I SA/Łd 462/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej Spółce z o.o. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. oddala skargę. Pismem z dnia 30 stycznia 2018 r. P.Ś. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającej "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. Wnioskodawca wskazał, że w 2009 r. pełnił funkcję prezesa zarządu spółki – do 16 lutego 2010 r., gdy złożył rezygnację. W okresie pełnienia tej funkcji księgi spółki były prowadzone prawidłowo i nie występowały żadne zaległości podatkowe. Spółka zaprzestała działalności w 2012 r. a Urząd Kontroli Skarbowej "przeprowadził" kontrolę bez udziału podatnika w 2014 r. wiedząc, że podatnik od 2 lat nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i ustalił fikcyjne zobowiązanie podatkowe. Na wnioskodawcę jako byłego prezesa spółki przeniesiono odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, wobec której egzekucja okazała się bezskuteczna. Decyzja Dyrektora UKS została wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o kontroli skarbowej, ustawy Ordynacja podatkowa oraz art. 7 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. podnosząc, że były członek zarządu spółki nie jest i nie może być stroną postępowania dotyczącego zobowiązań podatkowych osoby prawnej. Do reprezentowania spółki jest obecnie uprawniony jej jednoosobowy zarząd (prezes K.S.). Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia P.Ś. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z dnia [...] r. Organ odwoławczy podzielił pogląd, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot, który nie jest stroną i zgodnie z art. 249 § 1 O.p. należało w drodze decyzji odmówić wszczęcia postępowania. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania postanowieniem wydanym na podstawie art. 165 a O.p., ale to formalne uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję P. Ś. wniósł o uchylenie postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania i merytoryczne rozpoznanie jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. lub uchylenie tej decyzji z urzędu. Decyzja z dnia [...] r. jest wynikiem kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem prawa i narusza prawa obywatela zagwarantowane w art. 32, art. 45 § 1 art. 77 § 2 Konstytucji RP. Skarżący podnosi, że Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego oddalił jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji tylko w oparciu o argument, że nie był on adresatem kwestionowanej decyzji. Kontrola wobec spółki została przeprowadzona z naruszeniem szeregu przepisów bez udziału strony po upływie 2 lat od zaprzestania działalności przez spółkę, która nie posiadała zarządu. Skutki decyzji obciążają skarżącego, na którego przeniesiono fikcyjne zobowiązanie spółki w sposób realny – decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Skarżący został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, gdyż nie miał dostępu do dokumentów księgowych spółki czy protokołu z kontroli. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i z urzędu bada naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania ale jednak zakres jego kognicji jest wyznaczony przedmiotem rozstrzygnięcia zawartym w zaskarżonym akcie. Sąd w zakresie swojej właściwości jest powołany do sprawowania kontroli działań administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, nie jest natomiast powołany do załatwiania spraw w zastępstwie tych organów. W rozpoznawanej sprawie jej zakres przedmiotowy wyznaczają rozstrzygnięcia odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. określającej A Sp. z o.o. z siedzibą w S. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. Zaskarżone orzeczenie nie dotyczy merytorycznej oceny rozstrzygnięcia w sprawie podatku od towarów i usług spółki "A" czy rozstrzygnięcia w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki. Z tych przyczyn poza kontrolą sądu w tej sprawie muszą pozostać zarzuty skarżącego odnoszące się do postępowań w tych sprawach. Sąd nie jest w żaden sposób uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego czy uchylenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z urzędu. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd stwierdza brak podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżący jako były członek zarządu spółki, na którego przeniesiono odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki jest legitymowany do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej wydanej wobec spółki. Organy podatkowe trafnie oceniły, że skarżący nie posiada statusu strony w rozumieniu art. 133 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Stroną w postępowaniu podatkowym może być również osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej inna niż wymieniona w § 1, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego przed powstaniem obowiązku podatkowego ciążą na niej szczególne obowiązki lub zamierza skorzystać z uprawnień wynikających z tego prawa (art. 133 § 2 O.p.). Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądem, o tym, czy i kto posiada interes prawny, można orzec wyłącznie na podstawie analizy właściwych norm materialno-prawnych, a interes prawny każdorazowo winien wynikać z konkretnej normy prawa materialnego i odnosić się do określonego stanu faktycznego, zaś osoba, której interes prawny nie wynika z przepisu materialnego prawa podatkowego, nie ma statusu strony. W szczególności prawidłowe jest stanowisko organu, że stroną jest tylko taki podmiot, którego własny interes prawny (obowiązek lub uprawnienie) podlega konkretyzacji w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu kontrolnym wszczętym wobec spółki "A" i zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] r., będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, mogły być skonkretyzowane jedynie uprawnienia i obowiązki podatkowe spółki "A", jako osoby prawnej będącej podatnikiem podatku VAT z racji dokonywanych przez nią właśnie, a nie przez skarżącego, czynności podlegających opodatkowaniu. Skarżący nie był stroną tego postępowania i nie jest uprawniony do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w stosunku do innego podmiotu. Podobne stanowisko zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń (wyroki NSA z dnia 13.03.2013 r., sygn. akt I GSK 232/13, z dnia 28.05.2009 r. sygn. akt I FSK 392/08, z dnia 14.01.2014 r. sygn. akt II FSK 203/12, z dnia 5.01.2011 r., sygn. akt II FSK 1576/09, z dnia 15.02.2006 r., sygn. akt II FSK 336/05, z dnia 30.11.2004 r., sygn. akt FSK 1269/04), jak i Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt SK 32/07. Organ I instancji nieprawidłowo w swoim rozstrzygnięciu (postanowieniu) powołał się na przepis art. 165 a O.p., gdyż podstawę do odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 249 § 1 O.p. Jednak uchybienie to nie mało wpływu na wynik sprawy, gdyż organ prawidłowo ocenił, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zgodnie z przepisem art. 202 ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1948 ze zm.) w sprawach z zakresu stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej właściwy jest naczelnik urzędu celno – skarbowego mający siedzibę w tym samym województwie, w którym miał siedzibę dyrektor urzędu kontroli skarbowej. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku. dc