I SA/Łd 542/13

Dnia 8 maja 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a: 1/ przyznać skarżącej – E. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego; 2/ odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 19 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]roku w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Wobec treści wyroku skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W zawartym na urzędowym formularzu (PPF) oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.025 zł netto. Jej majątek stanowią nieruchomości w postaci działki letniskowej wraz domkiem w S. o pow. 1.060 m2 (odziedziczona w sprawie) i mieszkania własnościowego o pow. 34 m2 oraz oszczędności w kwocie 50.000 zł ("zabezpieczone na płatności"). Skarżąca oświadczyła także, iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że będzie się odwoływała od wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdziła, że w przypadku braku przyznania jej prawa pomocy samodzielnie sporządzi skargę kasacyjną, podkreślając przy tym, że na uiszczenie wpisu od skargi zmuszona była zaciągnąć kredyt w banku na kwotę 1.350 zł. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, a jedynie jest w posiadaniu pieniędzy nabytych tytułem spadku po zmarłym konkubencie. Pieniądze te są przeznaczone na uregulowanie naliczonego podatku (50.000 zł). Skarżąca wskazała przy tym, że z tytułu posiadania nieruchomości w S. ponosi jedynie koszty w kwocie 207 zł, opłaty zaś za mieszkanie na T. opłaca jej syn. Konieczność opłacania wysokiego czynszu za zajmowany lokal mieszkalny (988 zł), stanowiący własność Gminy Ł., powoduje, że brakuje jej środków na pozostałe świadczenia (tj. opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, Internet, raty kredytowe i inne) oraz zakup żywności i środków higieny osobistej. Czynsz ten na przełomie ostatnich 3 lat wzrósł z kwoty 300 zł do kwoty 1.000 zł. Skarżąca podniosła także, iż z uwagi na jej stan zdrowia zamiana lokalu mieszkalnego na mniejszy jest praktycznie niemożliwa i nie wniesie żadnych oszczędności do jej budżetu. Musi więc codziennie oszczędzać posiadane środki, oczywiście czerpie w tym zakresie z funduszy pozostawionych jej w spadku przez konkubenta. Stara się jednak nie wydawać na zakup żywności kwoty wyższej niż 500 zł. Wszystkie osobiste oszczędności wykorzystała na przeprowadzenie remontu w lokalu mieszkalnym, który zajmowała w latach 2011 i 2012. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 9 kwietnia 2014 roku wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do: udokumentowania wysokości posiadanych oszczędności, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, określenia kwoty środków wydatkowanych aktualnie na podstawowe opłaty eksploatacyjne i zakup lekarstw oraz do nadesłania odpisu (kserokopii) aktualnego zeznania podatkowego skarżącej (za 2013 rok, względnie za 2012 rok), w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 17 kwietnia 2014 roku wyjaśniła, że posiadane oszczędności w kwocie 50.000 zł są przeznaczone na zapłacenie podatku. Wykazany stan konta bankowego (na 31 marca 2014 roku wynoszący: 7.957,94 zł) stanowi sumę, którą posiada na wszystkie comiesięczne świadczenia i wyżywienie do końca 2014 roku (również suma ta jest częścią spadku po zmarłym konkubencie). Ponadto skarżąca sprecyzowała, że jej wydatki na aktualne świadczenia stanowią kwotę wynoszącą około 1.400 zł. Kwotę tę zwiększają wydatki na zakup żywności i środków czystości w łącznej sumie wynoszącej 550 zł. Wobec powyższego miesięcznie wydatkuje kwotę 910 zł (od kwietnia do grudnia), co we wskazanym okresie skutkuje wydatkami na kwotę 8.190 zł, a zatem posiadane środki są niewystarczające na pokrycie tychże wydatków w tym roku. Do pisma skarżąca załączyła wyciągi bankowe i zeznanie podatkowe za 2012 rok oraz decyzję o waloryzacji emerytury. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Analiza akt niniejszej sprawy dowodzi, że jest to kolejny (drugi) wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony przez skarżącą w postępowaniu w niniejszej sprawie, aczkolwiek tym razem skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił bowiem zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2013 roku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, uznając za prawidłowe i zasługujące na aprobatę stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zgodnie z którym wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w tym nie wykazała, mimo wezwania Sądu, kwoty posiadanych oszczędności. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2013 roku jest zatem prawomocne (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Możliwość zmiany bądź uchylenia tego orzeczenia daje art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko i wyłącznie przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, czyli zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. T. Ereciński, w: Komentarz do K.p.c. III, LexisNexis, s. 661). Dokonana analiza treści oświadczeń skarżącej zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w powyższym kontekście wskazuje, że aktualnie skarżąca jednoznacznie wskazała, że kwota środków kwalifikowanych we wniosku jako oszczędności wynosi 50.000 zł. Środki te skarżąca przeznaczyła w znacznej mierze na uregulowanie zobowiązań związanych z nabyciem spadku po zmarłym konkubencie, pozostałą ich część zamierza przeznaczyć na uregulowanie wydatków związanych z zakupem żywności, leków i podstawowymi opłatami (do końca 2014 roku). W pozostałym zakresie oświadczenia skarżącej zawarte w aktualnie złożonym wniosku nie potwierdzają zmian w zakresie okoliczności sprawy, lecz stanowią w większości powtórzenie dotychczasowych oświadczeń złożonych na wcześniejszym etapie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. W szczególności skarżąca nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.040 zł netto (po waloryzacji). Jej majątek stanowią nieruchomości w postaci działki letniskowej w S. o pow. 1.060 m2 i mieszkania własnościowego o pow. 34 m2. Natomiast jej wydatki miesięczne zamykają się kwotą rzędu 1.400 zł. W tym stanie sprawy, Referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej jest częściowo zasadny i przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Przyznając w tym zakresie prawo pomocy Referendarz sądowy w szczególności wziął pod uwagę fakt, iż skarżąca aktualnie wywiązała się z obowiązku wykazania kwoty środków kwalifikowanych jako oszczędności, określiła cel ich przeznaczenia, wskazując przy tym na potrzebę wykorzystania części tej kwoty na zaspokojenie potrzeb bytowych związanych z zakupem żywności, lekarstw i podstawowymi opłatami eksploatacyjnymi. Ponadto Referendarz sądowy uwzględnił w rozpatrywanym zakresie nową okoliczność w sprawie, wskazującą, iż na obecnym etapie postępowania skarżąca zamierza wystąpić ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, której sporządzenie z woli ustawodawcy wymaga zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Uwzględniając zatem powyższe okoliczności sprawy Referendarz sądowy uznał, że zasadnym jest przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego celem zapewnienia skarżącej prawa do sądu, obejmującego swym zakresem także prawo do dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Natomiast w pozostałym zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w ocenie Referendarza sądowego należało odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. Wykazana kwota środków kwalifikowanych jako oszczędności oraz posiadany majątek w postaci nieruchomości nie pozwalają bowiem przyjąć, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych występujących na obecnym etapie postępowania, zwłaszcza, że wpis od skargi kasacyjnej stanowi zaledwie połowę wpisu poniesionego przez skarżącą na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania, na którego uiszczenie zdołała ona wygospodarować wymagane środki finansowe. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. ak