I SA/Łd 487/15

Dnia 17 czerwca 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – A. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, 2/ oddalić wniosek skarżącej w pozostałym zakresie. A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 roku. W skardze skarżąca zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia z wpisu oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. K.. Jednocześnie w załączonym do skargi urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 800 zł brutto. Ponosi koszty utrzymania mieszkania i zakupu lekarstw w łącznej wysokości 500 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca dodatkowo wyjaśniła, że aktualnie nie posiada żadnego majątku, jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w wysokości 800 zł miesięcznie, przy czym wypłacana jest jedynie część wolna od zajęcia. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi stratę. Stan jej zaległości na dzień złożenia wniosku wynosi blisko 470.000 zł, powiększony o odsetki za zwłokę z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok oraz ponad 543.000 zł z tytułu podatku VAT za poszczególne miesiące 2009 roku. Z uwagi na powyższe nie posiada ani żadnych dochodów, ani oszczędności, którymi mogłaby sfinansować wpis od skargi, a także opłacić zawodowego pełnomocnika. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty potwierdzające jej oświadczenia o stanie majątkowym. Jednakże z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 5 maja 2015 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych lokat i rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz do nadesłania odpisu zeznania podatkowego za 2014 rok - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 24 maja 2015 roku przedstawiła wymagane dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, zamieszkuje wraz z B. K. w lokalu komunalnym i w związku z tym ponosi połowę kosztów eksploatacyjnych w wysokości 300 zł. Skarżąca osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 800 zł brutto. Ponosi koszty zakupu lekarstw w wysokości 200 zł. Prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przynosi stratę. Stan jej zaległości na dzień złożenia wniosku wynosi blisko 470.000 zł, powiększony o odsetki za zwłokę z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok oraz ponad 543.000 zł z tytułu podatku VAT za poszczególne miesiące 2009 roku. Ponadto w 2014 skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 16.798,41 zł (według PIT-36). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, w tym zwłaszcza kwotę dochodu i niezbędnych wydatków skarżącej, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi zasługuje na uwzględnienie i przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata z urzędu, w ocenie referendarza sądowego, należy wskazać, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w osobie Ł. K.. W aktach administracyjnych sprawy niniejszej znajduje się jednak pełnomocnictwo z dnia 29 czerwca 2014 roku udzielone przez skarżącą temu pełnomocnikowi do prowadzenia jej sprawy dotyczącej podatku VAT za poszczególne miesiące 2009 roku przed organami administracji publicznej oraz przed sądami administracyjnymi obu instancji. Pełnomocnikowi temu w dniu 9 marca 2015 roku doręczona została zaskarżona decyzja organu II instancji. Wobec powyższego należało przyjąć, że skarżąca pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem pochodzącym z wyboru, a jej wniosek o ustanowienie tego samego pełnomocnika w ramach prawa pomocy uznać należy za stanowiący nadużycie prawa, a tym samym niedopuszczalny stosownie do art. 246 § 3 p.p.s.a.. Referendarz sądowy w pełni podziela ukształtowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu kolejnego, profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanka ta uniemożliwia uwzględnienie wniosku we wskazanym zakresie w każdej sytuacji - również wtedy gdy zatrudniający profesjonalnego pełnomocnika czyni to dla celów innych postępowań, czy wyłącznie dla dokonania poszczególnych czynności obwarowanych przymusem adwokacko-radcowskim (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt I FZ 168/05, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 456/07; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2009, s. 699-700). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.