I SA/Łd 544/15

Dnia 9 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 roku na posiedzeniu niejawnym na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: uchylenia decyzji organu I instancji wydanej w trybie wznowienia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: odmówić skarżącej E. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 8 kwietnia 2015 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. uchylającą do ponownego rozpoznania decyzję Prezydenta Miasta Ł. wydaną w trybie wznowienia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazała jedynie, że "postępowanie zbytnio oraz nieuzasadnienie obciąża jej budżet", nie udzieliła żadnych informacji dotyczących posiadanego majątku ani dochodów. Zarządzeniem z 17 czerwca 2015 roku została zobowiązana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: podanie stanu rodzinnego, wskazanie wszystkich składników majątku należącego do skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, których wartość przekracza 3.000 Euro, udokumentowanie wysokości miesięcznego dochodu posiadanego na utrzymanie, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawczyni; nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za 2014 rok; w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała nowy formularz PPF, w którym wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, jest właścicielką spornej w sprawie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 46, źródłem jej utrzymania są dochody z najmu w wysokości ok. 4.000 zł miesięcznie, zaś posiadane przez nią oszczędności wynoszą ok. 21.000 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2015r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że jak wynika z akt sprawy źródłem utrzymania strony są dochody z najmu nieruchomości w wysokości ok. 4000 zł miesięcznie, zaś posiadane przez stronę oszczędności wynoszą ok. 21.000 zł. Co istotne strona mimo wystosowanego wezwania nie udzieliła żadnych informacji dotyczących ponoszonych kosztów utrzymania oraz nie udokumentowała okoliczności świadczących o pozostawaniu przez stronę w niedostatku. Referendarz podkreślił, że z akt sprawy I SA/Łd 545/15, w której skarżącym jest małżonek strony wynika, iż osiąga ona dochód z wynajmu nieruchomości w wysokości 5.000 zł miesięcznie oraz deklaruje oszczędności w wysokości ok. 50.000 zł, co powoduje, że zarówno suma miesięcznych dochodów, jak i posiadane oszczędności pozwalają bez uszczerbku dla bieżącego utrzymania dwuosobowej rodziny ponieść pełne koszty zainicjowanego przez stronę procesu. W terminie prawem przewidzianym skarżąca wniosła sprzeciw, w którego treści wskazała, ze od ponad 5 lat jest nękana przez SKO w Ł. oraz Prezydenta Miasta Ł. kolejnymi decyzjami dotyczącymi podatku od nieruchomości za lata 2008-2009. W jej ocenie wydawane decyzje nie wnoszą niczego do sprawy, większość z nich jest uchylana w toku postępowania odwoławczego, a jedynym rezultatem ich wydania dla strony jest długotrwały i kosztowny proces odwoławczy. Ponadto strona stwierdziła, że ponieważ urzędnicy państwowi nie ponoszą żadnych kosztów uchylenia wydawanych decyzji, to na zasadzie równowagi stron skarżąca powinna być choćby zwolniona z obciążeń, których nie generuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Po przeanalizowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz argumentów zawartych w sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, że wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, od wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Tymczasem w rozstrzyganej sprawie skarżąca nie przedstawiła żadnych informacji, ani dokumentów wskazujących, że jej sytuacja finansowa uniemożliwia stronie pokrycie kosztów postępowania sądowego. W formularzu PPF z dnia 8 czerwca 2015 r. skarżąca oświadczyła jedynie, że "postępowanie zbytnio oraz nieuzasadnienie obciąża mój budżet", natomiast w odpowiedzi na wezwanie dotyczące uzupełnienia braków wniosku o prawo pomocy skarżąca nadesłała nowy formularz PPF, w którym wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, jest właścicielką spornej w sprawie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. 46, źródłem jej utrzymania są dochody z najmu w wysokości ok. 4.000 zł miesięcznie, zaś posiadane przez nią oszczędności wynoszą ok. 21.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie strona nie udokumentowała jednak wysokości ponoszonych kosztów utrzymania, czy też innych okoliczności świadczących o pozostawaniu w niedostatku. W tym miejscu należy podkreślić, że ubiegając się o pomoc ze strony państwa we wnioskowanym zakresie strona winna wykazać, iż nie posiada dostatecznych możliwości aby uczestniczyć w obowiązkowych opłatach sądowych. W powyższym kontekście wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za niezasadny. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet, jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem w niniejszej sprawie z pewnością nie mamy do czynienia z tego rodzaju sytuacją. Skarżąca nie tylko dysponuje stałym źródłem dochodu w wysokości 4.000 zł, ale też oszczędnościami w wysokości ok. 21.000 zł, co w zestawieniu z kwotą wpisu w niniejszej sprawie, a także okolicznością znaną Sądowi z urzędu, dotyczącą oświadczenia majątkowego męża strony, złożonego w sprawie sygn. akt I SA/Łd 545/15, z którego wynika, iż dysponuje on dochodem w wysokości ok. 5.000 zł miesięcznie i posiada oszczędności w kwocie ok. 50.000 zł pozwala w ocenie Sądu na stwierdzenie, że skarżąca bez jakiegokolwiek uszczerbku dla bieżącego utrzymania swojej rodziny jest w stanie ponieść pełne koszty procesu w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. AKE.