I SA/Łd 576/17

Dnia 16 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia NSA Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 5 września 2017 r. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 24 kwietnia 2017 roku M. P. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł pełnomocnik skarżącej wystąpił w jej imieniu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularz PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżącą, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: na zakup żywności w wysokości 450 zł, media – 104 zł, wywóz śmieci – 42 zł, środki czystości – 150 zł, energię elektryczną – 370 zł oraz opał – 200 zł. Zarządzeniem z 31 lipca 2017 roku pełnomocnik skarżącej został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów wnioskodawczyni i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy, nadesłanie zeznań podatkowych wnioskodawczyni i jej męża za dwa ostatnie lata podatkowe, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej miejsce zamieszkania rodziny wnioskodawczyni oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, na które wskazuje we wniosku o prawo pomocy; nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża za ostatnie 2 miesiące, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi skarżąca nadesłała umowę o pracę zawartą w dniu 7 marca 2017 r. ze Spółką z o.o. A., z której wynika, że jest zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł (netto). Oprócz ww. umowy nadesłano również zaświadczenie o dochodach wystawione przez ww. spółkę w dniu 31 lipca 2017 r. Ponadto strona złożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.251,33 zł, natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości ok. 9.200 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o.: A. oraz B.. Wyjaśniając kwestię nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. 27a/10, pełnomocnik poinformował, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość i obecnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Dokumentując koszty utrzymania strona przedstawiła rachunek za prąd na kwotę 638 zł oraz dwa nieczytelne polecenia przelewu i dwa paragony sklepowe. Postanowieniem z 5 września 2017 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącej przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła kwestii posiadania nieruchomości w Z. w przy ul. A. 27a/10. W ocenie referendarza nie wyjaśniono kiedy miała miejsce sprzedaż ani nie podano innych szczegółów dotyczących transakcji. Biorąc pod uwagę, że w umowie pracę, zawartej w dniu 7 marca 2017 r. skarżąca wskazała ww. adres jako miejsce zamieszkania, to przyjąć należy że sprzedaż miała miejsce w bieżącym roku, zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości byłby istotną informacją przy dokonywaniu oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Referendarz wziął również pod uwagę, sytuacja majątkowa męża skarżącej nie została wyjaśniona w sposób przekonujący. Z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że mąż skarżącej jest członkiem zarządu spółki z o.o. A., która jest pracodawcą skarżącej oraz członkiem zarządu i wspólnikiem Spółki z o.o. B. w której posiada udziały o wartości 2.500 zł. Informacji o tym fakcie nie sposób jednak znaleźć w oświadczeniu o stanie majątkowym (pkt 7.2.2 formularza PPF). Z tych względów oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawarte we wniosku, zostało przez referendarza ocenione jako niewiarygodne. W sprzeciwie skarżąca na podstawie art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." zarzuciła wskazanemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 1 ww. ustawy w przez jego niezastosowanie w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreśliła, że w sposób jasny, pełny i wiarygodny wykazała swoją sytuację rodzinną i majątkową, a także możliwości płatnicze. Wskazała, że trudno jest udokumentować wydatki ponoszone na zakup artykułów spożywczych, żywności czy innych podstawowych kosztów życia codziennego, co zostało podczas rozpoznawania wniosku całkowicie pominięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie z załączonych przez stronę skarżącą oświadczeń wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem oraz dwójką dzieci. Według złożonego oświadczenia skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości, majątku ruchomego, oszczędności ani papierów wartościowych. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez skarżąca, w wysokości 420,18 zł. Mąż skarżącej uzyskuje dochód (którego źródła nie sprecyzowano) w wysokości 178,25 zł. Małżonkowie otrzymują świadczenie "500 plus" w wysokości 1.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi następujące wydatki: na zakup żywności w wysokości 450 zł, telewizję – 104 zł, wywóz śmieci – 42 zł, środki czystości – 150 zł, energię elektryczną – 370 zł oraz opał – 200 zł. Informacje zawarte we wniosku okazały się niewystarczające oraz sprzeczne. Z jednej strony skarżąca oświadczyła, że jest osobą bezrobotną i otrzymuje świadczenie w wysokości 1.300 zł i jednocześnie, że uzyskuje wynagrodzenie ze stosunku pracy (420,18 zł). W toku postępowania skarżąca nadesłała umowę o pracę zawartą w dniu 7 marca 2017 r. ze Spółką z o.o. A., z której wynika, że jest zatrudniona na ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł (netto). Oprócz ww. umowy nadesłano również zaświadczenie o dochodach wystawione przez ww. spółkę w dniu 31 lipca 2017 r. Ponadto strona złożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, z których wynika, że w 2016 r. uzyskała dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.251,33 zł, natomiast mąż skarżącej osiągnął dochód ze stosunku pracy w wysokości 9.460,34 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2016 (PIT-11) wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony w dwóch spółkach z o.o.: A. oraz A.. Wyjaśniając kwestię nieruchomości położonej w Z. przy ul. A. 27a/10, wskazano, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość i obecnie mieszka w S. przy ul. B. 82. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu referendarz prawidłowo ocenił, że oświadczenie o stanie majątku i dochodach w nim zawarte, nie jest wiarygodne. W szczególności referendarz trafnie zauważył, że wyjaśniając kwestię posiadania nieruchomości w Z. w przy ul. A. 27a/10 pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca sprzedała przedmiotową nieruchomość. Pełnomocnik nie wyjaśnił kiedy miała miejsce sprzedaż ani nie podał innych szczegółów dotyczących transakcji. Biorąc pod uwagę, że w umowie pracę, zawartej w dniu 7 marca 2017 r. skarżąca wskazała ww. adres jako miejsce zamieszkania, to przyjąć należy że sprzedaż miała miejsce w bieżącym roku, zatem przychód ze sprzedaży nieruchomości byłby istotną informacją przy dokonywaniu oceny sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Podobnie lakonicznie została przedstawiona sytuacja majątkowa męża skarżącej. Odnosząc się zaś do zawartej w sprzeciwie argumentacji, że wydając zakwestionowane rozstrzygnięcie referendarz nie ujął innych kosztów koniecznego utrzymania skarżącej, związanych przede wszystkim wydatkami na wyżywienie i innymi podstawowymi kosztami życia codziennego podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który sąd podziela, iż to w interesie skarżącej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na niej spoczywa zatem ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem. Skoro zaś skarżąca w toku całego postępowania dotyczącego przyznania prawa pomocy kwestie te pominęła, referendarz sądowy, dysponując zgromadzonymi dokumentami i informacjami wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Uwzględniając powyższe należało uznać, że wnioskodawczyni nie wykazała, w sposób wiarygodny, że spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania nie mógł on odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Tym samym ww. zwrot kosztów postępowania będzie przysługiwał skarżącemu dopiero na wskazanym etapie postępowania, w razie uwzględnienia skargi. AKE.