I SA/Łd 49/11

Dnia 9 maja 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącemu – P. P. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. P.P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 814 zł podatnik w drodze pisma z dnia 3 lutego 2011 roku złożył wniosek o zwolnienie od opłat sądowych w sprawie. W piśmie tym wskazał, że nie posiada żadnego majątku trwałego i ruchomego oraz żadnych oszczędności. Obecnie zatrudniony jest w firmie A Sp. z o.o. w D. w wymiarze ¼ etatu. Otrzymuje wynagrodzenie w kwocie ok. 300 zł netto miesięcznie. Jest kawalerem. Posiada jedno dziecko i jest na całkowitym utrzymaniu konkubiny, u której mieszka. Jego sytuacja materialna z uwagi na łączną kwotę wpisów w wysokości 9.108 zł od wniesionych skarg w zasadzie pozbawia go możliwości ich uiszczenia. W złożonym następnie na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną A.K. oraz 9-letnią córką R.K. Podał przy tym, że obecnie osiąga zarobki w wysokości 350 zł. Jego konkubina prowadzi działalność gospodarczą, jednakże osiągany dochód z tego tytułu jest niesprecyzowany. Jednocześnie skarżący dodał, że nie posiada żadnego majątku i wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na brak płynności finansowej. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 14 marca 2011 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych lokat i rachunków bankowych należących do niego oraz konkubiny A.K. - z okresu ostatnich trzech miesięcy, wskazania kwoty miesięcznego dochodu brutto osiąganego przez konkubinę A.K. oraz składników majątku do niej należącego, zgodnie z wymogami formularza PPF, a ponadto do określenia źródła i kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe świadczenia (opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz itp.) w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 17 marca 2011 roku, wskazał, że prostuje wzmiankę dotycząca konkubinatu i wyjaśnił, że co prawda mieszka z A.K. pod wspólnym adresem, ale każde z nich prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Mieszkają razem dla dobra dziecka. Stwierdził przy tym, że jeśli potrzebne są do wglądu zarobki i wydatki A.K., to dośle je jak najszybciej. Z uwagi na powyższe, pismem z dnia 25 marca 2011 roku, w wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego, poinformowano skarżącego o konieczności złożenia dodatkowych dokumentów dotyczących okoliczności wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym także do podania kwoty miesięcznego dochodu brutto osiąganego przez A.K. oraz składników majątku do niej należącego, zgodnie z wymogami formularza PPF. Jednocześnie pouczono skarżącego o treści art. 46 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 14 kwietnia 2011 roku wpłynęło do Sądu pismo z dnia 17 marca 2011 roku zawierające oświadczenie w kwestii dochodu z tytułu działalności gospodarczej osiąganego przez A.K. w okresie od listopada 2010 roku do stycznia 2011 roku. Jednocześnie wskazano, że w listopadzie i w grudniu 2010 roku osiągnęła ona także przychód z tytułu najmu w kwocie 983,61 zł za każdy miesiąc. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów bądź stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że przedstawione we wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy Referendarz sądowy z tej możliwości skorzystał, wzywając skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, szczegółowo wskazanych w zarządzeniu z dnia 14 marca 2011 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w drodze pisma z dnia 17 marca 2011 roku wskazał jedynie, że prostuje wzmiankę dotycząca konkubinatu i wyjaśnił, że co prawda mieszka z A.K. pod wspólnym adresem, ale każde z nich prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Mieszkają razem dla dobra dziecka. Stwierdził przy tym, że jeśli potrzebne są do wglądu zarobki i wydatki A.K., to dośle je jak najszybciej. Następnie w dniu 14 kwietnia 2011 roku skarżący nadesłał pismo z dnia 17 marca 2011 roku, z którego wynika jedynie, że w listopadzie 2010 roku A.K. poniosła stratę w wysokości 13.926,20 zł, w grudniu 2010 roku uzyskała dochód w kwocie 4.223,79 zł, a styczniu 2011 roku osiągnęła dochód w wysokości 2,289 zł. A ponadto w listopadzie i grudniu 2010 roku uzyskała dochód z tytułu najmu w łącznej kwocie 1967,22 zł. Przy czym w piśmie tym nie sprecyzowano, czy A.K. nadal czepie dochód z tytułu umowy najmu, a ponadto nie podano w nim kwoty jej dochodu ani za luty, ani za marzec, choć wniosek opatrzony został datą: 2 marca 2011 roku. Obowiązkiem skarżącego było zatem wskazanie kwoty aktualnego dochodu A.K., czyli dochodu osiąganego w okresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżący w żadnym z pism nie odniósł się do kwestii posiadania rachunków bankowych własnych i faktu posiadania tych rachunków przez A.K., nie wskazał także żadnych przyczyn braku ich nadesłania. Nie podał również źródła i kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne. Mając na uwadze powyższe Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie udowodnił, że spełnia ustawowe warunki przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący został bowiem wezwany do złożenia konkretnych oświadczeń i informacji wskazanych w zarządzeniu Referendarza sądowego z dnia 14 marca 2011 roku, obrazujących jego aktualną sytuację rodzinną i majątkową, czego nie uczynił w wyczerpujący sposób. Analiza nadesłanych przez skarżącego oświadczeń wskazuje, że mają one charakter wybiórczy i pozwalają jedynie na ustalenie, jakiego rzędu dochody osiągała A.K. z tytułu działalności gospodarczej w okresie od listopada 2010 roku do stycznia 2011 roku, a zatem w miesiącach dowolnie wybranych przez skarżącego. Niewyjaśniona przy tym pozostaje kwestia osiągania przez A.K. dodatkowego dochodu z tytułu najmu. Kwestie te mają zasadnicze znaczenie dla oceny możliwości płatniczych skarżącego, skoro, jak sam podaje, pozostaje on na utrzymaniu A.K., u której także zamieszkuje. Uwagę przy tym zwraca brak odniesienia się skarżącego do przyczyny braku nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Niewątpliwie dokumenty te umożliwiłyby weryfikację rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego. Dodatkowo podkreślić należy, że skarżący nie podał także źródła i kwoty środków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne. W tym stanie rzeczy Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie dołożył wystarczających starań, aby zobrazować swoją sytuację majątkową i rodzinną w sposób umożliwiających jej ocenę w kontekście wskazanych na wstępie przesłanek przyznania prawa pomocy, uniemożliwiając tym samym rozważenie zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Referendarz sądowy uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowałoby Referendarza sądowego do uwzględnienie wniosku w żądanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 504). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)