I SA/Łd 573/16

Dnia 5 września 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 5 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Spółki cywilnej J. W., A. L.w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Spółki cywilnej J. W., A. L. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr UNP: [...] [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2011 roku p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącej – A. Spółce cywilnej J. W., A. L. w W. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. A. Spółka cywilna J. W., A. L. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2011 roku. W skardze został zawarty wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym wnioskiem zobowiązano skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym formularzu urzędowym (PPPr), określonym w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy, opatrzonego podpisem osoby umocowanej do złożenia wniosku w imieniu skarżącej i do nadesłania tegoż wniosku do Sądu - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Jednocześnie na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązano skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do złożenia odpisu ostatniego posiadanego bilansu oraz rachunku zysków i strat Spółki, wskazania źródła i kwoty środków wydatkowanych miesięcznie na finansowanie bieżącej działalności Spółki, nadesłania odpisu ostatniego złożonego zeznania podatkowego, przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy oraz udokumentowania faktu wygaśnięcia stosunku pełnomocnictwa między skarżącą a radcą prawnym – K. K.-R., która wniosła skargę w imieniu skarżącej - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 29 lipca 2016 roku nadesłała dodatkowe dokumenty i oświadczenia dotyczące jej sytuacji majątkowej oraz wyjaśnienia dotyczące odwołania pełnomocnictwa. Jednocześnie skarżąca nadesłała złożony na właściwym urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w osobie dotychczasowego pełnomocnika z wyboru radcy prawnego K. K.-R.. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 2 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w tym spółce cywilnej, może być przyznane na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Podkreślić należy także, iż w świetle wskazanego powyżej art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w tym spółce cywilnej, prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to zatem, że nawet jeżeli zostałby spełniona przesłanka braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać jej prawo pomocy, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba z uwagi na konieczność zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadesłanych dokumentów i akt sprawy wynika, że skarżąca zajmuje się sprzedażą odzieży. Jej zysk za ostatni rok obrotowy stanowił kwotę 3.423,039,68 zł, a za I półrocze 2016 roku wyniósł 462 zł, przy przychodach stanowiących kwotę 51.840 zł (2016/6) i kosztach bieżącej działalności rzędu 51.382,42 zł. Z deklaracji VAT-7K wynika zaś, że podatek należny za I kwartał 2016 r. wyniósł 108.024 zł, a za II kwartał stanowił kwotą 21.793 zł. Jednocześnie analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy dowodzi, że skarżąca nie zawarła w żadnej z rubryk formularza PPPr oświadczenia dotyczącego majątku. O ile za zrozumiały w tym względzie można uznać fakt niewykazania wartości środków trwałych - skarżąca nie sporządzała bowiem bilansu ani rachunku zysku i strat w rozumieniu ustawy o rachunkowości - o tyle za realizację powyższego obowiązku nie można uznać oświadczenia zawartego w rubryce nr 10 urzędowego formularza (PPPr) zatytułowanej "Inne dane dotyczące majątku (w tym stan środków w kasie podmiotu), dochodów oraz zobowiązania i wydatki podmiotu", które skarżąca ograniczyła do lapidarnego stwierdzenia: "Tak jak w punktach wyżej". W punktach tych bowiem skarżąca, jak już wskazano, poza określeniem kwoty zysku za I półrocze 2016 r., nie zawarła żadnej informacji, z których choćby pośrednio wynikałaby kwota zgromadzonych w kasie środków finansowych, kwota dochodu i zobowiązań. Nie ulega przy tym wątpliwości, że także w tej rubryce skarżąca powinna była zamieścić oświadczenie dotyczące majątku poszczególnych wspólników, tak aby w pełni zobrazować stan majątkowy, zarówno samej Spółki, jak i wspólników. W złożonym wniosku skarżąca podała natomiast, że zwolniła pracowników i aktualnie wspólnicy osobiście świadczą pracę na rzecz Spółki, gdyż jest to najtańszy sposób jej funkcjonowania. Jeden ze wspólników jest przewlekle chory i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Stan jej konta wynosi 0 zł, nie posiada lokat bankowych ani innych aktywów, które umożliwiłyby jej poniesienie kosztów postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe, referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie i odmówił przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Oceny tej nie zmienia powołana przez skarżącą okoliczność zwolnienia pracowników i świadczenia pracy przez wspólników na rzecz Spółki jako najtańszy sposób jej funkcjonowania, skarżąca nie wykazała bowiem, ilu pracowników zwolniła i czy rzeczywiście redukcja zatrudnienia była niezbędna dla utrzymania płynności finansowej, co wobec wykazanej kwoty zysku za ubiegły rok obrotowy ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że gołosłowne twierdzenia skarżącej w tym zakresie nie mogą zastępować dokumentów potwierdzających okoliczności, z których wywodzi ona dla siebie korzystne skutki w zakresie prawa pomocy. Podobnie ocenić należy oświadczenia dotyczące przebywania jednego ze wspólników na zwolnieniu lekarskim, przede wszystkim skarżąca nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego na potwierdzenie tej okoliczności, a co ważniejsze, nie wykazała, jaki wpływ ma ta okoliczność na osiągane przez Spółkę wyniki finansowe. Reasumując stwierdzić należy, że powyższe oświadczenia mają jedynie wybiórczy charakter, a co za tym idzie, nie obrazują rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej i posiadanych przez nią zdolności płatniczych. W tej sytuacji należało uznać, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Co więcej, w ocenie referendarza sądowego wykazana kwota zysku za ubiegły rok, a także kwota środków przeznaczanych na bieżącą działalność pozwalają uznać, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty związane z wniesieniem skargi i ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza że inicjując postępowanie sądowe powinna była się liczyć z obowiązkiem ich poniesienia. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. AKE.