I SA/Łd 534/11
PostanowienieWSA w Łodzi2011-07-15
Skład orzekający: Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółce jawnej w likwidacji, która od lat generuje straty, ale nadal prowadzi działalność i osiąga przychody, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego od skargi?Ratio decidendi
Spółce jawnej w likwidacji, która od lat ponosi straty, ale nadal generuje przychody i funkcjonuje, można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, jeśli wykaże brak wystarczających środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Zwolnienie to powinno jednak uwzględniać możliwość poniesienia przez spółkę lub jej wspólników części kosztów sądowych, które stanowią element kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe "A" G., B. Spółka jawna w likwidacji złożyło skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 5.952 zł, spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów lub ustalenie ich w niższej kwocie. Spółka wykazała, że od lat generuje straty, ma zadłużenie hipoteczne, a na koncie bankowym posiada niewielkie środki. Wspólnicy również nie posiadają znaczących dochodów ani majątku.Rozstrzygnięcie
Przyznano spółce prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 590 zł. W pozostałym zakresie wniosek oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 lipca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" G., B. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" G., B. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2001 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać Przedsiębiorstwu Produkcyjno Handlowo Usługowemu "A" G., B. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie skarżącej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 590 (pięćset dziewięćdziesiąt) złotych; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie.
W dniu [...] roku Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowego "A" G., B. Spółka jawna w likwidacji z siedzibą w Ł. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargą na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca do grudnia 2001 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 5.952 zł spółka wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku jego poniesienia, bądź jego ustalenie w wysokości możliwej do uiszczenia dla podatniczki.
W złożonym na urzędowym formularzu PPPr oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż prowadzi działalność gospodarczą polegającą na zakupie i sprzedaży wyrobów tytoniowych, chemicznych, kosmetycznych i spożywczych. Od 2002 r. działalność spółki jest stopniowo ograniczana i zmierza do likwidacji. Wskazała, iż nieruchomości przy ul. A 72/74 w Ł., których spółka jest użytkownikiem wieczystym, są obciążone wieloma hipotekami i są przedmiotem postępowań komorniczych. Wartość środków trwałych spółka określiła na 320.342 zł. Ostatni rok obrotowy, podobnie jak poprzednie, skarżąca zakończyła startą która wyniosła 2.800 zł. Oświadczyła, iż na rachunku bankowym w A Bank, posiada 26,65 zł. Wspólnicy spółki nie posiadają możliwość osobistego pokrycia kosztów sądowych spółki, gdyż A. B. jest emerytem zaś Z. G. osiąga z umowy o pracę na ½ etatu dochód w wysokości 503 zł.
Zarządzeniem z dnia [...] roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: ostatniego bilansu spółki, rachunku zysków i strat, deklaracji w podatku od towarów i usług VAT-7 za ostatnie trzy okresy rozliczeniowe, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, a także udzielenia informacji dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wspólników spółki, oraz udokumentowanie wysokości ich dochodów oraz miesięcznych kosztów utrzymania, w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała deklaracje VAT-7 z których wynika, iż w miesiącu marcu br. spółka miała obroty w wysokości 6.177 zł, w kwietniu 5.275 zł, zaś w maju 4.530 zł. Nadesłany wyciągu z rachunku bankowego spółki prowadzonego przez A Bank S.A. O. w Ł. za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2011 roku potwierdza, że saldo rachunku stanowi kwota 20,65 zł. Z załączonych do wniosku zeznań podatkowych wspólników spółki, Z. G. i A. B., wynika, iż spółka w 2009 r. osiągnęła 38.370 zł przychodu, co przy kosztach jego uzyskania w wysokości 56.536 zł spowodowało stratę w kwocie 28.268 zł. W 2010 r. wartości te kształtowały się odpowiednio: przychód – 46.038 zł, koszty uzyskania – 48.838 zł, strata – 2.800 zł. Dodatkowo Z. G. w 20010 roku osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości 13.792 zł zaś A. B. osiągnął dochód z pracy w wysokości 242 zł oraz dochód z tytułu emerytury w wysokości 21.917 zł. Wspólnicy spółki nie są właścicielami majątku nieruchomego ani ruchomego odrębnego od majątku spółki. Z. G. wspólnie z żoną zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu, jego żona w 2010 roku z tytułu zatrudnienia oraz emerytury uzyskała dochód w wysokości 22.311 zł. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia Z. G. ze stosunku pracy w wysokości 1.308 zł brutto oraz emerytury jego żony w wysokości 1.704 zł brutto. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 800 zł. A. B. wspólnie z żoną zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu, jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, A. B. otrzymuje emeryturę w wysokości 1.826 zł brutto, nie posiada żadnego majątku. Miesięczne koszty utrzymania mieszkania A. B. oszacował także na kwotę około 800 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek skarżącej jest częściowo zasadny.
Zgodnie z postanowieniami przepisów ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) - art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1- spółka jawna jest spółką osobową która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa i przedsiębiorcą - art. 251 § 1 powołanej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 25 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zdolność sądową mają także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień. Skoro skarżąca spółka jawna była podatnikiem podatku od towarów i usług to ma zdolność sądową, a wobec tego w sprawach dotyczących tego podatku jest stroną postępowania, a złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy uznać należy za dopuszczalny.
Stosownie do przepisu art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zaś stosownie do art. 245 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.
Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane, gdy spółka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić przez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające do udzielenie prawa pomocy. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe.
Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że skarżąca spółka ostatni rok obrotowy swojej działalności zakończyła stratą w wysokości 2.800 zł, wartość jej środków trwałych zamyka się kwotą 320.342 zł., skarżąca nie posiada środków finansowych, toczy się wobec niej szereg postępowań egzekucyjnych, na koncie bankowym spółki prowadzonym przez A Bank S.A. Oddział w Ł. skarżąca posiada bieżące środki finansowe w wysokości 20,65 zł, które nie są wystarczające na pokrycie wpisu sądowego w wysokości 5.952 zł. Mimo osiągania od 2001 r., wyłącznie strat, spółka nadal funkcjonuje i generuje systematycznie obroty w granicach 4.530 – 6.177 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie i dlatego w celu zachowania prawa strony do rozpatrzenia jej sprawy przez sąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie do obowiązku uiszczenia kosztów wpisu od skargi ponad kwotę 590 zł. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącej o braku jakichkolwiek środków pieniężnych, z których mogłaby ponieść koszty sądowe, bowiem mimo, iż od 2001 roku osiąga jedynie straty z prowadzonej działalności gospodarczej spółka nadal funkcjonuje i generuje niewielkie przychody. W tej sytuacji spółka bądź jej wspólnicy posiadający środki na pokrycie kosztów niedochodowej działalności gospodarczej, są również w stanie ponieść niewielką część wpisu od skargi w wysokości 590 zł. Należy podkreślić, że postępowanie sądowe dla przedsiębiorcy jakim jest skarżąca jest elementem prowadzonej działalności gospodarczej i także w tym zakresie musi się on liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów tej działalności jakimi są koszty sądowe.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło