I SA/Łd 544/17

PostanowienieWSA w Łodzi2017-09-05

Skład orzekający: Małgorzata Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania swojej rodziny, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został odmówiony, ponieważ strona nie wykazała w sposób wiarygodny swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i dochodowej. Zatajenie istotnych informacji dotyczących majątku (sprzedaż nieruchomości) i dochodów (udziały w spółce męża) oraz nieudokumentowanie wszystkich kosztów utrzymania uniemożliwiło sądowi ocenę, czy strona rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania rodziny.
Stan faktyczny
Skarżąca M. P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w VAT. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego, pełnomocnik skarżącej złożył w jej imieniu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca przedstawiła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wskazując na niskie dochody swoje i męża oraz świadczenie "500 plus". Sąd zobowiązał pełnomocnika do uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia. Po uzupełnieniu, sąd uznał, że strona nie wykazała wiarygodnie swojej sytuacji materialnej.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącej M. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 września 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2009 rok. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej M. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 20 kwietnia 2017 roku M. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2009 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł pełnomocnik skarżącej wystąpił w jej imieniu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżącą, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: na zakup żywności w wysokości 450 zł, media – 104 zł, wywóz śmieci – 42 zł, środki czystości – 150 zł, energię elektryczną – 370 zł oraz opał – 200 zł. Zarządzeniem z 8 sierpnia 2017 roku pełnomocnik skarżącej został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy, nadesłanie zeznań podatkowych wnioskodawczyni i jej męża za dwa ostatnie lata podatkowe, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania rodziny wnioskodawczyni oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy; nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża za ostatnie 2 miesiące, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżąca nadesłała umowę o pracę zawartą w dniu 7 marca 2017 r. ze Spółką z o.o. A., z której wynika, że jest zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł (netto). Oprócz ww. umowy nadesłano również zaświadczenie o dochodach wystawione przez ww. spółkę w dniu 31 lipca 2017 r. Ponadto strona złożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.251,33 zł, natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 9.200 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o.: A.oraz B.. Wyjaśniając kwestię nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. 27a/10, pełnomocnik poinformował, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość i obecnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Dokumentując kosztu utrzymania strona przedstawiła rachunek za prąd na kwotę 638 zł oraz dwa nieczytelne polecenia przelewu i dwa paragony sklepowe. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza PPF), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. P. wskazała, jedynie, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżącą, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Wnioskodawczyni oszacowała miesięczne koszty utrzymania swojej rodziny na kwotę ok. 1.300 zł (media, wyżywienie, środki czystości, śmieci, prąd, opał), jednak udokumentowała jedynie wydatki na energię elektryczną. Podkreślić należy, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie swojej rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że mąż skarżącej jest członkiem zarządu spółki z o.o. A., która jest pracodawcą skarżącej oraz członkiem zarządu i wspólnikiem Spółki z o.o. A., w której posiada udziały o wartości 2.500 zł. Informacji te skarżąca zataiła w oświadczeniu o stanie majątkowym (pkt 7.2.2 formularza PPF). Udzielając wyjaśnień dotyczących miejsca zamieszkania skarżącej pełnomocnik oświadczył, że skarżąca sprzedała nieruchomość w Z. w przy ul. A. 27a/10. Aktualnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Pełnomocnik nie wyjaśnił kiedy miała miejsce sprzedaż, nie wskazał kwoty uzyskanej z tego tytułu nie podał żadnych szczegółów dotyczących transakcji. Biorąc pod uwagę, że w umowie pracę, zawartej w dniu 7 marca 2017 r. skarżąca wskazała adres w Z. jako miejsce zamieszkania, przyjąć należy że sprzedaż miała miejsce w bieżącym roku, zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości byłby istotną informacją dotyczącą sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Odnośnie obecnie zajmowanej nieruchomości położonej w S. strona nie udzieliła informacji, czy stanowi on własność skarżącej bądź jej męża, czy jest wynajmowana bądź użyczona i czy w związku ze zmianą miejsca zamieszkania skarżącej aktualne pozostaje oświadczenie o osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Powyższe czyni niewiarygodnym oświadczenie skarżącej złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy następuje na wniosek strony zatem to w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Skarżąca nie udzieliła wiarygodnych informacji pozwalających ustalić koszty utrzymania jej rodziny, oraz wysokość posiadanych dochodów służących ich pokryciu, wobec powyższego stosownie do treści art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania swojej rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. AKE.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło