I SA/Łd 565/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2011 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia za IV kwartał 2011 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie Z. K. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] określającej podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III kwartał 2011 r. w kwocie 4.070 zł oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2011 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego do jego wniesienia i w związku z tym pozostawił wniesione odwołanie bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] określił Z. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III kwartał 2011 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za IV kwartał 2011 r. Powyższą decyzję przesłano reprezentującemu podatnika pełnomocnikowi, radcy prawnemu B. K. i zgodnie z potwierdzeniem odbioru została ona skutecznie doręczona w dniu 14 października 2014 r. W dniu 15 grudnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 23 października 2014 r. pełnomocnik zachorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim do dnia 9 grudnia 2014 r. Podniesiono, że przyczyna była niezależna od skarżącego i niezawiniona oraz że uniemożliwiła sporządzenie odwołania i skuteczne zaskarżenie decyzji. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, że ww. pełnomocnik reprezentował skarżącego w toku całego postępowania podatkowego, zaś kancelarię radcy prawnego prowadzi indywidualnie, a korespondencję odbiera umocowany pełnomocnik. Oceniono, iż w tej sytuacji, tylko reprezentujący podatnika pełnomocnik radca prawny B. K., jako jedynie umocowany, znający i prowadzący całą sprawę, mógł sporządzić i wnieść odwołanie od przedmiotowej decyzji. Zdaniem pełnomocnika, okres przeszkody trwał do dnia, w którym przebywał on na zwolnieniu lekarskim i tygodniowy termin, w ciągu którego należy złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wraz z odwołaniem, rozpoczął wówczas swój bieg. Stwierdzono, że przedstawione okoliczności wskazują, iż skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania bez swej winy, a ponadto zachował tygodniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku wraz z odwołaniem od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Pełnomocnik podatnika w piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r. wskazał, że niezdolność do pracy przypadała na okres 23.10.2014 r. - 09.12.2014 r. Przedłożono przy tym zaświadczenia lekarskie z dnia 21.11.2014 r. oraz z dnia 09.12.2014 r. Wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., powołując się na treść art. 228 § 1 pkt 2 i art. 216 § 1 oraz art. 217 ustawy Ordynacja podatkowa, podkreślił, iż poza sporem jest fakt, że w dniu 15 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Uchybienie zaś ustawowemu terminowi do dokonania tej czynności powoduje bezskuteczność odwołania, a ponadto zgodnie z postanowieniem z [...] nr [...] termin ten nie został przywrócony. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...], pozostawiające bez rozpatrzenia odwołanie strony wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj. naruszenie art. 216 § 1 oraz art. 163 § 1 i § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) poprzez stwierdzenie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi przez co nie było jego zdaniem podstaw do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]. Pełnomocnik zaooponował wobec stanowisku organu, iż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi oraz "mając świadomość jaki wpływ wywrze jego choroba na możliwość złożenia odwołania w terminie, pozwolił biernie temu terminowi upłynąć", a także naruszenia procedury polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności zaświadczeniom lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy oraz wyprowadzenie z treści tego dokumentu niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, iż odwołanie mogłoby być złożone w otwartym terminie; ewentualnie, naruszenie przepisów proceduralnych polegających na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie przyczyny uniemożliwiającej złożenie przez pełnomocnika skarżącego odwołania w terminie. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano na objawy choroby pełnomocnika, tj. osłabienie odporności i koncentracji, obniżenie wagi ciała, brak apetytu, zawroty głowy, zachwiania równowagi. Przypomniano, że organ zażądał najpierw przedstawienia przez pełnomocnika skarżącej zaświadczenia lekarskiego wystawionego na formularzu ZUS ZLA, a wobec przedstawienia przed pełnomocnika orzecznictwa NSA, z których wynika bezpośrednio, że przedłożenie tych dokumentów jest niecelowe, odmówił przywrócenia terminu. Podniesiono, że lekarz prowadzący wystawił zaświadczenie nie w celu uzyskania świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lecz w celu potwierdzenia ciężkiego stanu zdrowia. Pełnomocnik podkreślił, że nie był w stanie wykonywać jakiejkolwiek pracy, a zwłaszcza wymagającej czytania i pisania, natomiast prowadzona przez niego Kancelaria jest jednoosobowa i nie są w niej zatrudnieni żadni pracownicy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie ponosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów proceduralnych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu jest postanowienie stwierdzające stronie skarżącej uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS w Ł. z [...] i pozostawienie wniesionego odwołania bez rozpatrzenia. Powyższą kwestię regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012. poz. 749 ze zm. ) – dalej O.p. Zgodnie z art. 223 § 2 cyt. ustawy O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z kolei w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po analizie okoliczności sprawy. Ustalenie daty doręczenia decyzji musi nastąpić w zgodzie z procedurą. Materiał dowodowy musi być zupełny, jego ocena swobodna, ale nie dowolna. Stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. W przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, sąd rozpoznawać będzie sprawę w przedmiocie tego uchybienia, nie zaś w merytorycznym przedmiocie sprawy podatkowej, w której uchybienie to miało nastąpić (por. J. Brolik, Komentarz do art. 228 ustawy - Ordynacja podatkowa, LEX wydanie elektroniczne). Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia stwierdzić należy, że w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, stan faktyczny sprawy poddanej sądowej kontroli nie budzi wątpliwości i prawidłowe są ustalenia organu podatkowego, z których wynika, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem ustawowego terminu. W tym miejscu należy wskazać, że zagadnienie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji zostało przez organ odwoławczy rozstrzygnięte prawidłowo. Jak wynika z akt sprawy decyzja Dyrektora UKS z dnia [...] została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 października 2014 r. W omawianym przypadku, zgodnie z art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania upłynął więc skarżącemu w dniu 28 października 2014 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia w dniu 15 grudnia 2014 r. (przesyłając pocztą). W wypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania nie został dochowany, organ odwoławczy stwierdza tę okoliczność w formie postanowienia. W tej sytuacji organ podatkowy trafnie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i postanowieniem z [...] pozostawił wniesione odwołanie bez rozpatrzenia. Uchybienie terminu nie podlega żadnym ocenom, ani stopniowaniu skali tego naruszenia. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia w tym zakresie, co prawidłowo zostało uczynione w niniejszej sprawie. Należy przypomnieć, że jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazano chorobę reprezentującego skarżącego pełnomocnika, trwającą w okresie od dnia 23.10.2014 r. do dnia 09.12.2014 r. Na okoliczność choroby przedstawione zostały zaświadczenia lekarskie z dnia 21.11.2014 r. oraz 09.12.2014 r., z treści których wynika, że w ww. okresie B. K. był chory i niezdolny do pracy. Zaświadczenia zostały wystawione przez lekarza, specjalistę medycyny rodzinnej – R. B. Pełnomocnik wyjaśnił, że z powodu choroby nie był w stanie wykonywać jakiejkolwiek pracy, w szczególności wymagającej czytania i pisania. Powyższe w powiązaniu z jednoosobowym charakterem prowadzonej przez pełnomocnika kancelarii, uprawdopodabnia jego zdaniem, brak winy w uchybieniu terminowi. W sprawie o sygn. akt I SA/Łd 564/15 wyrokiem z 6 października 2015 r. tut. Sąd oddalając skargę potwierdził stanowisko organu administracji zawarte w postanowieniu z dnia [...] nr [...] dotyczącym wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że pełnomocnik nie wykazał w jaki sposób przebyta choroba uniemożliwiła mu dotrzymanie terminu przewidzianego do wniesienia odwołania. Przedłożone zaświadczenia lekarskie nie wskazują na chorobę nagłą, która nie pozwoliła nawet na wyręczenie się inną osobą. Z przedstawionych zaświadczeń lekarskich wynika jedynie, że pełnomocnik skarżącego w danym okresie ze względu na stan zdrowia nie był zdolny do wykonywania swoich obowiązków zawodowych. Jednak sam fakt dysponowania takim zaświadczeniem lekarskim, jak wskazano powyżej, nie uprawdopodabnia w żadnym stopniu braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem, czy wobec zaistnienia konkretnej okoliczności, tj. złego stanu zdrowia pełnomocnika, dołożył on należytej staranności, wymaganej od profesjonalisty, zawodowo zajmującego się reprezentowaniem podmiotów w postępowaniach m.in. przed organami podatkowymi, aby zapobiec skutkowi związanemu z zaistnieniem ww. przeszkody, czyli nieterminowemu złożeniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 26.08.2014 r., sygn. akt II FSK 2114/12). Pełnomocnik nie wykazał w jaki sposób przebyta choroba uniemożliwiła mu dotrzymanie terminu przewidzianego do wniesienia odwołania. Nie wyjaśnił również, w jakim miejscu przebywał, czy mógł skorzystać z pomocy innych osób i czy miał telefoniczny kontakt z osobami, które wiedziały lub mogły wiedzieć o dokonanym doręczeniu decyzji wymiarowej. Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącego nie podjął nawet próby uprawdopodobnienia, że choroba rzeczywiście uniemożliwiła mu działanie we wskazanym zakresie. Stwierdzenie, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim uniemożliwiało wykonywanie obowiązków zawodowych jest niewystarczające dla oceny, czy radca prawny dołożył staranności w prowadzeniu sprawy. Sąd podkreślił, że ani z wniosku, ani z załączonych zaświadczeń lekarskich, które nie zawierają wskazań dla chorego i nie charakteryzują choroby, nie wynikało, że choroba na którą cierpiał pełnomocnik uniemożliwiała mu skontaktowanie się z mocodawcą w sprawie, czy podjęcie działań mających na celu wyręczenie się osobami trzecimi. Mając na uwadze powyższe okoliczności należy wskazać, że zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. pełnomocnik strony nie zachował ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a termin ten nie został przywrócony. Zatem uchybienie ustawowemu terminowi jak zasadnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. spowodowało bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność rozstrzygnięcia organu I instancji oraz pozostawienie wniesionego odwołania bez rozpatrzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 163 § 1 i § 2 w zw. z art. 162 O.p., ponieważ przedmiotem postanowienia podlegającego ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie była prawidłowość rozstrzygnięcia w zakresie zasadności przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania lecz stwierdzenie uchybienia ustawowego terminu do jego wniesienia i związana z tym odmowa rozpatrzenia wniesionego środka odwoławczego. Ponadto w opinii Sądu, organ w przedmiotowej sprawie podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaś ocena zebranych dowodów została przeprowadzona sposób wyczerpujący i nie narusza reguł swobodnej oceny. Sporne kwestie zostały w niniejszej sprawie szczegółowo wyjaśnione i znalazły odzwierciedlenie zarówno w zebranym materiale dowodowym, jak i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270), należało skargę oddalić. m.m.