I SA/Łd 476/08

Dnia 3 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Asesor WSA Cezary Koziński Protokolant asystent sędziego Marek Pilc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu B. N.-D. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. I SA/Łd 476/08 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło J.K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] ustalającej mu podatek od nieruchomości na rok 1999. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że decyzja wymiarowa została doręczona stronie w dniu 14 czerwca 1999 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru. Pismem złożonym w organie I instancji w dniu 26 lipca 2006 r., J.K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., w którym jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wyjaśniając, że o decyzji dowiedział się dopiero 17 lipca 2006 r. z pisma Urzędu Miasta Ł. Delegatura Ł.-P. z dnia 5 lipca 2006 r. Stwierdził także, że 14 czerwca 1999 r. otrzymał inne decyzje, od których odwołał się w dniu 28 czerwca 1999 r., więc uczyniłby to również gdyby otrzymał decyzję z dnia [...] W ocenie strony dokonano manipulacji doręczenia decyzji. Postanowieniem z dnia [...][...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło stronie wnioskowanego przywrócenia terminu uznając, że nie zostały ku temu spełnione wymagane przesłanki. Na powyższe postanowienie J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 82/07 WSA w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami administracji, jak i uzupełniony w postępowaniu sądowym nie daje podstawy do uznania, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego z dnia 24 lipca 2006 r., zatytułowane odwołanie, zawierające również podanie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Na piśmie tym znajduje się odcisk pieczątki wpływu do Urzędu Miasta Ł.-Delegatury P. Referatu Finansowego z data 26 lipca 2006 r. Brak jednak na tej pieczęci informacji, czy zostało ono złożone bezpośrednio w organie, czy za pośrednictwem poczty. Jedyna adnotacja o treści "doręczono osobiście 26.07.06" podpisana przez podinspektora ds. wymiaru podatku od nieruchomości S.P. jest umieszczona poza prezentatą. Zdaniem Sądu na takiej podstawie nie można jednoznacznie ustalić, że adnotacja ta dotyczy faktycznego złożenia odwołania oraz podania o przywrócenie terminu do jego wniesienia, a nie np. przekazania pisma określonej osobie będącej pracownikiem organu I instancji. Tym bardziej, że na rozprawie przed Sądem w dniu 18 czerwca 2006 r. skarżący przedłożył potwierdzenie nadania w dniu 24 lipca 2006 r. przesyłki poleconej nr 8953" adresowanej do Delegatury Ł-P Referatu Finansowego, która miała zawierać sporne pismo, co może świadczyć, że zostało ono jednak wniesione z zachowaniem wymaganego terminu. Sąd wskazał, że art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a nie udowodnienia tej okoliczności. Ponadto treść pism skarżącego oraz zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach sprawy świadczą o pewnej jego nieporadności, co obligowało organ administracji do szczególnie wnikliwego wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącego kwestii. Pismem z dnia 26 listopada 2007 r. znak [...],[...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wezwało J.K. do przedłożenia dowodu nadania w dniu 24 lipca 2006 r. przesyłki poleconej nr 8953 adresowanej do Delegatury Ł-P, Referatu Finansowego, która miała zawierać odwołanie od decyzji (nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Mimo dwukrotnego awiza strona nie odebrała pisma, co skutkowało zwrotem korespondencji. Ponadto Kolegium zwróciło się do organu I instancji o wyjaśnienie okoliczności złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W piśmie z dnia 3 grudnia 2007 r., nr [...] organ poinformował, że odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] J.K. złożył osobiście w siedzibie organu podatkowego w dniu 26 lipca 2006 r. Dodatkowo organ stwierdził, że nigdy nie był w posiadaniu koperty, bądź jakiegokolwiek innego dowodu świadczącego o złożeniu odwołania za pośrednictwem poczty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powołało się na z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie : 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu, 2) wniesienie przez zainteresowanego podania o przywrócenie terminu , 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był określony termin . Zdaniem Kolegium brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Jak podnosi się w literaturze i orzecznictwie sądu administracyjnego kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, przywrócenie nie jest więc dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodnie z ugruntowanym poglądem w orzecznictwie w celu uchylenia się od negatywnych skutków uchybienia terminu strona powinna wskazać okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W ocenie Kolegium argumenty podniesione przez J.K. nie zostały poparte żadnymi dowodami, które uprawdopodobniłyby prawdziwość podniesionych argumentów i wskazywałyby, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wnioskodawca ograniczył się wyłącznie do poinformowania organu odwoławczego o przyczynie uchybienia terminu do wniesienia odwołania sugerując, że doszło do manipulacji doręczenia zaskarżonej decyzji i nie podając na tę okoliczność żadnych dowodów. Z akt sprawy wynika, że decyzję wymiarową z dnia [...] J.K. otrzymał 14 czerwca 1999 r. Z pisma strony zatytułowanego odwołanie wynika, że o decyzji dowiedział się 17 lipca 2006 r., a zatem termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu upłynął 24 lipca 2006 r. Tymczasem J.K. złożył to podanie w osobiście dniu 26 lipca 2006 r., co zostało potwierdzone prezentatą organu I instancji. Wynika to również z pisma tego organu z dnia 3 grudnia 2007 r. Kolegium podkreśliło, że wezwanie skierowane do strony 26 listopada 2007 r. do przedłożenia dowodu nadania przesyłki poleconej nr 8953 adresowanej do organu I instancji nie zostało odebrane, lecz w myśl art. 150 § 1a i § 2 Ordynacji podatkowej należy je uznać za doręczone. Wezwanie było wysłane za pośrednictwem poczty, a z uwagi na nieobecność adresata było dwukrotnie awizowane, raz 29 listopada a następnie 7 grudnia 2007 r. Ustosunkowując się do faktu, że na rozprawie w dniu 18 czerwca 2006 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi J.K. okazał potwierdzenie nadania w dniu 24 lipca 2006 r. przesyłki poleconej nr 8953, adresowanej do Delegatury Ł-P Referatu Finansowego, Kolegium stwierdziło, że nie można tego uznać za dowód zachowania terminu, gdyż nie oznacza to wcale, że przedmiotowe pismo znajdowało się właśnie w tej przesyłce. Tym bardziej, że J.K. często wysyłał do organu podatkowego pisma o różnej treści i różnych żądaniach. Zachowanie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu nie podlega uprawdopodobnieniu lecz musi być bezsporne. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez J.K., który wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dowodu nadania listu poleconego. Zdaniem skarżącego SKO bez żadnej podstawy uznało, że dowód nadania listu poleconego nie stanowi dowodu wniesienia odwołania. W żaden sposób nie udowodniono, że w dniu 24 lipca 2006 r. wysłał do Delegatury Ł-P inne pismo. Skarżący podkreślił, że dysponuje dokumentem urzędowym potwierdzającym swoje twierdzenie. Fakt, że w aktach sprawy nie ma koperty świadczy, że akta te prowadzone są niestarannie. Zdaniem skarżącego jest to kolejna manipulacja dowodami na jego niekorzyść. Pismem z dnia 13 marca 2008 r., nadanym w urzędzie pocztowym w tym dniu, skierowanym do SKO w Ł. skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że sprzedał mieszkanie i został z niego wymeldowany, stąd nie wiedział, że był wzywany do złożenia oryginału dowodu nadania przesyłki poleconej. Nie był również świadomy, że może być do niego jakaś korespondencja, bo przecież WSA przywrócił mu termin. Obecnie nie ma adresu zameldowania, a o terminach rozpraw dowiaduje się w sekretariacie Sądu. Wyjaśnił ponadto, że w na początku października 2007 r. stan jego zdrowia pogorszył się i nie mógł zajmować się swoimi sprawami. W lutym 2008 r. wykupił sobie skrytkę pocztową. Skarżący stwierdził, że oryginał dowodu nadania załączył do akt sądowych, zmuszony był więc zrobić jego kserokopię. Kserokopia ta została doręczona organowi w dniu 4 kwietnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyr. NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl). Związanie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Łd 82/07, dotyczy zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do dokonania oceny dowodu okazanego przez skarżącego na rozprawie przed Sądem, w postaci potwierdzenia nadania w dniu 24 lipca 2006 r. przesyłki poleconej nr 8953, adresowanej do organu I instancji. Wykonując zalecenie Sądu SKO w Ł. pismem z dnia 26 listopada 2007 r. wezwało skarżącego do przedłożenia dowodu nadania wskazanej przesyłki. Pismo to zostało skutecznie doręczone w trybie określonym w art. 150 Ordynacji podatkowej, poprzez dwukrotne powiadomienie adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (29 listopada i 7 grudnia 2007 r.), w której było ono przechowywane przez okres 14 dni. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie ustosunkował się do treści wezwania i nie złożył w tym zakresie żadnych wyjaśnień. Kolegium zwróciło się do organu I instancji o wyjaśnienie okoliczności złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji i wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W piśmie z dnia 3 grudnia 2007 r., nr III RF 31100/2040/01/07 organ ten poinformował, że odwołanie od decyzji nr [...] z dnia [...] J.K. złożył osobiście w siedzibie organu podatkowego w dniu 26 lipca 2006 r. Dodatkowo organ stwierdził, że nigdy nie był w posiadaniu koperty, bądź jakiegokolwiek innego dowodu świadczącego o złożeniu odwołania za pośrednictwem poczty. W tej sytuacji należy stwierdzić, że SKO w Ł. prawidłowo wykonało zalecenie Sądu zawarte w wyroku WSA w Łodzi z dnia 18 czerwca 2007 r. Aby móc dokonać oceny dokumentu okazanego na rozprawie przed Sądem, Kolegium zażądało od podatnika jego okazania, nie mogło tego jednak przeprowadzić dowodu, gdyż podatnik go nie przedłożył. Należy wyraźnie podkreślić, że okazanie dowodu przed Sądem nie jest równoznaczne z jego przeprowadzeniem w postępowaniu administracyjnym. Art. 122 Ordynacji podatkowej statuuje zasadę prawdy obiektywnej, która nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z kolei z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy ma obowiązek zebrania całego materiału dowodowego. Z powyższych przepisów można wywieść ogólną regułę dowodową, według której obowiązek zgromadzenia dowodów co do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie podatkowym. W postępowaniu podatkowym obowiązuje jednak tzw. zasada współdziałania. Znajduje ona uzasadnienie w relacjach zasady prawdy materialnej oraz w prawach strony do czynnego udziału w postępowaniu podatkowym. Podatnik powinien sam ujawnić wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (wyrok NSA z dnia 24 maja 2004 r., FSK 78 i 79/04, niepubl.), zwłaszcza w sytuacji, gdy posiada on dowód, którym organ nie dysponuje (wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2003 r., I SA/Łd 450/2001, niepubl.). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego wymaga aktywnego uczestnictwa strony, ponieważ nie zawsze organ podatkowy jest w stanie sam ustalić stan faktyczny w sposób nie budzący wątpliwości. Skoro w postępowaniu przed organem skarżący nie przedłożył dokumentu, na który powoływał się przed Sądem, organ nie mógł włączyć go do akt sprawy i dokonać jego oceny. W istocie jednak Kolegium oceniło ten dokument, stwierdzając, że nie można uznać go za dowód zachowania terminu, gdyż nie oznacza on wcale, że przedmiotowe pismo znajdowało się właśnie w tej przesyłce. Kolegium wyjaśniło, że J.K. często wysyłał do organu podatkowego pisma o różnej treści i różnych żądaniach, a zachowanie terminu do złożenia podania o przywrócenie terminu nie podlega uprawdopodobnieniu lecz musi być bezsporne. Stanowisko takie mieści się w zasadzie swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 191 Ordynacji podatkowej i nie pozostaje w sprzeczności z wydanym w sprawie prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 18 czerwca 2007 r., którym Sąd zobowiązał Kolegium do przeprowadzenia postępowania dowodowego i dokonania oceny w tym zakresie. Kolegium przeprowadziło dowód z dokumentu wystawionego przez organ I instancji w dniu 3 grudnia 2007 r., nr III RF 31100/2040/01/07, w którym organ ten poinformował, że odwołanie od decyzji [...] z dnia [...] J.K. złożył osobiście w siedzibie organu podatkowego w dniu 26 lipca 2006 r. Dodatkowo organ stwierdził, że nigdy nie był w posiadaniu koperty, bądź jakiegokolwiek innego dowodu świadczącego o złożeniu odwołania za pośrednictwem poczty. W tej sytuacji Kolegium zasadnie uznało, że skoro J.K. powziął wiadomość o decyzji wymiarowej w dniu 17 lipca 2006 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożył w osobiście dniu 26 lipca 2006 r., to oznacza, że uchybił 7-dniowemu terminowi wynikającemu z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W myśl § 3 art. 162 Ordynacji podatkowej przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Ustosunkowując się do argumentów pisma skarżącego z dnia 13 marca 2008 r., należy stwierdzić, że zgodnie z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. W myśl § 2, w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Sytuacja taka wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, co skarżący powinien przewidzieć będąc stroną wielu postępowań administracyjnych. Zauważyć należy również, że powołując się na zły stan swojego zdrowia skarżący nie wskazał żadnych dowodów, z których wynikałoby, że w czasie trwania postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie był niezdolny do aktywnego w nim uczestniczenia. Przeciwnie, z pisma z dnia 13 marca 2008 r. wynika, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia skarżący skutecznie dokonał czynności prawnej sprzedaży mieszkania. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. LF