I SA/Łd 587/09

Dnia 24 listopada 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. i S. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. R. i S. R. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek za zwłokę powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od pierwszego kwartału 1999 roku do czwartego kwartału 2000 roku p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącym J. R. i S. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 3 czerwca 2009 roku J. i S. R. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. ze skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę powstałych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od pierwszego kwartału 1999 roku do czwartego kwartału 2000 roku. Na rozprawie w dniu 23 października 2009 roku skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach J. R. i S. R. wskazali, iż wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, w którym na ich utrzymaniu pozostaje troje dzieci. Skarżący są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni około13 ha (2 ha przeliczeniowe), w którym znajduje się dom jednorodzinny o powierzchni 90 m2 , w którym zamieszkują oraz podstawowe zabudowania gospodarskie, ponadto posiadają samochód dostawczy Mercedes Vito z 1997 roku oraz ciągnik Ursus z 1984 roku i podstawowy sprzęt rolniczy. Wskazali, iż niskie dochody, z których zmuszeni są pokrywać koszty utrzymania i nauki trójki dzieci studiujących i uczących się w Warszawie powodują, iż nie stać ich na poniesienie kosztów procesu. Zarządzeniem z dnia 27 października 2009 roku skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości ich dochodów za lata 2007 i 2008 z działów specjalnych produkcji rolnej, nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, zaświadczenia z właściwego Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o wysokości otrzymanych dopłat bezpośrednich do rolnictwa ze środków UE, bądź o niewystępowaniu z wnioskiem o ich otrzymanie, udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny oraz kosztów ponoszonych w związku z nauką dzieci poza miejscem zamieszkania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi podatnicy przedstawili zaświadczenia z urzędu skarbowego z których wynika, iż w roku 2007 i 2008 nie byli podatnikami podatku dochodowego, zaświadczenie Urzędu Gminy Rzeczyca określającego dochodowość ich gospodarstwa rolnego na poziomie 5.490 zł rocznie, decyzje w sprawie przyznania płatności dla rolników ze środków Unii Europejskiej, z których wynika, iż w 2008 roku z tytułu dopłat bezpośrednich i płatności ONW skarżący otrzymali kwotę około 6.692 zł. Skarżący udokumentowali miesięczne wydatki eksploatacyjne ich gospodarstwa domowego na kwotę 343 zł (gaz, prąd, wywóz śmieci, woda, telefon) wskazując iż do tego dochodzą koszty ogrzewania w sezonie zimowym. Określając wysokość wydatków związanych z kształceniem i utrzymaniem dzieci uczących się w Warszawie skarżący wskazali, iż zamieszkują one u rodziny partycypując w kosztach czynszu i opłat za media w wysokości 800 - 1000 zł miesięcznie ponadto ponoszą koszty zakupu biletów komunikacji miejskiej (około 39 zł za bilet) i koszty podróży do domu na weekendy (cena biletu PKS w granicach 8-16 zł) Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W rozpoznawanej sprawie skarga J. i S. R. dotyczy odmowy umorzenia odsetek za zwłokę z tytułu nieopłaconych składek na rolnicze ubezpieczenie społeczne, a zatem stosownie do przepisu art. 239 pkt 1 lit. e powołanej ustawy korzystają oni z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przechodząc do oceny wniosku skarżących w zakresie ustanowienia adwokata należy podkreślić, iż zgodnie z art. 262 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że stronom korzystającym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa procesowego, jeżeli spełniają określone w ustawie przesłanki. Stosownie do treści art. 246 § 1pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. R. i S. R. wskazali, iż wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, w którym na ich utrzymaniu pozostaje troje dzieci. Skarżący są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni około13 ha (2 ha przeliczeniowe), w którym znajduje się dom jednorodzinny o powierzchni 90 m2, w którym zamieszkują oraz podstawowe zabudowania gospodarskie, ponadto posiadają samochód dostawczy Mercedes VITO z 1997 roku oraz ciągnik Ursus z 1984 roku i podstawowy sprzęt rolniczy. Z udzielonych na wezwanie sądu dodatkowych informacji wynika, że dochodowość ich gospodarstwa rolnego określona została na kwotę 5.490 zł co w połączeniu z dopłatami dla rolnictwa ze środków z Unii Europejskiej uzyskanymi w ubiegłym roku pozwala określić miesięczne dochody ich gospodarstwa domowego na poziomie niewiele ponad 1.000 zł miesięcznie. Powyższe przy uwzględnieniu koniecznych kosztów utrzymania pięcioosobowej rodziny oraz kosztów związanych z nauką dzieci poza miejscem zamieszkania, nawet przy założeniu, iż posiadane gospodarstwo rolne stanowi w znacznym stopniu źródło zaspokajania potrzeb żywieniowych rodziny nakazuje przyjąć, że skarżący wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w celu zagwarantowania skarżącym prawa do sądu zasadnym jest przyznanie im prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.