I SA/Łd 443/10

Dnia 18 sierpnia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2008 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu S. P. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 31 marca 2010 roku S. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] odmawiającą podatnikowi umorzenia należności w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2008 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł podatnik złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Wskazał, że z uwagi na załamanie się koniunktury na działalność jego przedsiębiorstwa pierwszy kwartał br. zakończył stratą w wysokości 24.194 zł i ma problemy z utrzymaniem płynności finansowej przedsiębiorstwa dlatego nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych. Ze złożonego na wezwanie sądu na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach, dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego oraz akt sprawy wynika, że S. P. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 19-letnim, uczącym się i niepracującym synem, od 2001 roku z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego pod nazwą P.P.H.U. S. w zakresie produkcji materiałów reklamowych. W pierwszym kwartale br. działalność ta przyniosła stratę w wysokości 24.194 zł. Skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 100 m2, w którym zamieszkuje. Z akta podatkowych sprawy niniejszej wynika, że S. P. pozostaje właścicielem także drugiej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 2 o powierzchni blisko 2.500 m2, na której zlokalizowana jest siedziba jego firmy. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania podatkowego wynika, że majątek firmy podatnika został oszacowany na kwotę 272.565 zł i jest on w 50 % kredytowany zaś majątek osobisty podatnika oszacowano na sumę około 300.000 zł. Według oświadczenia wnioskodawcy znajdującego potwierdzenie w aktach podatkowych sprawy jego miesięczne wydatki eksploatacyjne zamykają się kwotą około 1.500-1.700 zł (gaz 1000. zł, energia 400 zł, telefon 150 zł, woda 80 zł i podatek 90 zł). Oświadczył, iż zalega z opłatami za 2 miesiące, posiada także liczne zaległości publicznoprawne wobec urzędu skarbowego i ZUS. Z nadesłanych kopi deklaracji podatkowych i ich korekt za lata 2008 i 2009 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w tym okresie przynosiła straty jednocześnie jednak wzrosła liczba zatrudnionych osób skarżący bowiem zatrudnił 1 dodatkowego pracownika oraz dwie osoby na umowę o dzieło. W roku 2008 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął przychód w wysokości 1.487.217 zł ponosząc koszty w wysokości 1.512.064 zł które finalnie przyniosły stratę w wysokości 24.847 zł. W roku 2009 przychód z działalności gospodarczej wyniósł 812.728 zł, koszty stanowiły kwotę 829.891 zł zaś strata zamknęła się kwotą 17.163 zł. Z nadesłanym deklaracji VAT-7 wynika, że obroty jego firmy w II kwartale ubiegłego roku wynosiłuy144.744 zł co daje średni miesięczny obrót w wysokości blisko 50.000 zł, obroty w III kwartale wynosiły 345.504 zł co w przeliczeniu na miesiąc daje ponad 115.000 zł, czwarty kwartał 2009 roku przyniósł skarżącemu obroty w wysokości 194.070 zł dając miesięcznie około 64.000 zł. Obroty w pierwszym kwartale br spadły i wyniosły 23.674 zł dając w przeliczeniu na miesiąc kwotę 7.891 zł. Rachunki bankowe skarżącego w banku A. są zablokowane do kwoty 259.800 zl, zaś rachunki w Banku B. zablokowano na kwotę ponad 20.000 zł, na rachunkach tych skarżący praktycznie nie posiada środków finansowych. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2010 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania skarżącego i pozostającego na jego utrzymaniu syna oraz udzielenia informacji o sytuacji finansowej i majątkowej małżonki i wskazania czy partycypuje w kosztach utrzymania syna, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 lipca 2010 roku i pozostało bez odpowiedzi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączonych do niego dokumentów oraz akt podatkowych sprawy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 19-letnim, uczącym się i niepracującym synem, od 2001 roku z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego pod nazwą P.P.H.U. S. w zakresie produkcji materiałów reklamowych. Skarżący jest współwłaścicielami domu o powierzchni 100 m2 majątek firmy podatnika został oszacowany na kwotę 272.565 zł i jest on w 50 % kredytowany zaś majątek osobisty podatnika oszacowano na sumę około 300.000 zł. Według oświadczenia wnioskodawcy jego miesięczne wydatki eksploatacyjne zamykają się kwotą około 1.500-1.700 zł. W roku 2008 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący osiągnął przychód w wysokości 1.487.217 zł ponosząc koszty w wysokości 1.512.064 zł które finalnie przyniosły stratę w wysokości 24.847 zł. W roku 2009 przychód z działalności gospodarczej wyniósł 812.728 zł, koszty stanowiły kwotę 829.891 zł zaś strata zamknęła się kwotą 17.163 zł., także I kwartał br. przyniósł skarżącemu stratę z działalności gospodarczej w wysokości 24.194 zł. W tym miejscu wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa w przedmiotowym postępowaniu służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, ze względu na sprzeczności występujące w jego oświadczeniach oraz brak dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną jego rodziny. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia strony budzą uzasadnione wątpliwości, we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wskazał wszystkich składników swojego majątku, pomijając milczeniem okoliczność , iż poza nieruchomością na której zlokalizowany jest jego dom pozostaje właścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 2 na której znajduje się siedziba prowadzonej przez niego firmy. Skarżący uchylał się także od wskazania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych swojej żony, zasłaniając się zawartą w 2001 roku umową majątkową małżeńską. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Skoro skarżący twierdz, że potrzebuje pomocy państwa w zakresie realizacji swoich praw przed sądem, to koniecznym jest ocena czy pomoc rodziny udzielona skarżącemu nie byłaby wystarczająca dla pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowym postępowaniu. Dopiero ustalenie, że ani samodzielnie, ani przy pomoc rodziny nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania pozwalałaby rozstrzygnąć o możliwości pomocy z budżetu państwa. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać jedynie eksponowana przez niego okoliczność ponoszenia strat z prowadzonej działalności gospodarczej, trzeba bowiem mieć na uwadze, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Skarżący w ramach prowadzonej działalności obraca kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie . Ponadto zwiększył zatrudnienie w firmie o jednego pracownika oraz dwie osoby na umowę o dzieło, co spowodowało wzrost kosztów działalności i konieczność wygospodarowania środków na ich opłacenie. Także obecny spadek obrotów w I kwartale br i związana z nim strata w działalności gospodarczej nie może świadczyć o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez skarżącego, brak bowiem stosownych danych za I kwartał ubiegłego roku, a nadesłane informacje świadczą, iż w roku ubiegłym najbardziej dochodowymi okresami działalności były jej III i IV kwartał. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.