I SA/Łd 498/03

Dnia 24 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Brolik, Sędziowie NSA A. Świderska (spr.), , T. Porczyńska, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża oddala skargę U Z A S A D N I E N I E. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy Ł. orzekł o odpowiedzialności M.M. za zaległości podatkowe męża R.M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996 w wysokości 35.698,30 złotych. Na skutek odwołania wniesionego przez podatniczkę Izba Skarbowa w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Ł. określił R.M. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996 w wysokości 40.317,32 złotych oraz zaległość podatkową z tego tytułu w wysokości 35.698,30 złotych. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie w związku z czym stała się ona decyzją ostateczną. Należność wynikająca z decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej nie została również uregulowana. Postanowieniem z dnia [...] Urząd Skarbowy wszczął wobec podatniczki postępowanie podatkowe w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za w/w zaległości podatkowe. Z uwagi na postanowienia przepisu art. 332 ustawy Ordynacja podatkowa, Urząd Skarbowy kierował się przesłankami orzekania o odpowiedzialności wynikającymi z ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Organy podatkowe mając na względzie postanowienia art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych ustaliły, że nie istnieją negatywne przesłanki uzasadniające odstąpienie od orzeczenia odpowiedzialności. Urząd Skarbowy wezwał stronę do wypowiedzenia się w sprawie posiadanego w ramach wspólności ustawowej majątku, stanu majątkowego, uzyskiwanych dochodów i ponoszonych kosztów utrzymania. Podatniczka nie zgłosiła się na wezwanie urzędu skarbowego. Organ podatkowy ustalił jednakże, że za lata 1997 i 1998 małżonkowie złożyli zeznanie roczne o osiąganych wspólnych dochodach, od roku 1999 podatniczka składa zeznania indywidualne z uwagi na zawartą w dniu 4 października 1999 roku umowę o rozdzielności majątkowej. R.M. złożył wniosek o objęcie przedmiotowej zaległości postępowaniem restrukturyzacyjnym, jednakże postępowanie zostało umorzone decyzją z dnia [...]. W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych przez błędne zastosowanie tego przepisu i orzeczenie odpowiedzialności za zobowiązania męża powstałe przed zawarciem związku małżeńskiego. Zdaniem skarżącej organy podatkowe wadliwie przyjęły, że nie data zdarzenia, z którego wynika obowiązek podatkowy, ale termin, w którym dokonuje się rozliczenia rocznego decyduje o odpowiedzialności członków rodziny za zobowiązania podatnika. Strona podniosła, że przed zawarciem związku małżeńskiego nie miała możliwości wglądu w sprawy majątkowe późniejszego męża i z tego powodu nie może ponosić odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w tym okresie. Ponadto skarżąca uważa, że w toku postępowania o przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe męża winna mieć także prawo do podnoszenia merytorycznych zarzutów wobec decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej, z której zobowiązania zostały na nią przeniesione. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Podtrzymując swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził ponownie, że podatniczka posiadała majątek nabyty w ramach wspólności ustawowej, a w sprawie nie występują ważne względy społeczno - gospodarcze, które uzasadniałyby odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe męża. Ponadto Izba Skarbowa stwierdziła, że zgodnie z treścią art. 133 ustawy Ordynacja podatkowa stroną w postępowaniu podatkowym jest każdy, kto żąda czynności organu podatkowego, do kogo czynność organu podatkowego się odnosi lub czyjego interesu działanie organu podatkowego, choćby pośrednio dotyczy. Decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej dotyczyła zobowiązania podatkowego jedynie R.M., który był stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zobowiązania podatnika stosowana jest w sytuacjach, gdy podatnik nie wykonuje ciążącego na nim zobowiązania we właściwy sposób. Uzasadnieniem jej wprowadzenia jest co do zasady ich ekonomiczny związek tych osób z podatnikiem przejawiający się np. w uzyskiwaniu przez osobę trzecią korzyści z dochodu czy majątku podatnika. Przewidziana w prawie podatkowym odpowiedzialność osoby trzeciej może być orzeczona przez organ podatkowy dopiero wówczas, gdy wyegzekwowanie należności podatkowych z majątku podatnika okazało się bezskuteczne. Stosownie do przepisu art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie prawidłowo przyjęto, że wobec skarżącej ma zastosowanie art. 41 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 roku o zobowiązaniach podatkowych (t.j. Dz.U. z 1993 roku Nr 108 poz. 486 z późn. zm.), zgodnie z którym małżonek podatnika odpowiada solidarnie z podatnikiem za jego zaległości podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa, a zaległości podatkowe podlegają zaspokojeniu z majątku wspólnego małżonków. Należy podkreślić, że przepis art. 41 ustawy wprowadził odpowiedzialność za zaległości podatkowe, dotyczy więc zobowiązań podatkowych, które na skutek ich nieuregulowania stały się zaległością podatkową w trakcie trwania małżeństwa. Rozpatrywana sprawa dotyczy przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1996. Jak wynika z oświadczenia strony skarżącej związek małżeński z R.M. został zawarty w dniu 24 sierpnia 1996 roku. Terminem rozliczenia podatku z tytułu osiągniętych w 1996 roku dochodów oraz wpłaty należnego podatku był dzień 30 kwietnia roku 1997. Brak wpłaty w wyznaczonym ustawą terminie spowodował powstanie zaległości podatkowej. Przedmiotowa zaległość podatkowa powstała zatem już w trakcie trwania małżeństwa M. i R.M. W związku z powyższym za bezpodstawny należy uznać zarzut skarżącej, iż organy podatkowe wadliwie przyjęły, że nie data zdarzenia, z którego wynika obowiązek podatkowy, ale termin, w którym dokonuje się rozliczenia rocznego decyduje o odpowiedzialności podatkowej. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny był również fakt uwzględnienia przez organy podatkowe treści art. 40 ust. 2 ustawy wprowadzającego negatywną przesłankę orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej. Przewiduje on możliwość odstąpienia przez organ podatkowy od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno - gospodarcze. Z tego punktu widzenia analizie powinny podlegać przede wszystkim fakty podane przez samą stronę postępowania. Jednakże w rozpoznawanej sprawie z adnotacji zawartych w aktach wynika, że skarżąca nie zgłosiła się na wezwanie urzędu skarbowego do wypowiedzenia się w sprawie stanu majątkowego ani nie wskazała żadnych faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. W tej sytuacji organy podatkowe samodzielnie zebrały materiał dowodowy w sprawie i dokonały jego oceny. Analiza zebranego materiału doprowadziła do wniosku, że wobec skarżącej nie zachodzą negatywne przesłanki odpowiedzialności podatkowej. W ocenie Sądu stwierdzenie to znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, gdyż organ podatkowy pierwszej instancji szczegółowo zbadał sytuację majątkową skarżącej za lata 1997 - 2001, zgromadził dane dotyczące osiąganych dochodów, których wysokość uzasadnia twierdzenie, że na skarżącą bez uszczerbku dla jej egzystencji można przenieść odpowiedzialność za zaległości podatkowe małżonka. Ponadto podkreślić należy, że w toku postępowania dotyczącego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osoby trzecie organ podatkowy nie ma uprawnień do zmiany wielkości zaległości podatkowych wynikających z rozstrzygnięć dokonanych w postępowaniu w przedmiocie określenia zobowiązania i zaległości podatkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2000 roku o sygn. akt III SA 1456/99). Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) oddalił skargę.