I SA/Łd 556/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Porczyńska (spr.), Sędziowie NSA: A. Wrzesińska-Nowacka, W. Jarzębowski, Protokolant J. Wegner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005 roku sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za poszczególne miesiące 2003 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K. postanowił odmówić [...] Spółdzielni [...] w K. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące: styczeń 2003 roku, luty – maj 2003 roku, czerwiec 2003 roku, sierpień – wrzesień 2003 roku, listopad – grudzień 2003 roku. Powyższa decyzja została podjęta po ustaleniu, iż w podaniu z dnia 30 grudnia 2003 roku [...] Spółdzielnia [...] w K. zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości na łączną kwotę 27.693,10 złotych wskazując na interes publiczny i interes podatnika. Podatnik poinformował, iż wartość otrzymanej przez niego pomocy publicznej w trzech latach poprzedzających dzień wystąpienia o umorzenie zaległości nie przekroczyła kwoty będącej równowartością 10.000 EURO. Wnioskodawca 15 stycznia 2003 roku złożył podanie o odroczenie do 30 dnia sierpnia 2003 roku terminu płatności podatku od nieruchomości za miesiące styczeń i marzec w kwocie 8.155,90 złotych - termin płatności został odroczony do dnia 30 lipca 2003 roku. Drugim podaniem z dnia 4 kwietnia 2003 roku Spółdzielnia wniosła o odroczenie terminu płatności podatku za miesiące: kwiecień, maj i czerwiec do 30 listopada 2003 roku. Podanie to zostało załatwione pozytywnie. Przed upływem terminu płatności, to jest 28 lipca 2003 roku zostało złożone kolejne podanie o odroczenie do dnia 30 listopada 2003 roku terminu płatności podatku od nieruchomości za miesiące od stycznia do czerwca 2003 roku, które także zostało załatwione pozytywnie. W dniu 14 sierpnia 2003 roku Spółdzielnia wystąpiła o odroczenie do dnia 30 listopada 2003 roku terminu płatności podatku od nieruchomości za miesiące sierpień i wrzesień w łącznej wysokości 5.621,76 złotych. Wójt ponownie przychylił się do wniosku. Następnie, w dniu 17 listopada 2003 roku złożone zostało podanie o odroczenie terminu płatności podatku od nieruchomości za miesiące listopad i grudzień 2003 roku w wysokości 5.667,40 złotych do dnia 20 grudnia 2003 roku, które również zostało załatwione pozytywnie. Przed upływem odroczonego terminu płatności podatku od nieruchomości [...] Spółdzielnia [...] wystąpiła o dalsze odroczenie terminu płatności podatku do dnia 30 grudnia 2003 roku. Po raz kolejny Wójt Gminy K. przychylił się do prośby skarżącej. Skarżąca Spółdzielnia nie dotrzymała żadnego ze wskazanych terminów płatności podatku, a w następstwie złożyła podanie o umorzenie wszystkich zaległości. Dodatkowo Spółdzielnia wystąpiła o restrukturyzację należności z tytułu zaległego podatku od nieruchomości za miesiąc kwiecień 2002 roku w wysokości 2.920,90 złotych. Zdaniem organu I instancji z bilansu podatnika za 2003 rok wynika, że w tym roku poniósł on stratę w wysokości 34.732,48 złotych, a w 2002 roku strata wyniosła 177.548,28 złotych. Zestawienie tych liczb wskazuje, że sytuacja finansowa podatnika w 2003 roku radykalnie się poprawiła. Skarżąca Spółdzielnia wystąpiła o umorzenie należnych podatków jedynie w stosunku do Gminy K., w tym czasie regularnie dokonywała zapłaty składek ZUS i odprowadzała podatek od towarów i usług. Przytaczając treść art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organ podatkowy I instancji wskazał, że może umorzyć na wniosek podatnika w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zdaniem organu podatkowego o przesłance ważnego interesu można mówić na przykład: w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika spowodowanych zdarzeniem losowym (powódź, pożar, kradzież). Podnoszone przez podatnika argumenty nie stanowiły wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji [...] Spółdzielnia [...] w K., wskazując na naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 67 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, to jest pominięcie w uzasadnieniu decyzji przez organ podatkowy faktów, które organ uznał za uzasadnione, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, mimo że we wcześniejszych postępowaniach o odroczenie płatności podatku fakty te i przyczyny nie budziły wątpliwości organy podatkowego, wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, iż organ podatkowy wielokrotnie rozpoznawał wnioski podatnika o przesunięcie terminu płatności podatku ze względu na ważny interes podatnika, uznając, że niemożność uzyskania należności od niewypłacalnych kontrahentów daje podstawy do odroczenia terminu płatności. W ocenie skarżącej Spółdzielni wymaga się, aby organ podatkowy rozstrzygając sprawę, wskazał dlaczego przedstawionym przez podatnika dowodom odmówił wiarygodności lub choćby w przybliżeniu ustosunkował się do przedstawionej sprawy. Enigmatyczne podanie w uzasadnieniu, że: "...argumenty wymienione w podaniu nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi..." narusza prawo, a w szczególności art. 210 § 4 ustawy – Ordynacja podatkowa. Zdaniem podatnika organ podatkowy I instancji ponadto niewłaściwe ocenił dane wynikające z zapisów bilansowych. Wysoka strata w 2002 roku jest skutkiem, tego że w tym właśnie roku sprzedano ze stratą nieruchomość. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie podatkowy organ odwoławczy stwierdził, iż art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej jest oparty na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że pozostawia do uznania organu podatkowego czy istniejące w konkretnej sprawie szczególne okoliczności uzasadniają umorzenie zaległości. Nie oznacza to jednak dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą. Zastosowanie ulgi podatkowej możliwe jest wyłącznie w przypadku całkowitego przekonania, że przedstawione przez podatnika okoliczności mają charakter wyjątkowy, gospodarczo lub społecznie uzasadniający zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Uznaniowy charakter decyzji ulgowych oznacza, że organ podatkowy może uwzględnić wniosek podatnika przy zaistnieniu przesłanek zastosowania ulgi, ale równocześnie nie jest do tego zobligowany. Podejmując decyzję o ewentualnym zastosowaniu ulgi organ podatkowy zobowiązany jest każdorazowo do rozważenia stosunku interesu podatnika do interesu budżetu gminy i wyważenia nadrzędności jednego z nich. Przyznanie priorytetu interesowi podatnika i w konsekwencji zastosowanie ulgi podatkowej wymaga zaistnienia okoliczności wyjątkowych, na których powstanie podatnik nie miał wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S. organ I instancji trafnie wskazał, że okoliczności, na które powołuje się podatnik, nie uzasadniają zastosowania ulgi podatkowej. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, podniesiona przez skarżącą Spółdzielnię, że poprawa wyniku w 2003 roku spowodowana została sprzedażą nieruchomości ze stratą, ponieważ na tą czynność podatnik miał wpływ, więcej – była ona wynikiem jego swobodnego wyboru. Błędny jest także argument, że organ I instancji rozpatrzył pozytywnie wnioski podatnika o odroczenie terminu płatności podatku w oparciu o te same argumenty, które uznał za niewystarczające do zastosowania umorzenia zaległości podatkowej. Organ I instancji sześciokrotnie odraczał termin płatności zobowiązania podatkowego. Podatnik żadnego z tych terminów nie dotrzymał. Wskazuje to wyraźnie, że zastosowanie wobec podatnika pomocy w spłacie podatku nie dało oczekiwanego rezultatu. Udzielanie dalszej pomocy jest więc bezcelowe. Liczne inicjatywy gospodarcze, na które powołuje się podatnik, nie mogą uzasadniać zastosowania ulgi. Wspieranie lokalnych organizacji i stowarzyszeń w formie nieodpłatnych świadczeń jest suwerenną decyzją podatnika, wobec czego nie może on oczekiwać, że organy podatkowe ze względu na tą okoliczność zastosują ulgę podatkową. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji ustalił sytuację majątkową podatnika gromadząc w tym celu odpowiednie dowody i ocenił je, czemu wyraz dał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. [...] Spółdzielnia [...] w K. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podnosząc zarzut naruszenia art. 210 § 4 w związku z § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając skargę podniesiono, iż zarówno organ I jak II instancji nie odniosły się w żadnym razie do interesu podatnika, faktu, że przez 50 lat uiszczał on podatki na rzecz Gminy K., a przejściowa sytuacja, w jakiej się znalazł rokuje nadzieje na odzyskanie płynności finansowej. Wszczęcie przez Urząd Gminy egzekucji nie pomoże ani podatnikowi ani Urzędowi Gminy, gdyż zablokowanie obrotów handlowych powoduje zamieranie działalności. Zdaniem skarżącej Spółdzielni organy nie wyjaśniły jak sytuacja podatnika będzie się kształtować po odmowie udzielenia pomocy i jak wpłynie na realizację publicznoprawnych zobowiązań Spółdzielni. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, iż jedyne i wyłączne dyrektywy kierunkowe wyboru, jakimi winien się kierować organ orzekający w sprawie o zastosowanie ulgi, zostały określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Regulowanie danin publicznych w terminach ich płatności nie jest okolicznością wyjątkową, która ma wpływ na zastosowanie ulgi. Jest to powszechny i podstawowy obowiązek wszystkich podatników wypływający z zasady powszechności i równości opodatkowania. Bezzasadny jest zarzut podatnika, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły, jak się będzie kształtować sytuacja podatnika po odmowie udzielenie pomocy i jak to wpłynie na realizację zobowiązań podatkowych. Okoliczności te nie mogą bowiem być przedmiotem ustaleń organów podatkowych. Podstawą wydania decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej są okoliczności faktyczne poprzedzające jej wydanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Kwestia umorzenia zaległości podatkowych została uregulowana w art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu konstrukcji uznania administracyjnego. Jest to konstrukcja prawna pozwalająca organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych w przypadku powstania sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy może zatem, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Jak wyżej podniesiono Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę legalności decyzji podejmowanych przez organy administracji. Po jego stronie brak jest kompetencji do merytorycznego rozpoznania sprawy. W przypadku decyzji opierającej się na uznaniu administracyjnym sprowadza się to do oceny, czy organ podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżąca Spółdzielnia zarzuciła organom podatkowym, iż te w uzasadnieniu decyzji nie odniosły się do interesu podatnika oraz do tego jak będzie się kształtować jego sytuacja w następstwie odmowy udzielenia pomocy. W myśl art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji zawierać powinno w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawierać powinno wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala zgodzić się z zarzutem strony skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze precyzyjnie przestawiło stan faktyczny opierając się przy jego ustaleniu na niekwestionowanych twierdzeniach strony skarżącej. W ten sam dokładny i prawidłowy sposób przedstawiło uzasadnienie prawne swej decyzji. Uznanie administracyjne polega na ocenie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Podnieść należy, iż nawet twierdzenie, że w danym stanie faktycznym okoliczności sprawy odpowiadają kierunkowym dyrektywom wyboru nie skutkuje powstaniem obowiązku pozytywnego załatwienia sprawy przez organy podatkowe. Tak więc nawet w przypadku stwierdzenia, że interes podatnika lub interes publiczny przemawiają za umorzeniem zaległości podatkowych organy podatkowe nie są pozbawione prawa odmowy umorzenia zaległości podatkowych. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy orzeka o umorzeniu bądź nie zaległości podatkowych. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, przyjmuje się że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Okoliczności te muszą być okolicznościami nadzwyczajnymi, niezależnymi od strony. Nie może uzasadniać umorzenia zaległości trudna sytuacja majątkowa strony wywołana jej własnymi, błędnymi decyzjami ekonomicznymi. Wspieranie inicjatyw społecznych i gospodarczych o i ile zasługuje na pochwałę ze społecznego punktu widzenia, o tyle nie znajduje uzasadnienia ekonomicznego wobec strat jakie Spółdzielnia poniosła w latach 2002 i 2003. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, iż organy podatkowe w sposób wyczerpujący ustaliły jaka jest faktyczna sytuacja materialna podatnika. Nie sposób doszukać się także naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, tym bardziej, że żadnemu z dowodów przedstawionych przez stronę skarżącą nie odmówiono wiarygodności. W rezultacie brak jest przesłanek do uznania, iż organy podatkowe przekroczyły w rozpoznawanej sprawie granice swobody decyzyjnej określone konstrukcją uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.