I SA/Łd 458/18
PostanowienieWSA w Łodzi2018-09-18
Skład orzekający: Tomasz Naraziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, która wykazała brak środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, powinno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od tych kosztów, mimo że jej wspólnicy prowadzą aktywną działalność gospodarczą?Ratio decidendi
Wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych został odmówiony, ponieważ referendarz sądowy uznał, że wspólnicy spółki, prowadzący aktywną działalność gospodarczą w licznych podmiotach, powinni w pierwszej kolejności podjąć wysiłek dofinansowania spółki. Dopiero gdyby było to niemożliwe, uzasadnione byłoby przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie wspólników o braku możliwości dofinansowania zostało uznane za niewiarygodne.Stan faktyczny
Spółka A. z o.o. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. dotyczącą podatku VAT. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 14.482 zł, spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając to zablokowaniem rachunków bankowych i sparaliżowaniem działalności. Po wezwaniu do uzupełnienia wniosku, spółka przedstawiła dokumenty finansowe wskazujące na brak środków na rachunkach i stratę za ostatni rok obrotowy. Wspólnicy spółki również przedstawili swoje sytuacje finansowe, wskazując na prowadzenie aktywnych działalności gospodarczych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania skarżącej spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 września 2018 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Tomasz Naraziński po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr UNP:[...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2014 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Spółka z o.o. A. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 2014 roku.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Łodzi z 23 lipca 2018 r. spółka została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 14.482 zł.
W dniu 31 lipca 2018 r. spółka złożyła, na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że prowadziła działalność w zakresie hurtowego handlu wyrobami farmaceutycznymi i medycznymi. W dniu 2 czerwca 2014 r. na podstawie postanowienia z 22 maja 2014 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wszczął postępowanie kontrolne wobec spółki w zakresie prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 r. W trakcie tego postępowania na wniosek organu kontroli skarbowej Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. decyzją z [...] r. dokonał zabezpieczenia przyszłych zobowiązań w wysokości 804.365 zł. W następstwie tych działań zajęte zostały rachunki bankowe spółki, a także nadwyżka podatku naliczonego do zwrotu. W wyniku tych działań została sparaliżowana działalność spółki, która została zmuszona do wstrzymania obrotu lekami ze względu na bark możliwości wywiązywania się ze swoich zobowiązań wobec kontrahentów z powodu braku środków finansowych. W trakcie trwającego od 2014 r. postępowania, rachunki bankowe spółki pozostają zablokowane, w związku z czym spółka nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał spółki wynosi 86.000 zł. Za ostatni rok obrotowy spółka zadeklarowała stratę w wysokości 82.549 zł. Spółka ujawniła, że posiada dwa rachunki bankowe, na których nie posiada środków finansowych bądź saldo jest ujemne (-250 zł).
Spółka oświadczyła, że obecnie nie osiąga żadnych przychodów ze względu na całkowite zaprzestanie sprzedaży. Spółka nie posiada środków pieniężnych w kasie. Ciążą na niej zobowiązania w wysokości 970.755 zł. Koszty, które spółka obecnie ponosi związane są z jej koniecznym utrzymaniem i wynoszą około 10.000 zł kwartalnie. Spółka oświadczyła, że ich nie opłaca.
Referendarz sądowy wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) złożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą spółkę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, 2) złożenie zeznań o wysokości osiągniętego dochodu przez skarżącą spółkę oraz jej wspólników za rok 2017, 3) złożenie wyjaśnienia, czy wspólnicy skarżącej spółki rozważali możliwość udzielenia skarżącej spółce dopłat lub pożyczek, na pokrycie kosztów sądowych.
W odpowiedzi spółka nadesłała wyciągi z dwóch rachunków bankowych: 1) za okres od stycznia do końca sierpnia 2018 r. (mBank), z którego wynika, że spółka nie posiada środków finansowych, 2) za okres od stycznia 2017 r. do końca sierpnia 2018 r. (A. Bank), na którym saldo jest ujemne (-50 zł do – 250 zł).
Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 wynika, że skarżąca spółka w roku 2017 nie osiągnęła żadnego przychodu, poniosła koszty w wysokości 28.579 zł i w efekcie zadeklarowała stratę równą poniesionym kosztom. Z zeznań wspólników skarżącej spółki, tj. spółek z o.o. GALEN i ESKULAP za rok 2017 wynika, co następuje: Spółka B. osiągnęła przychód w wysokości 616.089 zł, poniosła koszty jego uzyskania w wysokości 803.311 i osiągnęła stratę w wysokości 187.221 zł, Spółka C. nie osiągnęła żadnych przychodów i nie poniosła żadnych kosztów.
Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2017 (PIT-37) M. W. i S. G. – wspólników w spółkach C. i B., wynika, że osiągnęli oni dochód ze stosunku pracy w wysokości po 22.331 zł.
Do akt złożono również zeznanie PIT-36L o wysokości dochodu w roku 2017, z którego wynika, że S. G. osiągnął przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 904.446 zł poniósł koszty jego uzyskania w wysokości 862.026 zł i osiągnął dochód w wysokości 22.420 zł.
Z informacji PIT/B o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w ramach spółki jawnej "D.", w której S. G. ma połowę udziałów wynika, że w roku 2017 spółka osiągnęła przychód w wysokości 469.502 zł, poniosła koszty ich uzyskania w wysokości 528.679 zł i osiągnęła stratę w wysokości 264 339 zł.
Wspólnicy skarżącej spółki oświadczyli, że ze względu na złą sytuację ekonomiczną nie byli w stanie wnieść dopłat ani pożyczek do spółki.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie spółka wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W ocenie referendarza wniosek spółki jest niezasadny. Przesłanką przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest – jak wynika z przywołanego powyżej 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Ze złożonego wniosku oraz złożonych dokumentów wynika, że istotnie skarżąca spółka nie dysponuje środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 wynika, że skarżąca spółka w roku 2017 nie osiągnęła żadnego przychodu, poniosła koszty w wysokości 28.579 zł i w efekcie zadeklarowała stratę równą poniesionym kosztom. O braku środków świadczą również wyciągi z rachunków bankowych spółki.
Podkreślić jednak należy, że w przypadku osób prawnych spełnienie przesłanki tj. brak dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, nie obliguje referendarza do przyznania prawa pomocy. Przywołany przepis stanowi bowiem, że "prawo pomocy może być przyznane".
Referendarz sądowy postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej spółki ponieważ stoi na stanowisku, że w pierwszej kolejności to wspólnicy powinni podjąć wysiłek dofinansowania spółki. Dopiero gdy jest to niemożliwe, uzasadnione jest przyznanie spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Oświadczenie pełnomocnika skarżącej spółki, zawarte w piśmie z 30 sierpnia 2018 r., iż wspólnicy skarżącej spółki rozważali wniesienie dopłat do spółki lub udzielenie jej pożyczki, ale odstąpili od tego z uwagi na złą sytuację ekonomiczną, jest nieprzekonujące.
Wspólnicy spółek C. i B.: M. W. i S. G.– prowadzą aktywną działalność gospodarczą w ramach szeregu podmiotów. M. W. jest m.in. wspólnikiem i członkiem zarządu w Spółce z o.o. E. w K. (KRS [...]), wspólnikiem i prezesem zarządu F. w K. (KRS [...]), w której drugim wspólnikiem jest S. G., wspólnikiem i członkiem zarządu Spółki z o.o. G. w Ł. (KRS [...]), w której wspólnikiem jest także S. G., prezesem zarządu i jedynym wspólnikiem w Spółce z o.o. H. w K. (KRS [...]), wspólnikiem i członkiem zarządu w Spółce z o.o. I. w K. (KRS [...]). M. W. i S. G. są wspólnikami w spółkach jawnych: APTEKI D. w K. (KRS [...]), APTEKA J. w S. (KRS [...]), APTEKA G. w Ł. (KRS [...]). M. W. jest również wspólnikiem w Spółce jawnej APTEKA A. w K. (KRS [...]). S. G. jest ponadto jedynym wspólnikiem i prezesem w Spółce z o.o. K. w K. (KRS [...]).
Biorąc pod uwagę liczbę podmiotów w których wyżej wymienieni posiadają udziały, przyjąć należy, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej poprzez skarżącą spółkę nie oznaczało, że M. W. i S. G., zostali pozbawieni źródeł utrzymania. Jako niewiarygodne ocenić należy oświadczenie, iż nie są w stanie dofinansować skarżącej spółki by mogła ona ponieść koszty sądowe.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
AKE.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło