I SA/Łd 474/11

Dnia 16 lipca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – J. S. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 kwietnia 2012 roku J.S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w wysokości 750 zł, wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 lutego 2012 roku oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W zawartym na tym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada nieruchomości i zasobów pieniężnych, zamieszkuje w mieszkaniu syna przebywającego za granicą. Uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Cierpi na szereg schorzeń (cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa, zapalenie stawów biodrowych) i w związku z tym ponosi wydatki na leczenie w kwocie ok. 400 zł miesięcznie. Dodał, że spłaca wraz z synem kredyt konsumpcyjny, jego udział w spłacie to kwotą rzędu 250 zł. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że w związku z wydaniem decyzji dotyczących wymiaru podatku VAT przeciwko niemu prowadzona jest egzekucja, którą objęto cały jego majątek. Działalność gospodarczą jego Firmy ograniczył do minimum. W ubiegłym roku Firma osiągnęła nieznaczny dochód. Skarżący podkreślił przy tym, że nie posiada niezajętych składników majątkowych, których zbycie pozwoliłoby mu pokryć koszty procesu. Nie posiada również oszczędności, nie mógł spodziewać się zaistniałego rozwoju sytuacji. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2012 roku wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego, w tym do nadesłania odpisu zeznania podatkowego za 2011 rok, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie 4 okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, złożenia wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz udokumentowania wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków eksploatacyjnych, a ponadto jednoznacznego wyjaśnienia kwestii posiadania przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz udokumentowania kwoty wydatków w wysokości 400 zł ponoszonych na leczenie – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego w dniu 26 czerwca 2012 roku nadesłał wraz z pismem stanowiącym uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy kopię deklaracji PIT-36 za 2011 rok, kopie deklaracji VAT-7 spółki cywilnej A za cztery miesiące 2012 roku, wyciągi z konta skarżącego za trzy ostatnie miesiące. Jednocześnie pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący zamieszkuje w mieszkaniu syna i pomimo ponoszenia opłat nie ma rachunków na swoje nazwisko pozwalających potwierdzić fakt ponoszenia wydatków eksploatacyjnych. Dodał, że skarżący nie gromadził imiennych rachunków za koszty leczenia i zakup lekarstw, w związku z tym nie jest w stanie wykazać ich ponoszenia. Ponadto wskazał, że skarżący nie posiada przedmiotów majątkowych o wartości przekraczającej 3.000 euro. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.". Stosownie zaś do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z wniosku skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użyty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże". Do Referendarza sądowego kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący wystąpił z kolejnym (drugim) wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2011 roku, wydanym na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie to, z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze postanowienia z dnia 4 października 2011 roku zażalenia skarżącego, stało się prawomocne. Powyższa okoliczność nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy, gdyż stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Strona, w tym zwłaszcza skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie może jednak zapominać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że Referendarz sądowy rozpoznając aktualnie złożony (drugi) wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Podkreślić przy tym należy, że możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Analiza treści oświadczeń skarżącego zawartych w aktualnie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że oświadczenia te są dosłownym powtórzeniem oświadczeń zamieszczonych we wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2011 roku i żadnej mierze nie wynika z nich, aby sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu. W szczególności z przedstawionego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Zamieszkuje w mieszkaniu syna przebywającego za granicą. Uzyskuje dochód z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Cierpi na szereg schorzeń (cukrzycę, zwyrodnienie kręgosłupa, zapalenie stawów biodrowych) i w związku z tym ponosi wydatki na leczenie w kwocie ok. 400 zł miesięcznie, których jednak nie udokumentował. Ponadto spłaca wraz z synem kredyt konsumpcyjny, jego udział w spłacie to kwotą rzędu 250 zł. Aktualnie osiąga dochód z tytułu działalności gospodarczej (transport towarów pojazdami uniwersalnymi) w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów źródłowych wynika, że w 2011 roku skarżący osiągnął dochód w wysokości 27.214 zł, w tym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9.727,04 zł. Prowadzona przez skarżącego A s.c. osiągnęła za okres od stycznia do kwietnia 2012 r. obroty rzędu odpowiednio: 14.590 zł (przy nabyciu w styczniu towarów i usług na kwotę 11.077 zł), 13.562 zł (przy nabyciu w lutym towarów i usług na kwotę 17.820 zł), 18.458 zł (przy nabyciu w marcu towarów i usług na kwotę 17.412 zł), 18.343 zł (przy nabyciu w kwietniu towarów i usług na kwotę 77.917 zł). Natomiast z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że skarżący nie zgromadził na tych rachunkach oszczędności. Niemniej podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że skarżący, pomimo wezwania, nie przedstawił dokumentów potwierdzających okoliczność ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem zajmowanego mieszkania ani faktur potwierdzających kwotę środków wydatkowanych na zakup lekarstw w wysokości 400 zł, co tym samym oznacza, że skarżący nie wykazał faktu ich ponoszenia w wiarygodny sposób. Mając na uwadze powyższe, uznać zatem należało, że ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie wskazuje na zmianę okoliczności faktycznych, ani też prawnych w stosunku do tych, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w drodze postanowienia z dnia 4 sierpnia 2011 r. Podkreślić przy tym należy, że wykazany dochód skarżącego za 2011 rok w porównaniu z rokiem 2010 wzrósł z kwoty 20.982,80 zł do kwoty 27.214,06 zł. Niewątpliwie także obroty Firmy skarżącego, w porównaniu z obrotami wskazywanymi w 2010 roku, cechuje aktualnie tendencja wzrostowa, co znajduje potwierdzenie w nadesłanych deklaracjach VAT-7. Okoliczności te bezspornie dowodzą, że sytuacja majątkowa skarżącego w analizowanym okresie nie tylko się nie pogorszyła, lecz uległa zmianie na korzyść skarżącego, co tym samym potwierdza zasadność odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)