I SA/Łd 511/10

Dnia 27 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Protokolant: asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi S. S. i M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 oddala skargę. I SA/Łd 511/10 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...], nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...], określającej wysokość M. i S. małżonkom S. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 w kwocie 134.305,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzji nieostatecznej, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 1) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 3) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Organ podkreślił, że wskazany przepis wymaga jedynie uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie będzie wykonana, zaś w sytuacji, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, sam ten fakt uprawdopodabnia możliwość niewykonania decyzji przez stronę. Organ wskazał, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż do upływu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok, pozostało mniej niż 1 miesiąc. Ponadto strona posiada również zaległości z tytułu podatku od towarów i usług (od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w tym podatku zostało złożone odwołanie). W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. był uprawniony do nadania decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239a Ordynacji podatkowej . Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone pełnomocnikowi stron za pośrednictwem poczty w dniu 30 grudnia 2009 r., jednocześnie z decyzją wymiarową, przez co w ocenie organu nie doszło do naruszenia art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej, zarzucanego w odwołaniu. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. przez pełnomocniczkę M. i Sławomira S., która wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonym postanowieniom zarzucono naruszenie art.120, 121 § 1 i 239b § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez wcześniejsze wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności niż doręczenie decyzji wymiarowej. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z dnia [...]r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok została doręczona 30 grudnia 2009 r. i w tym samym dniu zostało doręczone również postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r., nadające tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja wymiarowa weszła do obrotu prawnego w dniu jej doręczenia, tj. 30 grudnia 2009 r. W ocenie strony skarżącej wszczęcie procedury dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie powinno nastąpić wcześniej niż dzień wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji wymiarowej. Oznacza to, że wydanie postanowienia w dniu [...]r., tj. wcześniej niż nastąpiło doręczenie decyzji wymiarowej, zostało dokonane z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W myśl § 2 przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Przesłanki określone w art. 239b § 1 pkt 1-4 mają charakter fakultatywny i rozłączny, co powoduje, że zaistnienie jednej z nich daje podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Warunkiem koniecznym jest również uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). W pierwszej kolejności organ ustala zatem, czy zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 239b § 1 pkt 1-4. Następnie czy zaistnienie jednej z tych przesłanek daje prawdopodobieństwo, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. Należy to do uznania organu podatkowego, który mimo spełnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 239b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej może uznać, że nie ma potrzeby stosowania omawianej regulacji. Podkreślić należy również, że fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wyliczonych w § 1 organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 wystarczy jedynie uprawdopodobnienie. W rozpoznawanej sprawie organ wskazał na zaistnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, podając informację, że okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W omawianym przypadku okres ten był szczególnie krótki, gdyż w dniu nadania rygoru natychmiastowej wykonalności przez organ pierwszej instancji do przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej pozostało około 2 tygodni. Postanowienie o nadaniu rygoru zostało doręczone jednocześnie z decyzją wymiarową w dniu 30 grudnia 2009 r., kiedy do przedawnienia pozostał już tylko jeden dzień. Przedawnienie zobowiązań podatkowych oznacza, że po upływie określonego czasu, zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Natomiast dobrowolne spełnienie tego zobowiązania przez podatnika prowadzi do powstania nadpłaty, która podlega zwrotowi. Okoliczność ta niewątpliwie wskazuje na możliwość niewykonania przez strony zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Uprawdopodabnia to również istnienie zaległości strony dotyczących innego podatku. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż w dniu doręczenia decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Praktycznie będzie to polegało na tym, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostanie doręczone razem z decyzją (por. B. Dauter [w:] Ordynacja podatkowa Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 820-821). Taka sytuacja zaistniała właśnie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organy wykazały zaistnienie przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Organy działały bowiem na podstawie obowiązujących przepisów prawa - nie naruszyły zatem zasady legalizmu (art. 120). Nie uchybiły również zasadzie zaufania wynikającej z art. 121 Ordynacji podatkowej, wyjaśniły bowiem zasadność przesłanek, którymi się kierowały. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nastąpiło w drodze postanowienia, tj. zgodnie z wymogiem art. 239b § 3 Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zmianami) Sąd orzekł jak w sentencji. Sz.Ch.