I SA/Łd 521/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA B. Klimowicz (spr.), Sędziowie NSA P. Kiss, P. Janicki, Protokolant A. Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2004 roku sprawy ze skargi K. S. i M. S. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozliczenia wpłat na poczet zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżących kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego. Postanowieniem z dnia [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-G. działając na podstawie art. 273 § 1 pkt 2, art. 55 § 2 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) postanowił rozliczyć wpłaty dokonane przez M. i K. S. (wspólników s.c. A) na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń w okresie od 13.10.1999 r. do 22.12.2000 r. na należność główną i odsetki za miesiące maj-listopad 1996 r. oraz na opłaty prolongacyjne. Izba Skarbowa w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia podatników decyzja z dnia [...] utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-G. decyzją z dnia [...] rozłożył podatnikom na raty zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych od dokonanych wypłat wynagrodzeń za okres kwiecień 1996 r. – czerwiec 1998 r. w kwocie 103.658,30 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Na skutek nie wywiązania się z ustalonych terminów płatności Urząd Skarbowy stwierdził wygaśniecie powyższej decyzji w całości (decyzje z dnia [...] i [...]). Na skutek kolejnego wniosku podatników Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] rozłożył na raty zaległość podatkową wynoszącą wówczas 96.485 złotych zaś rozstrzygnięcie w zakresie umorzenia odsetek zostało wyłączone do odrębnego postępowania – do czasu spłaty należności głównej. Dalszych rat w zapłacie należności głównej Urząd Skarbowy udzielił podatnikom kolejnymi decyzjami z dnia [...], [...] i [...]. W dniu [...] Pierwszy Urząd Skarbowy Ł.-G. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę wskazując, że z wnioskiem o przyznanie tego rodzaju ulgi może wystąpić jedynie podatnik. Następstwem powyższej decyzji było rozksięgowanie dokonanych dotychczas wpłat na należność główną i odsetki za zwłokę, tym samym do uregulowania pozostała zaległość w kwocie 56.123,40 zł i odsetki w kwocie 82.694,80 zł. W zakresie spłaty tej zaległości udzielono podatnikom dalszych ulg rozkładając ją na raty. Rozksięgowanie dokonanych przez podatników wpłat na poczet zaległości i należnych odsetek jest zgodne z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Nie może powstać sytuacja, gdy po dokonanej wpłacie pozostanie do zapłaty wyłącznie zaległość (lub jej część) bez odsetek, wyłącznie odsetki lub ich część albo że zmienią się proporcje udziału zaległości i odsetek w ogólnej kwocie należności. Ponieważ rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek zostało wyłączone do odrębnego postępowania, dlatego w decyzjach wydanych w czasie trwania tego postępowania Urząd określił jedynie samą kwotę zaległości podatkowej, co jednak nie oznaczało braku odsetek. W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie K. i M. S. wnieśli o jego uchylenie podnosząc zarzut naruszenia art. 212, art. 55 § 1 w związku z art. 59 § 1, art. 121 § 1 i art. 123 § 1 w związku z art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podatnicy wskazują, że organy podatkowe obu instancji dokonując rozliczenia dokonanych wpłat nie wzięły pod uwagę, że pozostaje ono w sprzeczności z treścią prawomocnych decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...], [...], [...] i [...] w przedmiocie rozłożenia zaległości podatkowych na raty. W powyższych decyzjach kwota należności głównej ulegała systematycznemu zmniejszeniu w związku z zapłatą rat określonych w decyzjach. Ostatnia z decyzji (z dnia [...]) precyzyjnie określiła do zapłaty należność główną na kwotę 15.718,30 zł, która została przez skarżących zapłacona. Wskutek zapłaty zobowiązanie podatkowe wygasło. Postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] (wydane po dwóch latach od zapłaty zaległości podatkowej) należy uznać za co najmniej spóźnione. Urząd Skarbowy w decyzjach ratalnych określił wyłącznie kwotę zaległości podatkowej, co nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla podatnika. Byt odsetek za zwłokę jest nierozerwalnie związany z zaległością podatkową i zarachowanie dokonanych wpłat powinno następować w momencie zapłaty. Zgodnie z art. 212 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy jest związany wydaną decyzją od chwili jej doręczenia. Decyzja z [...] nie tylko rozstrzygała w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, ale również określała samą wysokość zaległości z tytułu należności głównej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Ł. wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Badając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należało ocenić, że z naruszeniem zasad postępowania – art. 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przed wydaniem postanowienia nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy i nie ustosunkowano się w sposób wyczerpujący do podnoszonych przez stronę argumentów. Uzasadnienie postanowienia Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.-G. z dnia [...] jest bardzo lakoniczne i nie wyjaśnia sposobu wyliczenia odsetek (za jakie okresy, od jakich kwot). Nie wyjaśniono też, czy przy wyliczeniu odsetek uwzględniono opłaty prolongacyjne określone w decyzjach ratalnych. Uniemożliwia to w istocie kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Zasadą jest, że od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 Ordynacji podatkowej). Jednak to właśnie organy podatkowe naruszyły tę zasadę orzekając o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej (bez orzeczenia o odsetkach za zwłokę). W zawiadomieniu z dnia 21 września 1999 r. (nr [...]) poinformowano podatników, że ich wniosek w części dotyczącej odsetek za zwłokę zostanie rozpatrzony w późniejszym terminie tj. po spłacie zaległości głównej. Również w decyzjach ratalnych rozkładających należność główną na raty powoływano się na powyższe zawiadomienie. W tej sytuacji podatnik dokonując wpłat należności zgodnie z decyzjami z dnia [...], [...], [...] i [...] miał prawo oczekiwać, że wpłaty te zostaną zarachowane na poczet zaległości podatkowych. Jak wynika z zestawienia wpłat dołączonego do głosu do protokołu początkowo dokonane wpłaty zarachowano na poczet należności głównej a dopiero po wydaniu decyzji z dnia [...] te same wpłaty ponownie zarachowano w inny sposób. Takie postępowanie organów podatkowych niewątpliwie narusza zasadę postępowania określoną w art. 121 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Biorąc pod uwagę decyzje rozkładające należność główną na raty jak i treść zawiadomienia z dnia 21 września 1999 r. dokonane wpłaty zostały prawidłowo początkowo zaliczone na poczet zaległości podatkowej, która przestała istnieć. W tej sytuacji podatnicy byli zobowiązani do zapłaty odsetek jedynie za okres od dnia powstania zobowiązania podatkowego do dnia zapłaty z uwzględnieniem dokonanych opłat prolongacyjnych. Z tych względów wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku. jz/