I SA/Łd 44/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Teresa Porczyńska po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 24 marca 2017 r. w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 rok p o s t a n a w i a: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2017 r. i przyznać skarżącemu M. R. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 200 zł (dwieście złotych). W dniu 5 stycznia 2017 r. M. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. określającą mu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym do osób fizycznych za rok 2013, w wysokości 50.892 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.440 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są dochody z tytułu zatrudnienia w wysokości ok. 2.600 zł netto, z którego w związku z potrąceniami komorniczymi skarżącemu do wypłaty przypada kwota ok. 1.484 zł miesięcznie. Wnioskodawca zamieszkuje w domu należącym do córki na zasadzie użyczenia i jest zobowiązany do zakupu energii elektrycznej dla całej nieruchomości ponosząc z tego tytułu wydatki miesięcznie w granicach 330-470 zł miesięcznie. Ponadto skarżący obciążony jest obowiązkiem spłaty kredytu bankowego którego miesięczna rata wynosi ok. 560 zł. Skarżący nie zadeklarował posiadania jakiegokolwiek majątku jednak w oświadczeniu o kosztach dojazdu do pracy wskazał, że posiada samochód osobowy Toyota Yaris, którym na dojazdy do pracy spala ok. 69 litrów paliwa wydając kwotę ok. 370 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Według złożonego oświadczenia skarżący ponosi wydatki na żywność w wysokości 300 zł, leki – 100 zł, środki czystości – 50 zł. Do wniosku załączono zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 10 czerwca 2016 r., z którego wynika, że należności wnioskodawcy wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wynoszą 181.839 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika m.in., że skarżący jest zadłużony wobec dostawcy energii elektrycznej (2.323,86 zł) oraz Banku A. (9.367 zł) oraz organów podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 1.041.394 zł. Wnioskodawca podał także, że jego żona utrzymuje się ze świadczenia przedemerytalnego w wysokości 878 zł netto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 24 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 500 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący podniósł, że referendarz sądowy błędnie przyjął, że wydatki na paliwo, które skarżący ponosi w związku z koniecznością dojazdu do pracy, nie mają wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy albowiem nie są to koszty niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Zdaniem skarżącego koszty zakupu paliwa są kosztami niezbędnymi ponieważ skarżący jest zmuszony codziennie dojeżdżać do pracy własnym samochodem, ponieważ w inny sposób nie może dostać się do miejsca pracy. Ponadto skarżący zarzucił, że referendarz sądowy nie uwzględnił wydatków, jakie skarżący ponosi na zakup leków. Wnioskodawca wyjaśnił, że w 2014 r. zachorował na nowotwór złośliwy pęcherza moczowego w związku z czym znaczną część dochodu przeznacza na nabycie leków i wizyty lekarskie. Oświadczył, że wydatki z tego tytułu wynoszą około 300-400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego oraz sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Referendarz sądowy prawidłowo wyjaśnił, że przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania wnioskodawcy z środków publicznych i dlatego powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sąd podziela również stanowisko referendarza, zgodnie z którym partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Sąd, co zasady podzielił również stanowisko referendarza, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez skarżącego wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Sąd uwzględnił argumenty zawarte w sprzeciwie, iż do wydatków niezbędnych należy zaliczyć wydatki na nabycie paliwa do samochodu, którym skarżący dojeżdża do pracy. Sąd dał wiarę oświadczeniu skarżącego, iż dojazd własnym samochodem stanowi jedyny sposób w jaki skarżący może dojechać do miejsca pracy. W tej sytuacji należało uznać, że wydatki na nabycie paliwa, są wydatkami niezbędnymi, które należy uwzględnić przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd przyjął, że wydatki te wynoszą 300 zł, zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku. Sąd nie uwzględnił natomiast oświadczenia skarżącego odnośnie wydatków na leki i wizyty lekarskie. Należy zauważyć, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że ponosi z tego tytułu wydatki w wysokości 100 zł, natomiast w sprzeciwie wydatki z tego tytułu wzrosły do kwot 300-400 zł. O ile sam fakt, iż skarżący zachorował na nowotwór pęcherza moczowego został udokumentowany i nie budzi wątpliwości w świetle załączonych do sprzeciwu dokumentów, to skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, z które potwierdzałyby wzrost wydatków na leczenie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AKE.