I SA/Łd 446/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2021 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) dalej jako: k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia P. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r., poz. 1427 ze zm.) dalej: u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku P. K. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za styczeń 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za luty 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za marzec 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za kwiecień 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za maj 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za czerwiec 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za lipiec 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za sierpień 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za wrzesień 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za październik 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za listopad 2005 r., - [...]- obejmującego należność z tytułu podatku VAT za grudzień 2005 r., - [...] - obejmującego należności z tytułu podatku VAT za okres od stycznia do kwietnia 2006 r., - [...]- obejmującego należności z tytułu podatku VAT za okres od maja do sierpnia 2006 r., - [...]- obejmującego należności z tytułu podatku VAT za okres od września do grudnia 2006 r., - [...] - obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 2005 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowe postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 8 lutego 2016 r. W dniu 11 grudnia 2020 r. pełnomocnik . K. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem majątku wnioskodawcy w zakresie podatku VAT za 2005 i 2006 rok oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 rok. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie rat. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 59 u.p.e.a. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za 2005 r. i 2006 r. oraz w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik P. K. zarzucił naruszenie przepisów: - art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie i w konsekwencji odstąpienie od umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem majątku zobowiązanego, w sytuacji gdy zobowiązania uległy przedawnieniu; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności dowodowych i zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, w szczególności poprzez nieustalenie, czy i kiedy zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu; - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonego postanowienia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pełnomocnik strony wniósł alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na brak postępowania dowodowego w znacznej części, nadto o dopuszczenie dowodu w postaci decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., podzielając ustalenia i wywiedzione stanowisko, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy przytaczając dotychczasowy przebieg postępowania podkreślił, iż w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazał na okoliczności, sytuacje, których wystąpienie uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, iż umorzenie postępowanie egzekucyjnego jest możliwe od momentu jego wszczęcia do chwili jego zakończenia, co w niniejszej sprawie nastąpiło na skutek wejścia do obrotu prawnego, z dniem 8 lutego 2016 r., postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] 2016 r. Wspomnianym aktem organ I instancji na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku P. K.. Przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego w dniu 8 lutego 2016 r., zaś wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie ww. należności pełnomocnik strony złożył w dniu 11 grudnia 2020 r. Zdaniem organu odwoławczego wobec powyższego bezspornym jest, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie należności, pełnomocnik strony złożył po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Jako niezasadne organ odwoławczy ocenił pozostałe zarzuty zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik P. K. zarzucił naruszenie: - art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i odstąpienie od umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego względem majątku zobowiązanego w podatku od towarów i usług za lata 2005-2006 i w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., w sytuacji gdy jego zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu; - art. 7, art. 11 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niepodjęcie czynności dowodowych i zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, w szczególności poprzez: a. nieustalenie, czy i kiedy zobowiązania podatkowe skarżącego uległy przedawnieniu, b. nie odniesienie się do przedłożonych wraz ze środkiem zaskarżenia dowodów z dokumentów w postaci decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r.; - art. 15 oraz art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez nierozpatrzenie wniesionego zażalenia w sposób odpowiadający realizacji zasady dwuinstancyjności oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia, w szczególności poprzez powielenie błędów organu pierwszej instancji polegających na zaniechaniu ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy oraz nieprzeanalizowanie załączonych dowodów z dokumentów, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia; - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji gdy stan faktyczny sprawy daje podstawy do stwierdzenia, iż spełniona została przesłanka z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., w związku z czym postanowienie organu pierwszej instancji powinno zostać uchylone, zaś postępowanie egzekucyjne powinno zostać ostatecznie umorzone. Mając na względzie powyższe pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, nadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Argumentując pełnomocnik wskazywał, iż przesłanki umorzenia postępowania podzielić można na te, które trwale uniemożliwiają dalsze prowadzenie egzekucji oraz te które mają charakter przemijający. I dalej, iż umorzenie dokonane w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a. nie musi mieć charakteru ostatecznego, kwestia dalszego prowadzenia egzekucji jest zależna od wystąpienia określonych okoliczności, co oznacza, iż nadal prawnie dopuszczalne byłoby w niniejszej sprawie ponowne przystąpienie przez organy do prowadzenia egzekucji. Taka możliwość wyłączona byłaby z kolei gdyby umorzenia dokonano aktualnie na wniosek strony, w oparciu o fakt, iż dochodzone zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), co stanowi trwałą przeszkodę do prowadzenia egzekucji i ostatecznie ugruntowałoby sytuację prawno-podatkową skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do przepisu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Przedmiotem skargi P. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., którym utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organy doszły do trafnego wniosku, iż z uwagi na znajdujące się w obrocie prawnym postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. wydane na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., wniosku strony z dnia 9 grudnia 2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie sposób uwzględnić. W następstwie organy uznały, iż ustalone okoliczności faktyczno-prawne uzasadniają rozstrzygnięcie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W ocenie Sądu ustalenie, iż od dnia 8 lutego 2016 r. (data doręczenia aktu skarżącemu) w obrocie prawnym funkcjonuje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. winno doprowadzić organ do oceny, iż postępowanie z wniosku strony skarżącej z dnia 9 grudnia 2020 r. o umorzenie postępowanie egzekucyjnego było bezprzedmiotowe od samego początku. A to oznacza zdaniem Sądu, iż organ nie był uprawniony do umorzenia postępowania z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ powinien był, na podstawie art. 61a k.p.a., odmówić wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego. Stosownie bowiem do wskazanego przepisu art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu taką inną uzasadnioną przyczyną, o której mowa w przywołanym przepisie, jest istnienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia, które tożsamo podmiotowo i przedmiotowo odpowiada rozstrzygnięciu jakiego domaga się strona. Oczywistym jest, iż nie ma podstaw, aby orzec o umorzeniu postępowania, które już zostało umorzone. W świetle powyższych okoliczności Sąd doszedł jednocześnie do przekonania, iż nie jest niezbędne wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, bowiem opisane uchybienie pozostaje w istocie bez wpływu na sytuację prawną strony. Zarówno postanowienie wydane w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., jak i postanowienie oparte na przepisie art. 61a k.p.a., nie kształtuje w sposób wiążący sytuacji prawnej strony. Bezpośrednią przyczyną, jak i rezultatem wydania każdego z tych rozstrzygnięć jest bowiem niemożność rozpoznania sprawy co do istoty. Pozostawienie zatem w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia nie wpłynie na prawa i obowiązki strony. Wydaje się jednocześnie, iż składając wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pełnomocnik strony miał świadomość, iż w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. Lektura wniosku i późniejszych pism wskazuje, iż pełnomocnik dążył w istocie do orzeczenia na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a, ponieważ jak argumentował, umorzenie na tej podstawie czyniłoby niemożliwym późniejsze ewentualne ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, kiedy to kwestia dalszego prowadzenia postępowania jest zależna od wystąpienia określonych okoliczności. Zgodnie bowiem z art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Zatem już zmiana sytuacji finansowej strony może prowadzić do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Rację ma pełnomocnik, iż z taką sytuacją nie mielibyśmy do czynienia w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, o co wnioskuje strona. Niemniej, co należy powtórzyć, nie można umorzyć postępowania egzekucyjnego, które już zostało umorzone, bez względu na podstawy takiego umorzenia. Sąd rozumie intencje pełnomocnika strony należycie dbającego o interesy prawne swego mocodawcy, jednakże dopóki w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z dnia [...] r. brak jest podstaw prawnych do jego powielania. Tym bardziej, iż w przypadku ewentualnego ponownego zainicjowania postępowania egzekucyjnego strona dysponować będzie argumentem w postaci ewentualnego przedawnienia zobowiązania podatkowego, który w odpowiednim trybie będzie mogła wykorzystać. Z tych wszystkich względów Sąd jako niezasadne ocenia zarzuty skargi, w tym zarzuty naruszenia przepisów postępowania sprowadzające się do zarzutu niewystraczającego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy, pominięcia dowodów przedłożonych przez stronę. Ustalenie, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku skarżącego zostało skutecznie umorzone czyniło zbędnym wyjaśnienie czy i kiedy nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. mko