I SA/Łd 595/10

Dnia 12 października 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I - Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 12 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. i W. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i radcy prawnego w sprawie ze skargi B. W. i W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przeniesienia solidarnie odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości spółki z o.o. w podatku akcyzowym za XII 2003 r. oraz za okres styczeń-grudzień 2004 r. i I-XII 2005 r. oraz w opłacie paliwowej za okres od października 2004 r. do grudnia 2005 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania skarżącym – B. W. i W. M. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. B.W. i W.M. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie przeniesienia solidarnie odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości spółki z o.o. w podatku akcyzowym za XII 2003 r. oraz za okres styczeń-grudzień 2004 r. i I-XII 2005 r. oraz w opłacie paliwowej za okres od października 2004 r. do grudnia 2005 r. We wniosku tym skarżący podali jedynie, że B.W. uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.280 zł brutto, zajętej przez Urząd Celny, W.M. z kolei utrzymuje się z wynagrodzenia w kwocie 1.317 zł brutto, które także zostało zajęte przez Urząd Celny. Oboje nie posiadają żadnego majątku ani środków na opłacenie adwokata. Skarżący nie wskazali przy tym jednoznacznie, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Jednocześnie w rubryce nr 4 formularza PPF skarżący zakreślili, że wnoszą o ustanowienie adwokata, a także radcy prawnego. Z uwagi na powyższe, zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2010 roku Referendarz sądowy wezwał wnioskodawców do sprecyzowania zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez jednoznaczne wskazanie przez każdego ze skarżących, czy zakresem tym objęte zostało żądanie ustanowienia adwokata, czy też radcy prawnego. Ponadto korzystając z uprawnień wynikających z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Referendarz sądowy wezwał skarżących do jednoznacznego wskazania, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżących rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące; wskazania kwoty miesięcznych kosztów eksploatacyjnych wraz z ich udokumentowaniem (paragony, faktury itp.), określenia kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie, a także wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkują - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższych kwestiach wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało skarżącym doręczone w dniu 30 sierpnia 2010 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłali wymaganych przez Referendarza sądowego dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących ich stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Nie sprecyzowali także, czy wnoszą o ustanowienie adwokata, czy też radcy prawnego w ramach żądania objętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.". Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 tej ustawy wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego (§ 2 i § 3 art. 245 powołanej ustawy). Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wykładnia zawartego w powołanym wyżej art. 246 § 1 p.p.s.a. ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W sytuacji zaś gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, Referendarz sądowy na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma prawo żądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Referendarz sądowy z tej możliwości skorzystał, wzywając skarżących zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2010 roku do złożenia w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących ich sytuacji majątkowej, w tym: wskazania, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, nadesłania wyciągów z posiadanych przez nich rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące; wskazania kwoty miesięcznych kosztów eksploatacyjnych wraz z ich udokumentowaniem (paragony, faktury itp.), określenia kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie, a także wskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której skarżący zamieszkują. Mimo jednak doręczenia skarżącym w dniu 30 sierpnia 2010 roku wezwania w powyższej kwestii, skarżący nie nadesłali wymaganych przez Referendarza sądowego dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących ich stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Nie sprecyzowali także, czy wnoszą o ustanowienie adwokata, czy też radcy prawnego w ramach żądania objętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Referendarz sądowy uznał, że skarżący nie udowodnili, że spełniają warunki przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ze złożonego wniosku bezspornie wynika jedynie, że B.W. uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.280 zł brutto, natomiast W.M. utrzymuje się z wynagrodzenia w kwocie 1.317 zł brutto. Emerytura skarżącej i wynagrodzenie skarżącego zostały zajęte przez Urząd Celny. Pozostałe zaś kwestie dotyczące stanu majątkowego skarżących i ich możliwości płatniczych wobec faktu niewykonania zarządzenia z dnia 23 sierpnia 2010 roku, a w szczególności: niewskazania, czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, braku nadesłania wyciągów z posiadanych przez nich rachunków i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące; niepodania kwoty miesięcznych kosztów eksploatacyjnych wraz z ich udokumentowaniem (paragony, faktury itp.), braku określenia kwoty wydatków przeznaczanych na własne utrzymanie, a także niewskazania tytułu prawnego do nieruchomości, pod adresem której zamieszkują - w ocenie Referendarza sądowego rozpoznającego niniejszy wniosek, nie zostały należycie przez skarżących wyjaśnione. Tym samym uznać należało, iż wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś wykazanie spełnienia tej przesłanki obligowało Referendarza sądowego do przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 319). Podkreślić przy tym należy, że Referendarz sądowy nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Sprawą wnioskodawcy, jak podkreślono wyżej, jest bowiem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. (MSi)