczne, zakup paliwa i ubezpieczenie. Jednocześnie skarżący oświadczył, że pozostaje współwłaścicielem nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha i 0,03 ha (nieużytki), w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Ponadto w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover Freelander (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (rok produkcji 2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Posiada także roszczenie o uprawnienie "do uzyskania decyzji o niepodleganiu pod przepisy dekretu o reformie rolnej". Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2017 roku wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do: nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego, jego żonę i syna rachunków oraz lokat bankowych - z okresu ostatnich 3 miesięcy, udokumentowania kwoty dochodu netto osiąganego przez skarżącego w okresie ostatnich 3 miesięcy, wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia i osiągania dochodu przez żonę skarżącego wraz z ewentualnym nadesłaniem decyzji o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej z prawem lub bez prawa do zasiłku z tego tytułu oraz wyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia syna skarżącego wraz ze wskazaniem tytułu pobieranego stypendium oraz udokumentowania wskazanych we wniosku zobowiązań i stałych wydatków rodziny - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lutego 2017 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał wymaganych przez referendarza sądowego dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 19 stycznia 2017 roku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stanowi ona wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy także, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykładnia powołanego wyżej ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy bezspornie wynika jedynie, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 29-letnim synem J. i żoną M., która nie pracuje i pozostaje na jego utrzymaniu. Skarżący osiąga dochód w kwocie 2.000 zł miesięcznie, a jego syn otrzymuje stypendium w wysokości 600 zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 2.600 zł. Dochód ten, jak podaje skarżący, jest przeznaczany na wyżywienie, rachunki telefoniczne, media, zakup paliwa i ubezpieczenie. Skarżący jest współwłaścicielem licznych składników majątkowych, w tym nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha 0,03 ha, w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Ponadto w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Posiada także – jak oświadczył we wniosku - roszczenie o uprawnienie "do uzyskania decyzji o niepodleganiu pod przepisy dekretu o reformie rolnej". Pozostałe okoliczności, w tym zwłaszcza kwestia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego wobec braku przesłania wyciągów z posiadanych przez niego, jego żonę i syna rachunków bankowych, niewyjaśnienia przyczyny braku zatrudnienia jego żony i osiągania przez nią dochodu, a także przyczyny braku zatrudnienia syna skarżącego, braku udokumentowania kwoty dochodu netto osiąganego przez skarżącego w okresie ostatnich 3 miesięcy oraz braku udokumentowania wskazanych we wniosku zobowiązań i stałych wydatków rodziny - w ocenie referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek - nie zostały należycie przez skarżącego wyjaśnione. Uwagę przy tym zwraca fakt, że sytuacja majątkowa skarżącego przedstawiona w aktualnie złożonym wniosku uległa poprawie w stosunku do sytuacji przedstawionej w poprzednio złożonym wniosku rozpoznanym w drodze postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2016 roku o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wzrósł bowiem dochód rodziny, powiększony o stypendium syna skarżącego w kwocie 600 zł. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, że skarżący pozostaje współwłaścicielem licznych składników majątkowych (nabytych w drodze dziedziczenia), w tym nieruchomości w postaci: domu o pow. 100,92 m2 (udział ½ o wartości 333.000 zł), dwóch działek (udział ½) odpowiednio o pow. 2,40 ha i 0,03 ha, w tym działki z budynkiem mieszkalnym o pow. 60 m2 (wartość udziału 32.666,50 zł), nieruchomości w parku podworskim (udział ½) o pow. 1,31010 ha (wartość udziału 13.100 zł). Jednocześnie w skład jego majątku wchodzą samochody marki: Land Rover (rok produkcji 2004 r.) o wartości ok. 10.000 zł i Volkswagen Transporter (2005 r.) o wartości ok. 20.000 zł. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, przysługuje mu udział w wysokości 1/6 części w roszczeniu o uprawnienie do uzyskania decyzji administracyjnej o stwierdzeniu naruszenia prawa przy uznaniu, że obiekt Dworko-Parkowy w D. podlega pod dekret o reformie rolnej oraz ekspektatywie roszczenia o odszkodowanie w kwocie 20.000 zł. Okoliczności te dowodzą, że skarżący znajduje się w dobrej sytuacji majątkowej wykluczającej możliwość przyznania mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 oraz § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Ake.