I SA/Łd 551/18

Dnia 18 października 2018 roku POSTANOWIENlE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział l w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 24 września 2018 r. w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 roku postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 24 września 2018 r. J. M. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 roku. Wartość przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie wynosi 417.263 zł, a wpis sądowy od skargi 4.173 zł. W dniu 6 września 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką N.. Posiada dom o powierzchni 200 m2 z działką o powierzchni 98 arów o wartości około 400.000 zł. Powyższa nieruchomość jest obciążona hipotecznie. Ponadto skarżąca posiada trzy działki budowlane o powierzchni 10 arów każda, których łączna wartość wynosi około 100.000 zł. Według oświadczenia źródłem utrzymania skarżącej są dochody z umowy o pracę w wysokości 2.100 zł. Działalność gospodarcza w ostatnich 6 miesiącach przyniosła stratę w wysokości 13.600 zł. Według oświadczenia skarżąca ponosi następujące wydatki stałe i zobowiązania: spłaca kredyt, którego rata miesięczna wynosi 2.000 zł oraz ponosi koszty nabycia prądu, wody i gazu w wysokości 300 zł. Do wniosku załączono zaświadczenie o wysokości zarobków z tytułu umowy o pracę za ostatnie trzy miesiące oraz bilans Spółki A, w której skarżąca jest zatrudniona. Postanowieniem Referendarza Sądowego z dnia 24 września 2018 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy Od powyższego postanowienia strona skarżąca wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wyjaśniła, że w stosownej rubryce podała to co jest łatwo policzalne i to co płaci się regularnie (media). Kosztów utrzymania córki, tak jak i swoich, nie podała kwotowo bowiem są one zmienne i w zasadzie to co pozostaje wydaje na bieżące utrzymanie. Na córkę skarżąca nie dostaję regularnych alimentów więc ich nie podała bo każda kwota - zdaniem wnioskodawczyni - byłaby nieprawdą. Przy utrzymaniu m.in. spłacie kredytów korzysta z nieregularnej pomocy rodziny, w której domu mieszka. Nie jest to pomoc regularna więc nie można jej podać kwotowo. Skarżąca ponownie podkreśliła, że w oświadczeniu wyraźnie podała, iż dochody ma mieć z dwóch źródeł, wynagrodzenia za pracę, oraz działalności gospodarczej. Zaświadczenie o wynagrodzeniu dotyczy A. sp. z o. o. gdzie jestem zatrudniona, zaś załączony bilans dotyczy jej jednoosobowej działalności gospodarczej a więc innego podmiotu niż spółka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił ocenę referendarza sądowego zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. póz. 1369), dalej: "P.p.s.a". Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04). Na podstawie art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt l GZ 107/05 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a zatem np. osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, a przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy również zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt l OZ 713/09 -dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca wniosła zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podzielił ocenę Referendarza, że ze złożonego wniosku wynika, iż skarżąca wydaje więcej niż zarabia, przy czym oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Skarżąca jest zatrudniona w Spółce z o.o. A. na stanowisku prezesa zarządu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.535 zł netto. Nie jest zatem możliwe aby nie posiadając innych dochodów ani oszczędności z wynagrodzenia we wskazanej wysokości spłacać raty kredytu w wysokości 2.000 zł i dodatkowo ponosić koszty energii elektrycznej, wody i gazu. Referendarz podkreślił, że skarżąca - pomimo iż według oświadczenia prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, nie wymieniła we wniosku wydatków na zakup żywności, odzieży, środków czystości ani innych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i dziesięcioletniej córki. Prawidłowo również Referendarz zwrócił uwagę na wątpliwości co wiarygodności budzi również wysokość wynagrodzenia skarżącej. Z załączonego do wniosku bilansu Spółki z o.o. A za ostatnie 6 miesięcy wynikają dwie okoliczności. Po pierwsze, że spółka poniosła stratę w wysokości 13.654 zł, co wskazano we wniosku. Przede wszystkim jednak z bilansu wynika, że spółka nie osiąga żadnych przychodów i nie ponosi żadnych kosztów zakupu towarów. Nie ponosi również kosztów wynagrodzenia. Ponosi jedynie koszty stałe, których wysokość w ciągu 6 miesięcy wyniosła 13.654 zł. Dodatkowo argumentacja sprzeciwu dotycząca stanu finansów skarżącej nie może odnieść zamierzonego skutku ponieważ pozostaje gołosłowna - nie przedstawiono żadnej dokumentacji na poparcie tezy, że skarżąca nie jest w stanie, bez uszczerbku dla swojej egzystencji, uiścić opłat sądowych. Wskazywanie na okoliczność, że kwoty wydatków, kwoty alimentów oraz kwoty wynikające z pomocy rodziny są nieregularne (i różne poszczególnych okrasach) co uzasadnia - zdaniem wnioskodawczyni - ich nieujawnianie, jest, zdaniem Sądu, daleko niewystarczające do oceny całokształtu sytuacji finansowej skarżącej. W związku z tym sąd - na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a.- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. mko