I SA/Łd 544/17

Dnia 19 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 5 września 2017 r. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] UNP [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za rok 2009 p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 20 kwietnia 2017 r M. P., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] r. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 2009 rok. W odpowiedzi na doręczone pełnomocnikowi strony zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I w przedmiocie obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł, pełnomocnik strony złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że strona jest osobą bezrobotną i utrzymuje się ze świadczenia w wysokości 1.300 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Według złożonego oświadczenia skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżąca, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód (którego źródła nie sprecyzowano) w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: na zakup żywności w wysokości 450 zł, telewizję – 104 zł, wywóz śmieci – 42 zł, środki czystości – 150 zł, energię elektryczną – 370 zł oraz opał – 200 zł. Informacje zawarte we wniosku okazały się niewystarczające oraz sprzeczne. Pełnomocnik strony podał bowiem, że skarżąca jest osobą bezrobotną i otrzymuje świadczenie w wysokości 1.300 zł i jednocześnie, że skarżąca uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy (420,18 zł). W tej sytuacji, referendarz wezwał skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi skarżąca nadesłała umowę o pracę zawartą w dniu 7 marca 2017r. ze Spółką z o.o. A., z której wynika, że jest zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł (netto). Oprócz ww. umowy nadesłano również zaświadczenie o dochodach wystawione przez ww. spółkę w dniu 31 lipca 2017r. Ponadto strona złożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.251,33 zł, natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 9.200 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o.: A. oraz B.. Wyjaśniając kwestię nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. 27a/10, pełnomocnik poinformował, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość i obecnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Ponadto strona przedstawiał rachunek za prąd na kwotę 638 zl oraz dwa nieczytelne polecenia przelewu i dwa paragony sklepowe. Postanowieniem z 5 września 2017 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła kiedy miała miejsce sprzedaż nieruchomości przy. Ul. A. 27a/10 w Z. oraz nie wskazała również ceny tej transakcji. Biorąc pod uwagę, że w umowie pracę, zawartej w dniu 7 marca 2017 r. skarżąca wskazała ww. adres jako miejsce zamieszkania, to przyjąć należy że sprzedaż miała miejsce w bieżącym roku, zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości byłby istotną informacją przy dokonywaniu oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni. W ocenie referendarza oczywistym jest, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powinna podać pełną informację na temat przedmiotowej sprzedaży, w szczególności wyjaśnić, czy w związku zez sprzedażą ww. nieruchomości aktualne pozostaje oświadczenie, że skarżąca nie posiada żadnych oszczędności. Również w zakresie aktualnego miejsca zamieszkania skarżącej, pełnomocnik ograniczył się do stwierdzenia, że skarżąca aktualnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Nie wyjaśnił, czy przedmiotowa nieruchomość stanowi własność skarżącej bądź małżonków, czy też jest wynajmowana bądź użyczona i czy w związku ze zmianą miejsca zamieszkania skarżącej aktualne pozostaje oświadczenie o osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Referendarz wziął również pod uwagę, sytuacja majątkowa męża skarżącej nie została wyjaśniona w sposób przekonujący. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że mąż skarżącej jest członkiem zarządu spółki z o.o. A., która jest pracodawcą skarżącej oraz członkiem zarządu i wspólnikiem Spółki z o.o. A., w której posiada udziały o wartości 2.500 zł. Informacji o tym fakcie nie sposób jednak znaleźć w oświadczeniu o stanie majątkowym (pkt 7.2.2 formularza PPF). Z tych względów oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawarte we wniosku, zostało przez referendarza ocenione jako niewiarygodne. W sprzeciwie skarżąca na podstawie art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." zarzuciła wskazanemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 ww. ustawy w przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreśliła, że w sposób jasny, pełny i wiarygodny wykazała swoją sytuację rodzinną i majątkową, a także możliwości płatnicze. Wskazała, że trudno jest udokumentować wydatki ponoszone na zakup artykułów spożywczych, żywności czy innych podstawowych kosztów życia codziennego, co zostało podczas rozpoznawania wniosku całkowicie pominięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie z załączonych przez stronę skarżącą oświadczeń wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Według złożonego oświadczenia skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżąca, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód (którego źródła nie sprecyzowano) w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: na zakup żywności w wysokości 450 zł, telewizję – 104 zł, wywóz śmieci – 42 zł, środki czystości – 150 zł, energię elektryczną – 370 zł oraz opał – 200 zł. Informacje zawarte we wniosku okazały się niewystarczające oraz sprzeczne. Z jednej strony skarżąca oświadczyła, że jest osobą bezrobotną i otrzymuje świadczenie w wysokości 1.300 zł i jednocześnie, że uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy (420,18 zł). W toku postępowania skarżąca nadesłała umowę o pracę zawartą w dniu 7 marca 2017 r. ze Spółką z o.o. A., z której wynika, że jest zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł (netto). Oprócz ww. umowy nadesłano również zaświadczenie o dochodach wystawione przez ww. spółkę w dniu 31 lipca 2017 r. Ponadto strona złożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.251,33 zł, natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości 9.460,34 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o.: A. oraz B.. Wyjaśniając kwestię nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. 27a/10, wskazano, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość i obecnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu referendarz prawidłowo ocenił, że oświadczenie o stanie majątku i dochodach w nim zawarte, nie jest wiarygodne. W szczególności referendarz trafnie zauważył, że wyjaśniając kwestię posiadania nieruchomości w Z. w przy ul. A. 27a/10 pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość. Pełnomocnik nie wyjaśnił kiedy miała miejsce sprzedaż ani nie podał innych szczegółów dotyczących transakcji. Biorąc pod uwagę, że w umowie pracę, zawartej w dniu 7 marca 2017r. skarżąca wskazała ww. adres jako miejsce zamieszkania, to przyjąć należy że sprzedaż miała miejsce w bieżącym roku, zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości byłby istotną informacją przy dokonywaniu oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Również w zakresie aktualnego miejsca zamieszkania skarżącej ograniczono się stwierdzenia, że skarżąca aktualnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Nie wyjaśniono, czy przedmiotowa nieruchomość stanowi własność skarżącej bądź małżonków, czy też jest wynajmowana bądź użyczona i czy w związku ze zmianą miejsca zamieszkania skarżącej aktualne pozostaje oświadczenie o osobach prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Podobnie lakonicznie została przedstawiona sytuacja majątkowa męża skarżącej. Odnosząc się zaś do zawartej w sprzeciwie argumentacji, że wydając zakwestionowane rozstrzygnięcie referendarz nie ujął innych kosztów koniecznego utrzymania skarżącej, związanych przede wszystkim wydatkami na wyżywienie i innymi podstawowymi kosztami życia codziennego podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który sąd podziela, iż to w interesie skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na niej spoczywa zatem ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem. Skoro zaś skarżąca w toku całego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy kwestie te pominęła, referendarz sądowy, dysponując zgromadzonymi dokumentami i informacjami wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Uwzględniając powyższe należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, w sposób wiarygodny, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania nie mógł on odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Tym samym ww. zwrot kosztów postępowania będzie przysługiwał skarżącemu dopiero na wskazanym etapie postępowania, w razie uwzględnienia skargi. AKE.