I SA/Łd 559/14

Dnia 7 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 rok postanawia: odmówić przyznania skarżącej – D. A. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 3 kwietnia 2014 roku D. A. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dołączonych dokumentów wynika, że źródłem utrzymania skarżącej jest jej emerytura w wysokości 1.771 zł netto oraz działalność gospodarcza – doradztwo podatkowe, z której w miesiącach styczeń – marzec 2014 roku uzyskała przychód na poziomie 10.367 zł. Strona podała też, że w związku z prowadzoną działalnością w okresie od stycznia do października 2013 roku poniosła koszty w wysokości 12.642 zł. wobec powyższego działalność przyniosła jej stratę na poziomie 2.275 zł. Według oświadczenia skarżącej źródłem finansowania jej niedochodowej działalności gospodarczej jest emerytura. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 828 m2 z budynkiem w budowie zagrożonym katastrofą budowlaną i zniszczonym budynkiem gospodarczym, oraz samochodu osobowego marki Renault Megane Scienic rok produkcji 1997. Wnioskodawczyni wskazała, że 25 maja br. wydała dyspozycję likwidacji książeczki oszczędnościowej, która ma nastąpić 24 czerwca br., jednak środki te planuje przeznaczyć na pokrycie nieuregulowanych zobowiązań z tytułu ostatniej raty za program LEX w wysokości 1.245 zł. Z informacji udzielonych przez wnioskodawczynię do sprawy sygn. akt I SA/Łd 695/12 wynika, że zamieszkuje ona w domu należącym do jej siostry, która ponosi koszty jego utrzymania. Postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie skarżąca wskazała, że nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych. Podniosła, iż o tym jak zła jest sytuacja wnioskodawczyni świadczy w jej ocenie fakt, iż całość nadpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, wynikającej z zeznania za 2013 r., tj. kwota 3016 zł została przekazana na podatek od nieruchomości za 2013 r. Skarżąca podkreśliła, że kwota 2.000 zł, którą w ocenie referendarza sądowego dysponuje strona, jest przeznaczona na ostatnią ratę programu LEX (1.245,36 zł), składkę na rzecz Krajowej Izby Doradców Podatkowych (380 zł) oraz raty z tytułu ubezpieczenia majątku. Łączna wysokość tych wydatków przekroczy 2.000 zł. Podniosła, że musi też uregulować składki na ubezpieczenie zdrowotne, których nie opłaca od listopada 2013 r., gdyż musiała w pierwszej kolejności wykupić leki. W kwestii likwidacji książeczki oszczędnościowej wskazała, że do tej pory nie zostały z winy banku wypłacone zgromadzone na niej pieniądze. Stanie się to w dniu 1 lipca 2014 r., a uzyskane środki zostaną rozdysponowane na poczet zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością, jak też płatnościami z tytułu utrzymania domu siostry skarżącej, ponieważ siostra nie zamierza dalej pokrywać kosztów utrzymania strony "skoro taka sytuacja jest wykorzystywana przez sądy przeciwko skarżącej w przedmiocie nie zwalniania skarżącej z kosztów sądowych". Strona dodała, iż jej stan zdrowia powoduje, że będzie zmuszona zawiesić działalność gospodarczą na rok, po rozliczeniu 2014 r., a jej klienci najprawdopodobniej otrzymają wypowiedzenia umów o świadczenie usług księgowych, prowadzonych przez biuro skarżącej. Odnośnie posiadanego majątku w postaci nieruchomości oświadczyła, iż nie tylko nie przynosi on dochodów, ale jest ogromnym obciążeniem z uwagi na wadliwą konstrukcję dachu. Dodatkowo stwierdziła, iż wykonując zawód zaufania publicznego jest regularnie niszczona przez państwo polskie, sędziów sądów powszechnych, w tym sędziów Sądu Najwyższego, którzy w interesie kapitału zagranicznego niszczą własność skarżącej. Podsumowując strona wskazała, iż nie można wymagać, aby w normalnych warunkach obrotu gospodarczego przedsiębiorca a priori zakładał, że jednym ze skutków prowadzenia działalności gospodarczej będzie konieczność prowadzenia spraw przed sądami celem dochodzenia jego praw naruszonych przez inne podmioty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów oraz wyjaśnień wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącej jest emerytura w wysokości 1.771 zł netto, a także działalność gospodarcza – doradztwo podatkowe, z której w miesiącach od stycznia do marca 2014 r. uzyskała przychód na poziomie 10.367 zł, zaś w okresie od stycznia do października 2013 r. poniosła koszty w wysokości 12.642 zł, co spowodowało stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.275 zł. Skarżąca jest właścicielką nieruchomości o pow. 828 m² z budynkiem zagrożonym katastrofą budowlaną oraz budynkiem gospodarczym w złym stanie technicznym, a także samochodu marki Renault Scenic, rok produkcji 1997(objętego zastawem bankowym). Z oświadczenia strony wynika, iż kwotę 2000 zł uzyskaną z likwidacji książeczki oszczędnościowej w Banku A. zamierza przeznaczyć na pokrycie nieuregulowanych zobowiązań oraz ostatnią ratę za program LEX w wysokości 1.245 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, a także kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie (200 zł), Sąd uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała dostatecznie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić przy tym należy, że przeprowadzona analiza sytuacji majątkowej skarżącej dowodzi, że nie znajduje się ona na skraju ubóstwa, która to okoliczność wiązałaby się z ryzykiem wystąpienia zagrożenia dla jej utrzymania koniecznego. Co więcej, fakt zgromadzenia na książeczce oszczędności w kwocie 2.000 zł, bez względu na podnoszone przez skarżącą problemy najpierw z jej odszukaniem, a następnie z jej likwidacją, dowodzą, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala na poniesienie kosztów postępowania, w tym kosztów związanych z wniesieniem skargi w niniejszej sprawie. W interesie skarżącej leżeć zatem powinno doprowadzenie do wypłaty zgromadzonych na książeczce środków. Sąd podkreśla, że zwolnienie od kosztów sądowych byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat, czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżąca uzyskuje stały dochód miesięczny (emeryturę w kwocie 1.771 netto), który przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych, a także dochody związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Dodatkowo w odniesieniu do twierdzeń skarżącej dotyczących poniesionej w 2013 r. straty należy wskazać, że wykazana strata nie świadczy o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe. Strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania – brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Ponadto wypada podkreślić, iż każdy kto prowadzi działalność gospodarczą czyni to na własne ryzyko, a ponoszenie wydatków, które mają na celu jej rozwój nie może stanowić argumentu przemawiającego za przyznaniem prawa pomocy. Analiza sytuacji finansowej skarżącej, na podstawie złożonych w rozpoznawanej dokumentów prowadzi do wniosku, iż skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi, z których była w stanie wygospodarować kwotę niezbędną na pokrycie opłat sądowych postępowania toczącego się w niniejszej sprawie. Przyznania prawa pomocy nie może również uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez wnioskodawczynię. W tej sytuacji na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. J.B.