I SA/Łd 44/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA A. Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie NSA P. Kiss, P. Janicki (spr.), Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi W.B. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1999 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] Drugi Urząd Skarbowy Ł. odmówił umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w stosunku do W.B. W uzasadnieniu podniesiono, że podatnik uzyskujący dochód z renty w wysokości 400 zł oraz do daty likwidacji działalności gospodarczej 1.200 zł z tego tytułu, mieszkający w mieszkaniu stanowiącym wyłączną własność żony nie może liczyć na ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Wywiedziono, że umorzenie może nastąpić wówczas, gdy jest spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Stwierdzono, że choroba podatnika trwająca od 1995r. takiej okoliczności nie stanowi. W odwołaniu podatnik podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca i narusza zasady współżycia społecznego. Stwierdził, że zlikwidował działalność z uwagi na pogarszający się stan zdrowia i z tego też względu nie radził sobie z prowadzeniem dokumentacji podatkowej. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa w Ł. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wywiedziono, że wniosek o udzielenie ulg w spłacie podatku winien być uzasadniony przyczynami o wyjątkowym i nadzwyczajnym charakterze niezależnymi od sposobu postępowania podatnika, na które podatnik nie miał wpływu. Organ odwoławczy ustalił, iż dochód uzyskany przez podatnika w roku 2002r. z tytułu działalności gospodarczej (zlikwidowanej w dniu 1 sierpnia 2002r.) wyniósł 1.200 zł oraz, że jedyne źródło utrzymania stanowi renta inwalidzka w związku z rozpoznaniem pourazowego zespołu psychoorganicznego z padaczką po usunięciu krwiaka czaszkowego w 1977r. w wysokości 460 zł. Organ wywiódł, że choroba nie stanowi okoliczności o znaczeniu decydującym dla udzielenia ulgi w spłacie podatku oraz, że prowadząc działalność gospodarczą podatnik winien tak regulować bieg swych spraw, aby podołać powstającym zobowiązaniom podatkowym. W skardze do sądu administracyjnego skarżący powołał się na swoją trudną sytuację zdrowotną, brak innych dochodów poza rentą w wysokości 460 zł, brak majątku oraz konieczność partycypowania w utrzymaniu uczącego się dziecka. Skarżący podniósł, że egzekwowanie należności spowoduje pogorszenie i tak już trudnych warunków życia oraz może przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia. Na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego złożył kopię decyzji Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] umarzającą zaległość w podatku od towarów i usług za październik 1999r. wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Poza sporem pozostaje, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, z woli ustawodawcy, mają charakter uznaniowy a owo uznanie oznacza, że nawet przy zaistnieniu okoliczności uzasadniających umorzenie długów podatkowych organ nie musi zastosować przedmiotowej ulgi. Nie znaczy to jednak, ze organ ten ma pełną dowolność w ocenach i decydowaniu. Jego obowiązkiem jest, bowiem rozważenie, czy w konkretnej sytuacji podatnika ( w ustalonym stanie faktycznym) nie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Istotne jest również i to, że przy ocenie owego ważnego interesu należy brać pod uwagę stan z chwili podejmowania decyzji w sprawie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie natomiast organ odwoławczy w ogóle nie dostrzegł tej okoliczności, że decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy w Z. umorzył wobec skarżącego zaległość w podatku od towarów i usług za październik 1999r. wraz z odsetkami gdyż uznał, że w sytuacji rodzinnej i zdrowotnej skarżącego uiszczenie należności podatkowej prowadziłoby do pogorszenia jego stanu zdrowia. Nie bez znaczenia jest i to, że skarżący powoływał się na tę okoliczność w swym odwołaniu od decyzji organu I instancji (k. 19 akt administracyjnych). W tej sytuacji istnienie w obrocie prawnym dwóch odmiennych decyzji organów podatkowych w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych wydanych w niewielkim odstępie czasu (niecałe 4 miesiące) przy niezmienionych ustaleniach faktycznych byłoby akceptowaniem rażącej niekonsekwencji w działaniu tychże organów. Ponadto organ odwoławczy nie rozważył tej postaci pozytywnej przesłanki zastosowania art. 67 par. 1 o.p., zgodnie z którą interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgnięcia przez podatnika do środków pomocy państwa. Istnieją zaś w sprawie takie okoliczności jak niska kwota renty chorobowej wysokie opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz szeroko pojęte koszty choroby, które powodują, że wskazana wyżej konieczność staje się bardzo prawdopodobna. Nakaz uwzględnienia interesu publicznego, o którym mowa w art. 67 par. 1 cytowanej ustawy oznacza (w rozpoznawanej sprawie) dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa i to nie tylko takich jak zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, lecz także bezpieczeństwo i wysokość tak zwanych kosztów społecznych wydanych decyzji podatkowych. W tej sytuacji jedynie tytułem wyjaśnienia sąd podnosi, iż treść art. 67 par. 1 o.p. nie daje podstaw do twierdzenia, że umorzenie zaległości podatkowej jest uzasadnione jedynie w takich przypadkach, gdy zaległość podatkowa powstała wskutek zdarzeń niezależnych od podatnika i wyjątkowych, czyli zdarzeń, na które nie miał on wpływu. Stwierdzenie takie stanowi nieuprawnione ograniczenie przesłanek cytowanego przepisu mogące doprowadzić do pokrzywdzenia podatników. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 par.1 pkt1 litera a i art. 200 ustawy a dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami) należało orzec jak w sentencji.