I SA/Łd 47/10

Dnia 19 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ponaglenia w sprawie niewydania kopii informacji podatkowych postanawia: umorzyć postępowanie sądowe z wniosku skarżącego – S. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę S.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie ponaglenia w sprawie niewydania kopii informacji podatkowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z pouczeniem o trybie zaskarżenia został doręczony skarżącemu w dniu 10 lutego 2010 roku. Pismem z dnia 16 lutego 2010 roku skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie odrzucające skargę, a ponadto wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 4 lutego 2010 roku. Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił jako niedopuszczalne zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. W nadesłanym następnie na wezwanie Przewodniczącego Wydziału urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) skarżący, wnosząc uzupełniająco także o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie osiąga żadnego dochodu i z uwagi na stan zdrowia pozostaje pod stałą opieką lekarza. Jego jedyny majątek stanowi nieruchomość rolna (łąka) o pow. 0,34 ha. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia 17 marca 2010 roku referendarz sądowy w oparciu o całokształt sytuacji majątkowej skarżącego przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Następnie pismem z dnia 18 marca 2010 roku skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 marca 2010 roku o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lutego 2010 roku. W piśmie tym skarżący ponownie wystąpił o zwolnienie od wpisu sądowego i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 26 marca 2010 roku referendarz sądowy umorzył postępowanie z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 1 kwietnia 2010 roku zatytułowanym "zażalenie" skarżący wniósł m.in. o uchylenie w całości postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 marca 2010 roku. W uzasadnieniu wskazał, że nie posiada wiedzy z zakresu prawa, a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy. Do pisma załączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego na Oddziale Obserwacji Sądowo-Psychiatrycznej Szpitala ZK nr 2 w Ł. oraz kserokopię złożonego wcześniej formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 marca 2010 roku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I powyższe pismo skarżącego zostało potraktowane jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 marca 2010 roku o umorzeniu postępowania z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Wedle przepisu art. 260 p.p.s.a. z kolei w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Analiza akt rozpoznawanej sprawy dowodzi, że postanowieniem z dnia 17 marca 2010 roku referendarz sądowy, mając na względzie trudną sytuację majątkową skarżącego, przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oznacza to zatem, że skarżący nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a ponadto z chwilą wyznaczenia adwokata przez Okręgową Radę Adwokacką w Łodzi będzie reprezentowany w tym postępowaniu przez tego adwokata, zgodnie ze złożonym wcześniej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Tym samym, wobec pozytywnego rozpoznania pierwotnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie ma obowiązku składania kolejnych, ponownych wniosków o przyznanie tego prawa, gdyż prawo to w całej rozciągłości zostało mu przyznane i przysługuje mu aż do definitywnego zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. W tej sytuacji uznać zatem należało, że skoro skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata, postępowanie z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 marca 2010 roku jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż cofnięcie skargi lub śmierć strony. Z powyższych względów wskazujących na bezprzedmiotowość postępowania z ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. (MSi)