I SA/Łd 568/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: Starszy asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi Bo. P. i M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oddala skargę. Decyzją z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. określił B. i M. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 88.504 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że małżonkowie P. za 2012 r. złożyli wspólne zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. W tym roku podatnik uzyskiwał dochody z wykonywanej we własnym imieniu działalności gospodarczej w ramach firmy PPHU "A", której przedmiotem był handel nowymi i używanymi częściami do pojazdów, handel odpadami mięsopochodnymi, usługi transportowe na terenie kraju oraz usługi naprawy pojazdów samochodowych. Dokumentacja księgowa prowadzona była w formie podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Sprzedaż towarów i usług była dokonywana wyłącznie na rzecz podmiotów prowadzących działalność gospodarczą i została udokumentowana fakturami VAT. W ocenie organu podatkowego B. P. zaniżył przychody z prowadzonej działalności gospodarczej o łączną kwotę 11.399,50 zł oraz zawyżył koszty uzyskania przychodów o kwotę 369.284,15 zł. W szczególności podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki w łącznej kwocie netto 308.150 zł wynikające z 15 faktur VAT wystawionych przez PHU B M. C. C w W. oraz w kwocie 52.700 zł wynikające z 3 faktur VAT wystawionych przez D Sp. z o.o. w R. Podatnik nie okazał wskazanych faktur a ponadto powyższe faktury nie obrazują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik nie przedstawił wszystkich dokumentów źródłowych potwierdzających zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów zdarzenia gospodarcze za 2012r. Mimo wielokrotnych wezwań strona nie przedłożyła duplikatów faktur VAT od firm PHU B M. C. C oraz Spółki z o.o. D. Powyższe podmioty nie odpowiedziały na pisma strony z prośbą o przekazanie duplikatów faktur VAT, a organ I instancji z urzędu podjął działania zmierzające do ustalenia w tym zakresie pełnego stanu faktycznego, pomimo tego, że podatnik odmówił składania wyjaśnień w sprawie. W szczególności przeprowadzono dowód z przesłuchania w charakterze świadka M. M. – Prezesa Zarządu Spółki D oraz przesłuchania M. C. – faktycznie zarządzającego powyższą spółką i jednocześnie właściciela firmy PHU B M.C. C We wskazanych firmach przeprowadzono też czynności sprawdzające. Sporne faktury nie zostały zaewidencjonowane w rejestrach sprzedaży kontrahentów podatnika a przesłuchani świadkowie nie potwierdzili faktu ich wystawienia i oświadczyli, że nie dokumentują one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Podatnik nie przedstawił dowodów potwierdzających dokonanie zapłaty za sporne faktury. B. P. w toku postępowania nie składał wniosku o włączenie materiałów dowodowych z akt sprawy [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w W. Organ odwoławczy uzyskał z sądów kserokopie wyroków Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]r. oraz Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r., (sygn. akt [...]). Sprawa tocząca się przed Sądem Rejonowym w W. dotyczyła rozliczenia pożyczek zaciągniętych przez M. C. u podatnika i Sąd nie wypowiadał się w żaden sposób w kwestii przetrzymywania przez M. C. dokumentacji księgowej B. P. Organ odwoławczy po uzyskaniu zgody Sądu Okręgowego w S. zapoznał się z aktami spraw Sądu Rejonowego w W. (sygn. akt [...]) oraz aktami Sądu Okręgowego w S., który rozpoznawał apelację M. C. od wyroku sądu I instancji. B. P. złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez M.C. polegającego na przywłaszczeniu należącego do niego mienia – artykułów biurowych, wyposażenia biura, części samochodowych oraz wyposażenia warsztatu samochodowego. W zawiadomieniu nie wskazano, aby M. C. miał przywłaszczyć dokumentację księgową podatnika. Postępowanie w sprawie przywłaszczenia mienia przez M. C. zakończyło się postanowieniem z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia dochodzenia wobec braku znamion czynu zabronionego. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oprócz zaewidencjonowania dokumentów, których materialna treść nie odpowiada rzeczywistości w sprawie brak jest tych dokumentów (faktur), jak i innych dowodów, które potwierdzałaby przebieg operacji gospodarczych. Dane zawarte w spornych fakturach (zapisach w ewidencji podatnika) nie odpowiadają rzeczywistości i nie mogą stanowić podstawy do uznania wykazanych w nich wydatków za koszt uzyskania przychodów. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję B. i M. małż. P. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucają dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na niewłaściwym określeniu podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012, w szczególności podnosząc zarzut naruszenia zasad prowadzenia postępowania określonych w ustawie Ordynacja podatkowa, w tym wskazując na naruszenie przepisu art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa, wobec zaniechania obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów przez organ skarbowy niezależnie od inicjatywy podatnika. W ocenie Skarżących postępowanie poprzedzające podjęcie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone w sposób naruszający zasady prowadzenia postępowania, bowiem organ podatkowy pierwszej instancji dopuścił się następujących zaniedbań: 1. pominięcie przez organ wniosku o dołączenie do akt sprawy akt postępowania cywilnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w W. sygn. akt [...] celem wykazania, że M. C. pozostawał w posiadaniu dokumentów dotyczących 2012 roku, istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, 2. nie przesłuchanie w charakterze świadka J. G. pracownicy Kancelarii Doradcy Podatkowego, która to osoba rzekomo przyjmowała od Skarżącego wytworzone przez niego faktury, jako faktury wystawione przez D Sp. z o.o. Skarżący zarzucają, iż organ pierwszej instancji dokonał uchybień nie zapoznając się z treścią dokumentacji zgromadzonej w trakcie postępowania cywilnego o sygn. akt [...] prowadzonej przed Sądem Rejonowym w W., bowiem w ocenie skarżących ujawnienie dokumentów posiadanych przez M. C. mogłoby zasadniczo zmienić podstawę opodatkowania. Wobec powyższego w ocenie skarżących organ II instancji miał obowiązek zarządzenia rozprawy administracyjnej i przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, w szczególności przesłuchania J. G. i wysłuchania strony skarżącej. Jednocześnie skarżący podnoszą, iż przesłuchanie przez organ I instancji M. M., jako Prezesa Zarządu Spółki D Sp. z o.o. było czynnością pozorną, ponieważ cyt. "M. M. wprawdzie formalnie była prezesem rzeczonej Spółki, to tak naprawdę była tylko "słupem" i nie miała żadnej wiedzy o funkcjonowaniu spółki D Sp. z o.o. ". Dodatkowo skarżący wskazują poważne zaniedbanie w postaci wadliwego przesłuchania świadka M. C., bowiem w toku tego przesłuchania nie dokonano wyczerpujących wyjaśnień w zakresie czynności dokonywanych przez J. G., tj. cyt. "czy J. G. faktycznie księgowała fikcyjne faktury wytworzone przez skarżącego i w jakim okresie to było. " Końcowo skarżący podnoszą również, iż organ II instancji nie zażądał z Sądu Rejonowego w W. akt zakończonej prawomocnie sprawy sygn. akt. [...] i nie zbadał tych akt, a ograniczył się jedynie do zapoznania się z treścią zapadłych orzeczeń, co w ocenie Skarżących stanowi zasadnicze zaniedbanie mające wpływ na wydane orzeczenie. W podsumowaniu skargi skarżący wywodzą, iż ani organ I instancji, ani organ II instancji nie dopełnił w prowadzonych przez siebie postępowaniach wszystkich czynności, pozwalających rzetelnie ustalić podstawę opodatkowania, a w szczególności zgodnie ze stanem faktycznym ustalić wysokość kosztów uzyskania przychodu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy podatnik zasadnie zaliczył do kosztów uzyskania przychodów sporne wydatki, które miały być poniesione na rzecz firmy PHU B M. C. C w W. oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością D z siedzibą w R. Podstawą do zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów były jedynie zapisy w podatkowej księdze przychodów i rozchodów prowadzonej przez skarżącego. W toku postępowania nie przedłożono spornych faktur, ani innych dowodów potwierdzających dokonanie transakcji (np. dowodów zapłaty, zawarcia umów z kontrahentami itp.). Skarżący w toku postępowania nie wyraził zgody na przesłuchanie w charakterze strony. Jednakże wbrew zarzutom skargi organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia, czy sporne transakcje rzeczywiście miały miejsce. W szczególności w toku postępowania przesłuchano kontrahentów skarżącego, którzy mieli wystawić sporne faktury, podjęto również czynności sprawdzające w ich firmach. Zebrane dowody w żaden sposób nie potwierdził, aby sporne operacje gospodarcze rzeczywiście miały miejsce. Świadkowie nie potwierdzili zarówno wystawienia spornych faktur, jak i dokonania faktycznych czynności na rzecz skarżącego. Również w ewidencjach prowadzonych przez kontrahentów strony brak jest zapisów potwierdzających dokonanie spornych transakcji. Niezrozumiały jest zarzut wadliwego przesłuchania świadka M. C., skoro strona została powiadomiona o przeprowadzeniu dowodu z zeznań tego świadka a pełnomocnik strony miał możliwość uczestniczenia w tej czynności. Świadek złożył obszerne zeznania, a ocena tych zeznań została dokonana bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wyznaczonych przepisem art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej "O.p.") Strona dopiero na etapie postępowania odwoławczego wskazała na potrzebę dołączenia do akt sprawy akt postępowania cywilnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w W. (sygn. akt [...]) celem wykazania, że M. C. pozostaje w posiadaniu dokumentacji księgowej dotyczącej operacji gospodarczych z B. P. Strona zarówno w odwołaniu, jak i skardze nie wskazuje jakie konkretnie dokumenty mają znajdować się w tych aktach. Jednak organ odwoławczy podjął niezbędne działania także w celu wyjaśnienia tej kwestii. Nie jest prawdziwe twierdzenie skargi, że organ ograniczył się jedynie do zapoznania się z treścią orzeczeń sądowych dotyczących sprawy cywilnej o zapłatę określonych kwot z tytułu umowy pożyczki. W aktach sprawy (t. VI karta 37) znajduje się w szczególności notatka urzędowa, z której wynika, iż organ odwoławczy zapoznał się z aktami postepowania cywilnego i opisał jego przebieg. Z opisanych akt nie wynika, aby przedmiotem rozważań, czy oceny sądu była kwestia posiadania przez M. C. dokumentacji podatkowej skarżącego. Przedmiotem dowodu w postępowaniu podatkowym mogą być tylko okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy podatkowe miały obowiązek wyjaśnić, czy sporne transakcje rzeczywiście miały miejsce i w pełni wykonały ten obowiązek. Przesłuchanie świadka J. G. nie mogło wyjaśnić żadnych istotnych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe nie zarzuciły przecież stronie wytworzenia spornych faktur, dlatego przesłuchanie świadka ma okoliczność, czy J. G. przyjmowała takie faktury od skarżącego nie może prowadzić do ustalenia faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak więc było podstaw do przesłuchania świadka na okoliczności wskazane przez stronę. Nie można też zgodzić się z poglądem, że organ podatkowy naruszył przepisy nie wysłuchując podatnika, jeżeli skorzystał on z prawa do odmowy składania zeznań w charakterze strony. W toku postępowania organy podatkowe bez naruszenia przepisów postępowania wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo wskazały na brak podstaw do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków, które nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku. ak