I SA/Łd 506/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Z. Kmieciak, Sędziowie NSA W. Jarzębowski (spr.), B. Klimowicz, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi E.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2001 r. oraz za okres od stycznia do maja 2002 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku E. T. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. uznając, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi odmówił umorzenia kwoty podatku od towarów i usług za grudzień 2001r. oraz styczeń - maj 2002r. w wysokości 1.226,40 zł wraz z odsetkami. Wskazana kwota stanowi łączną wysokość ciążących na wnioskodawczyni zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wymienione okresy rozliczeniowe. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji skarżąca odwołała się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przedstawiając ponownie trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje i zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości podatkowych. Oświadczyła, że nie jest w stanie uregulować należności podatkowych bowiem posiadane środki finansowe nie wystarczają na własne utrzymanie i zakup leków. Oświadczyła również, że nie posiada gospodarstwa rolnego zaś posiadany samochód – Fiat 126 jest rozbity po wypadku i jest przeznaczony do kasacji. Prośbę o ulgę Strona argumentowała również tym, że prowadząc działalność gospodarczą sama zajmowała się rozliczeniami podatkowymi i powstałe zaległości podatkowe są wynikiem "przeoczenia". Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...], w oparciu o art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za grudzień 2001r. oraz za okres styczeń - maj 2002r. w łącznej wysokości 1.226,40zł wraz z odsetkami za zwłokę. Przyczyną dla której organ odwoławczy postanowił uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji była nieprawidłowa, w ocenie organu odwoławczego, treść sentencji decyzji organu pierwszej instancji, który odmówił umorzenia kwoty podatku, co nie znajduje podstawy prawnej w treści art. 67 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że strona postępowania wnosiła o umorzenie kwot stanowiących na dzień złożenia przedmiotowego wniosku zaległość podatkową, zatem rozstrzygnięcie winno dotyczyć zaległości podatkowych nie zaś kwoty podatku. Niezależnie od powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko i ocenę prawną organu pierwszej instancji w zakresie braku przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości podatkowych. Uzasadniając odmowę udzielenia przedmiotowej ulgi podatkowej organ wskazał, iż przywołany powyżej art. 67 Ordynacji podatkowej stanowiący podstawę umorzenia m.in. zaległości podatkowych skonstruowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, iż nawet gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych organ podatkowy może odstąpić od podjęcia pozytywnej dla podatnika decyzji. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego sprawy Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że sytuacja materialna strony nie cechuje się wyjątkowością, która uzasadniałby umorzenie zaległości podatkowych. Organ zaakcentował, iż zaległości podatkowe, o umorzenie których wnosi strona skarżąca powstały na skutek niezłożenia w obowiązującym terminie oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Powstałe zaległości stanowiły zatem konsekwencję zaniedbań podatnika a nie zdarzeń nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika. Sam fakt wystąpienia zaległości podatkowej wobec braku obiektywnych przesłanek uzasadniających nadzwyczajny i niezależny od podatnika charakter przyczyn powstania tej zaległości - nie może stanowić, w ocenie organu odwoławczego wystarczającej podstawy przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której oświadczyła, że nie jest w stanie uiścić zaległości podatkowych bowiem nie otrzymuje renty, nie posiada żadnego majątku, jest chora i nie posiada pieniędzy na wykupienie leków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby skarbowej wniósł o jej oddalenie uzasadniając swoje stanowisko analogicznie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Decyzje administracyjne podlegają kontroli sądowej w zakresie ich zgodności z prawem. Powyższe wynika z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zatem Sąd uprawniony jest do zbadania, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującym podatkowym prawem materialnym oraz przepisami regulującymi postępowanie podatkowe. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja administracyjna wydana w oparciu o art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z użytego przez ustawodawcę sformułowania "może" wynika, że decyzja wydana na podstawie cytowanego przepisu daje organom podatkowym podstawę do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z konstrukcji wskazanego wyżej przepisu wynika zatem, że udzielenie ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę możliwe jest tylko wtedy, gdy przemawia za tym bądź ważny interes podatnika, bądź interes publiczny. Ustalenie istnienia jednej z tych przesłanek zastosowania ulgi nie jest objęte uznaniem administracyjnym. Oparcie decyzji na takim uznaniu polega natomiast na tym, że nawet w sytuacji stwierdzenia zaistnienia choćby jednej z przesłanek organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku o ulgę. Przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 wyrażone są pojęciami nieostrymi, a zatem w każdej sprawie organ podatkowy powinien zbadać i ustalić czy zaistniały konkretne okoliczności odpowiadające ustawowym przesłankom zastosowania ulgi. Decyzje oparte na uznaniu administracyjnym również podlegają kontroli sądowej, stosownie do treści przywołanego powyżej art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Jednak w przypadku tego rodzaju decyzji ich kontrola ograniczona jest do badania poprawności postępowania z punktu widzenia norm regulujących to postępowanie. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega zatem w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do okoliczności charakteryzujących ważny interes podatnika lub interes publiczny, zgodnie z uregulowaniami wynikającymi z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny wkraczać w zakres zastrzeżony uznaniu administracyjnemu, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 przywołanej wcześniej ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zakres sądowej kontroli decyzji administracyjnych, ograniczony jest więc jedynie do kontroli pod względem zgodności z prawem. Analiza akt postępowania administracyjnego doprowadziła Sąd rozpoznający niniejszą sprawę do przekonania, iż organy podatkowe nie naruszyły przepisów Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 122 w związku z art. 187 § 1 tej ustawy organ podatkowy pierwszej instancji, rozpoznając sprawę, podjął wszelkie działania zmierzające do ustalenia okoliczności dotyczących istnienia ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W szczególności dokonano ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej i rodzinnej podatniczki. Potwierdzeniem powyższego są protokoły o stanie majątkowym E. T. z dnia 18 sierpnia 2004r. i 8 grudnia 2004r. (karty 13 i 36 akt adm.). Przedstawiona w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji ocena danych majątkowych ujawnionych w tych dokumentach oraz okoliczności podniesionych we wniosku jest prawidłowa i nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 191 Ordynacji podatkowej. W decyzji wyjaśniono dlaczego organ uznał, że sytuacja skarżącej, choć trudna, nie odpowiada ustawowej przesłance – ważnego interesu podatnika. Sąd uznaje za trafne zaprezentowane przez organ rozumienie tej przesłanki ustawowej. Organ przekonywująco uzasadnił też dlaczego uznał, że za zastosowaniem ulgi nie przemawia interes publiczny. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sposób prawidłowy ustalono stan faktyczny i zastosowano przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.