I SA/Łd 465/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda, Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 września 2021 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie przepisu art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) dalej jako: k.p.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia R. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] 2019 r. Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. R. M. zgłosił do Naczelnika Urzędu Skarbowego W-B zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Wspomniane zarzuty wnioskodawca oparł na przepisach art. 33 § 1 pkt 1, pkt 7, pkt 9 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r., poz. 1427 ze zm.) dalej: u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. orzekł o niedopuszczalności zgłoszonego przez R. M. zarzutu niedoręczenia tytułów wykonawczych spółce A. Przedmiotowe postanowienie zostało skutecznie doręczone i stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Z kolei postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. – po zgłoszeniu przez stronę zmiany miejsca zamieszkania i adresu do korespondencji – oddalił jako nieuzasadnione zarzuty R. M. zgłoszone w piśmie z dnia 4 grudnia 2018 r. Postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] 2020r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości. Organ odwoławczy stwierdził, iż tytuły wykonawcze wystawione w sprawie zostały doręczone w dniu 5 grudnia 2018 r., co oznacza, iż zarzuty zgłoszone w dniu 4 grudnia 2018 r. zostały zgłoszone przedwcześnie. W dniu 29 grudnia 2020 r. R. M. złożył zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] 2019 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu o złożenia przedmiotowego zażalenia. Postanowieniem z dnia [...] 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. na podstawie art. 61 § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] 2019 r. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., na podstawie przepisu art. 134 w związku z art. 144 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia R. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] 2019 r. Organ odwoławczy przytaczając dotychczasowy przebieg podejmowanych czynności, tak z urzędu, jak i z inicjatywy strony, podsumował, iż w sprawie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności zażalenia z dnia 28 grudnia 2020 r. Zdaniem organu rozstrzygnięcie z dnia [...] 2021 r. odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku o przywrócenie uchybionego terminu było konsekwencją postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] 2020 r., którym organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez R. M. pismem z dnia 4 grudnia 2018r. Zdaniem organu odwoławczego, powyższe zamknęło drogę do konkretyzacji praw i obowiązków stron postępowania w ww. sprawie i zakończyło jego bieg. I skoro odmówiono wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...]2019 r., co za tym idzie termin nie został przywrócony, niedopuszczalnym stało się zażalenie na ww. rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła niedopuszczalność zażalenia, tym samym organ odwoławczy nie ma kompetencji do merytorycznego ustosunkowania się do argumentacji strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, aby organ odwoławczy: a) wszczął postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku zawartego w piśmie z dnia 28 grudnia 2020 roku, tj. zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] 2019 roku (sygn. akt: [...]) o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu; b) zawiesił postępowanie o którym mowa w pkt a) do momentu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnięcia skargi z dnia 12 stycznia 2021 roku na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] 2020 r., nr [...]; c) rozpatrzył wniosek, o którym mowa w pkt. a) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które zapadnie w związku ze złożoną do tegoż Sądu skargą z dnia 12 stycznia 2021r. Skarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie przepisów obowiązującego prawa, w szczególności art. 15 k.p.a., poprzez pozbawienie jej jednej z podstawowych zasad tegoż postępowania - zasady dwuinstancyjności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do przepisu art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie, w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] 2019 r. Zdaniem Sądu w tak opisanym sporze nie sposób przyznać racji organowi. Jak bowiem wynika z przepisu art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przepis ten, na mocy art. 144 k.p.a., ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Podkreślić trzeba, iż niedopuszczalność środka odwoławczego może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Przedmiotowe przyczyny niedopuszczalności zachodzą, m.in. gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia lub brak jest możliwości zaskarżenia decyzji lub postanowienia przez wniesienie odpowiednio odwołania lub zażalenia. Zażalenie jest więc niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest postanowieniem w rozumieniu k.p.a. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje zaś te przypadki, w których środek odwoławczy składa podmiot, który nie posiada legitymacji procesowej do jego wniesienia. Z kolei uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (czy zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego i nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy doszedł do przekonania, mając na uwadze podejmowane w toku postępowania rozstrzygnięcia, iż zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia [...] 2019 r. - jest niedopuszczalne. W ocenie Sądu nie sposób przyznać racji organowi. Dostrzec bowiem należy, iż wbrew ocenie organu II instancji wejście do obrotu prawnego postanowienia z dnia [...] 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku o przywrócenie uchybionego terminu nie czyni omawianego zażalenia niedopuszczalnym, podobnie jak okoliczność, iż postanowienie z dnia [...] 2019 r. stało się ostateczne w toku administracyjnym. Bez wpływu na powyższe pozostaje również rozstrzygnięcie dokonane postanowieniem z dnia [...] 2020 r. Godzi się przypomnieć, iż ww. postanowienie zostało wydane na skutek rozpoznania zażalenia na postanowienie z dnia [...] 2020 r. oddalające jako nieuzasadnione zarzuty skarżącego oparte na przepisie art. 33 § 1 pkt 7, pkt 9, pkt 10 u.p.e.a. Organ odwoławczy uchylił wspomniane postanowienie w całości i umorzył postępowanie w I instancji w całości, co nie oznacza, iż postanowienie to obejmowało rozstrzygnięcie zarzutu, którego dotyczyło postanowienie z dnia [...] 2019 r. Ponadto, poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy wykraczają kwestie dotyczące zarzutów podniesionych w skardze wniesionej do WSA w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]2020 r. Z tych wszystkich względów, nie budzi wątpliwości Sądu, iż zażalenie skarżącego należy ocenić jako dopuszczalne, nie zaistniały bowiem przesłanki, w oparciu o które organ uprawniony byłby do stwierdzenia niedopuszczalności przedmiotowej, czy podmiotowej. Sąd akceptuje tezę, że odwołanie od decyzji organu I instancji, która stała się ostateczna wskutek upływu terminu do wniesienia odwołania, jest odwołaniem wniesionym po terminie, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a., albowiem termin ten może zostać stronie przywrócony, a sprawa rozpatrzona (por. A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do art. 134 k.p.a., Lex Omega 26/2013). W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie jest możliwe wydanie postanowienia o niedopuszczalności zażalenia w sytuacji zbiegu z przesłanką do wydania postanowienia o uchybieniu terminu. Nie jest kwestionowane, że niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu do wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami procesowymi, a zatem wniesienie odwołania po terminie nie oznacza jego niedopuszczalności, odmienne są w każdym przypadku przesłanki rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 898/97 oraz wyrok NSA z dnia 17 czerwca 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 602/97). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ orzekający zobowiązany będzie do uwzględnienia przedstawionej argumentacji. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 P.p.s.a. mko