I SA/Łd 56/17

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. F. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Łd 56/17 Uzasadnienie S. F. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma synami. Skarżący posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 73 mkw. oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 580 mkw. Skarżący osiąga dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2800 zł (netto), zaś jego żona – 2200 zł (netto). Skarżący nie zadeklarował posiadania innego wartościowego majątku ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na następujące wydatki: czynsz – 800 zł, gaz – 50 zł, energia elektryczna – 150 zł, bilety okresowe -80 zł, raty kredytu – 100 zł, telefon – 300 zł, wyżywienie – 1000 zł, odzież i środki czystości – 600 zł, leczenie – 100 zł, czesne za studia syna – 600 zł. W wykonaniu zarządzenia z dnia 1 marca 2017 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji, w tym wyciągów bankowych, udokumentowania wydatków przeznaczonych na opłaty eksploatacyjne mieszkania, koszty leczenia oraz spłatę kredytu i przedstawienia kopii zeznań podatkowych za lata 2015 i 2016. W wykonaniu wezwania skarżący oświadczył, że zaciągnięty kredyt służył nabyciu komputera dla syna. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że od dnia wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja pogorszyła się, gdyż dokonano zajęcia środków wpływających na rachunek bankowy wnioskodawcy, jego aktualne wynagrodzenie po potrąceniu nie przekracza kwoty 1500 zł. W załączeniu strona przekazała zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę, wyciągi z rachunku bankowego Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, System Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącego stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącego, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże przedstawione przez skarżącego wyjaśnienia oraz wyciągi z rachunków bankowych nie potwierdzają trudnej sytuacji skarżącego, która uzasadniałaby zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu wskazał, że dochody w rodzinie kształtują się na poziomie 5.000 zł. Tymczasem z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek skarżącego tytułem uznania z wynagrodzeń podstawowych i dodatkowych małżonków wpłynęła kwota 6.456 zł, zaś w lutym – 7.923 zł. Jednocześnie warto wskazać, że kwota miesięcznych wydatków to 3.780 zł. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł zostało doręczone skarżącemu 30 stycznia 2017 r. Oznacza to, że w dacie, gdy na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia wpisu jego sytuacja dochodowa umożliwiała zrealizowanie tego obowiązku bez uszczerbku w utrzymaniu rodziny. Dlatego też nie może wywołać oczekiwanego rezultatu powoływanie się w piśmie z dnia 14 marca 2017 r. na fakt dokonania zajęcia poborów czy rachunków bankowych z dnia 17 lutego 2017 r. Reasumując, nie można podzielić poglądu wnioskodawcy, że jego dochody nie są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych. finansowych. Tym samym, w ocenie Referendarza sądowego, brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. E.J.