I SA/Łd 597/17

Dnia 16 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. C. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP:[...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za okres od maja 2011 r. do kwietnia 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 21 marca 2018 r. D. C., reprezentowany przez adwokata wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z dnia 18 stycznia 2018 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za okres od maja 2011 r. do kwietnia 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Do skargi kasacyjnej załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na formularzu PPF, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jest zobowiązany do spłaty zobowiązań wynikających z umów kredytowych, egzekucji komorniczych oraz ugód z dawnymi wierzycielami. Ma na utrzymaniu żonę i dwójkę małoletnich dzieci. Ponadto opiekuje się ojcem, który jest chory na zespół Parkinsona. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z dorywczych zleceń, które pozwalają mu zaspokoić bieżące potrzeby najbliższych osób. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości. Skarżący osiąga dochody w wysokości około 700 zł, natomiast żona skarżącego uzyskuje wynagrodzenie w wysokości około 3.000 zł. Wnioskodawca nie wskazał żadnych zobowiązań i wydatków stałych. Poinformował, że ich zakres i wysokość wynika z załączonych dokumentów, których jednak nie załączył do wniosku. Postanowieniem z 12 kwietnia 2018 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważył, że w aktualnym stanie sprawy koszty sądowe ograniczają się zasadniczo do wpisu od skargi kasacyjnej, który zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi połowę wpisu od skargi albo sprzeciwu od decyzji, nie mniej jednak niż 100 zł. Biorąc pod uwagę, że skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi 500 zł, to wpis od skargi kasacyjnej wynosi 250 zł. Porównując wysokość tej opłaty z wynagrodzeniem skarżącego i jego żony, referendarz uznał, że wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza za uwzględnieniem wniosku nie przemawia trudna sytuacja skarżącego będąca konsekwencją licznych i znacznych zobowiązań "firmowych" wobec osób trzecich. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy z uwagi na liczne długi oznaczałoby, że zobowiązania prywatnoprawne mają pierwszeństwo przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem w ocenie referendarza nie ma żadnych racjonalnych powodów, dla których koszty sądowe mają być zaspokajane po uregulowaniu przez wnioskodawcę innych wydatków, np. z tytułu umów kredytowych. W sprzeciwie skarżący na podstawie art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślił, że ma na utrzymaniu żonę i dwójkę małoletnich córek. Ponadto opiekuje się ojcem cierpiącym na zespół Parkinsona. Powyższe okoliczności oraz fakt uzyskiwania niskich dochodów powodują, że skarżący nie może uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że zasadniczym celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu tym podmiotom, które ze względu na swoją trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych, bądź z racji niedostatecznej wiedzy lub charakteru sprawy nie są w stanie prowadzić swych spraw samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Tak rozumiane prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności udzielania stronom bezwarunkowego prawa pomocy. Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. Z treści art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy strona wykaże" rozwiewa wątpliwości do kogo należy udowodnienie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Ponadto powinna należycie uzasadnić i wykazać okoliczności, na które się powołuje. W niniejszej sprawie z załączonych oświadczeń wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i dwójką małoletnich dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości. Skarżący osiąga dochody w wysokości około 700 zł, natomiast jego żona uzyskuje wynagrodzenie w wysokości około 3.000 zł. Wnioskodawca nie wskazał żadnych zobowiązań i wydatków stałych. Poinformował, że ich zakres i wysokość wynika z załączonych dokumentów, których jednak nie załączył do wniosku, ani do sprzeciwu. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu referendarz prawidłowo ocenił, że porównując wysokość opłaty związanej z niniejszym postępowaniem z wynagrodzeniem skarżącego i jego żony, wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadna jest również konstatacja referendarza, że za uwzględnieniem wniosku nie przemawia trudna sytuacja skarżącego będąca konsekwencją licznych i znacznych zobowiązań "firmowych" wobec osób trzecich. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy z uwagi na liczne długi oznaczałoby, że zobowiązania prywatnoprawne mają pierwszeństwo przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Tymczasem nie ma żadnych racjonalnych powodów, dla których koszty sądowe mają być zaspokajane po uregulowaniu przez wnioskodawcę innych wydatków, np. z tytułu umów kredytowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Ake.