I SA/Łd 60/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr) Sędzia WSA Bożena Kasprzak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Decyzją Starosty [...] z [...] określono Klubowi A w T. wysokość kwoty dotacji podlegającej zwrotowi jako pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 1000 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Odwołując się w szczególności do treści art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 2 oraz art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze z.) organ I instancji wskazał, że w związku ze złożonym przez stronę sprawozdaniem końcowym z wykonania zadania publicznego zgodnie z umową nr [...], organ administracji publicznej nie miał możliwości dokonania kontroli merytorycznej oraz finansowej udzielonej dotacji, z uwagi na fakt iż: Część I. - Sprawozdanie merytoryczne nie zawierało niezbędnych opisów realizacji zadania. Część II. - Sprawozdanie z wykonania wydatków zawierało niewypełnione kolumny, a część wypełniona zawierała nieczytelne zapisy, bądź błędnie podane kwoty. Na podstawie tych danych nie było możliwe rozliczenie zadania publicznego. W odpowiedzi na wezwanie do dokonania korekty sprawozdania Klub 16 grudnia 2019 r. przedłożył pismo opierając swoje wyliczenia na podstawie faktury z 2018 r., co w dalszym ciągu uniemożliwiało dokonanie kontroli sprawozdania, gdyż dotacja została udzielona w roku budżetowy 2019 r. W związku z tym, ze strona nie odpowiedziała na kolejne wezwania organu 28 lutego 2020 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie rozliczenia dotacji przekazanej Klubowi w 2019 r. W toku postępowania Klub przedłożył faktury wystawione podczas realizacji zadania publicznego, z których większość nie miała w ocenie organu odzwierciedlenia w pkt V oferty złożonej 27.06.2019 r. - Kalkulacja przewidywanych kosztów realizacji zadania publicznego. Organ przyjął, iż można uznać tylko następujące faktury: nr [...] z dnia 30.06.2019 r. na kwotę 480,00 zł oraz fakturę VAT nr [...] z dnia 17.08.2019 r. na kwotę 1.000,00 zł. Natomiast w związku z powzięciem informacji o toczącym się w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w T. postępowaniem administracyjnym w sprawie rozliczenia dotacji przekazanej Klubowi wystąpiono do Dyrektora PCPR z prośbą o udzielenie informacji, czy ww. faktury zostały przedłożone przez Klub również w PCPR i uznane za rozliczone. W odpowiedzi uzyskano informację, iż faktura nr [...] z dnia 30.06.2019 r. na kwotę 480,00 zł została przedłożona w PCPR i rozliczona w całości. W związku z powyższym organ uznał i rozliczył w całości fakturę VAT nr [...] z dnia 17.08.2019 r. na kwotę 1.000,00 zł. Zatem organ stwierdził pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Różnica między dotacją udzieloną w kwocie 2.000,00 zł, a przysługującą, wyniosła 1.000,00 zł. Organ podkreślił, że dokumenty finansowe złożone przez stronę w ramach sprawozdania końcowego z rozliczenia dotacji potwierdzają zasadność ustaleń organu co do kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W wyniku rozpoznania odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...]. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż przypisana do zwrotu część dotacji w kwocie 1.000,00 zł, w rozumieniu art. 252 u.f.p., stanowi dotację pobraną w nadmiernej wysokości. Zgodnie bowiem z łączącą Klub z Powiatem [...] umową z 3 lipca 2019 r. o realizację zadania publicznego, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1057) Powiat [...] zlecił Klubowi realizację zadania publicznego pn. "Aktywizacja osób niepełnosprawnych poprzez żeglarstwo", szczegółowo określonego w ofercie złożonej przez Klub w dniu 16 maja 2019 r. oraz korekcie oferty z dnia 27 czerwca 2019 r. Umowa ta, zgodnie z jej § 1 ust. 3, jest umową o wsparcie realizacji zadania publicznego w rozumieniu art. 16 ust. 1 ww. ustawy. Przy czym nie ulega wątpliwości, iż działalnością pożytku publicznego jest działalność społecznie użyteczna, prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych, obejmujących m.in. zadania w zakresie działalności na rzecz osób niepełnosprawnych jak i wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej (odpowiednio pkt 7 i pkt 17 art. 4 ust. 1 ww. ustawy). Z mocy zawartej umowy Zleceniodawca (Powiat [...]) zobowiązał się do przekazania na realizację, w okresie od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r., zadania publicznego kwotę 2.000,00 zł (ust. 1 § 2 i ust. 1 § 3 umowy). Zleceniobiorca (Klub) zobowiązał się do przekazania na realizację zadania publicznego: 1) innych środków finansowych w wysokości 2.000,00 zł, 2) wkładu osobowego o wartości 1.800,00 zł, 3) wkładu rzeczowego o wartości 756,00 zł (ust. 4 § 3 umowy). Zatem całkowity koszt zadania publicznego, stanowiący sumę kwoty dotacji i środków Klubu wynosi łącznie 6.556.00 zł (§ 3 ust. 5 umowy). Wysokość środków ze źródeł, o których mowa w ust. 4 pkt 1 oraz wartość wkładu osobowego oraz wkładu rzeczowego, o których mowa w ust. 4 pkt 2 i 3, może się zmieniać, o ile nie zmniejszy się wartość tych środków w stosunku do wydatkowanej kwoty dotacji (ust. 6 § 3 umowy). Z treści zaś § 3 ust. 7 umowy wynika, iż naruszenie postanowień, o których mowa w ust. 4-6, uważa się za pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Z korekty oferty Klubu z 27.06.2019 r., jej działu V - Kalkulacja przewidywanych kosztów realizacji zadania publicznego, pkt VB dot. źródeł finansowania kosztów realizacji zadania bezspornie wynika, iż wnioskowana kwota dotacji 2.000,00 zł stanowi 31% całości kosztów tegoż zadania. Organ wskazał, że strony umowy ustaliły termin realizacji zadania publicznego od 1 maja 2019 r. do 31 października 2019 r. (§ 2 ust. 1 umowy). Ponadto w związku z § 5 ust. 1 umowy Zleceniobiorca zobowiązany był do prowadzenia wyodrębnionej dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego oraz jej opisywania zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r., poz. 351 ze zm.) w sposób umożliwiający identyfikację poszczególnych operacji księgowych. Organ wyjaśnił ponadto, że obowiązki sprawozdawcze zleceniobiorcy regulowały postanowienia § 8 umowy. Zgodnie z ust. 3 § 8 umowy zleceniobiorca był zobowiązany do złożenia sprawozdania końcowego z wykonania zadania publicznego sporządzonego według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r. w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań (Dz. U. z 2018 r., poz. 2057), w terminie 30 dni od dnia zakończenia realizacji zadania publicznego. Zatem termin złożenia sprawozdania z realizacji zadania publicznego mijał z 30 listopada 2019 r. Z powyższych obowiązków, jak ustalono w decyzji organu I instancji Klub się nie wywiązał. Organ podkreślił, że iż z pkt III. 4 złożonej przez Klub korekty oferty z 27.06.2019 r. bezspornie wynika, że plan i harmonogram działań w ramach realizacji zadania publicznego objętego umową, obejmował trzy działania: 1) szkolenie żeglarskie - 5 dni, 2) udział 1 załogi w regatach żeglarskich - jedne zawody, 3) organizacja spotkania integracyjnego na jachcie O. lub P. - dla 10 osób. Zatem oczywistym stało się, w ocenie organu, że dokumenty (faktury) potwierdzające poniesienie przez Klub wydatków muszą dotyczyć ww. trzech działań wskazanych w ofercie i jednocześnie wykazanych w pkt V oferty (kalkulacja przewidywanych kosztów realizacji zadania publicznego). Ponadto ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że zawarcie umowy i zlecenie zadania oraz udzielenie dotacji, nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Dotacja udzielona w tym trybie, czego skarżący Klub w ogóle nie dostrzega, nie jest tożsama z dotacją udzielaną przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w T. na realizacje zadań z zakresu rehabilitacji społecznej osób niepełnosprawnych, w tym na dofinansowanie sportu, kultury, rekreacji i turystyki, na podstawie Uchwały Nr VI/51/2019 Rady Powiatu w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie określenia zadań realizowanych przez powiat tomaszowski w 2019 r. w ramach rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz wysokości środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na te zadania. Odnosząc się do zarzutu, iż zawarta pomiędzy Powiatem [...] a Klubem umowa obraża zasady uczciwości i współżycia społecznego i jest wyjątkowo niekorzystna, organ uznał je za zupełnie nieuzasadnione. Umowa ta odpowiada w swej treści ramowemu wzorowi umowy o realizację zadania publicznego, o którym mowa w art. 16 ust. 1 i 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, stanowiącemu załącznik nr 3 do rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r. w sprawie wzorów ofert i ramowych wzorów umów dotyczących realizacji zadań publicznych oraz wzorów sprawozdań z wykonania tych zadań. Ponadto wskazano, że umowa ta w zakresie istotnych elementów realizacji zadania publicznego (zakres, termin, koszty realizacji zadania oraz źródeł ich finansowania) w pełni odpowiada złożonej przez Klub korekcie oferty z dnia 27 czerwca 2019 r. oraz zawarta przez osoby reprezentujące Klub zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego Rejestru Stowarzyszeń, Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej (Numer KRS [...]), tj. Prezesa Klubu Z. W. oraz W-ce Prezesa Klubu A. L., dobrowolnie i z inicjatywy Klubu przejawiającej się złożeniem oferty realizacji zadania publicznego w ramach ogłoszonego przez Zarząd Powiatu [...] otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego finansowanego ze środków budżetowych Powiatu [...] pt. "Organizacja i prowadzenie szkolenia sportowego w klubach sportowych Powiatu [...] w 2019 roku". SKO nie podzieliło także zarzutu uporczywego ignorowania przez organ I instancji na etapie rozliczenia zadania własnego wkładu niefinansowego w postaci nieodpłatnego użyczenia łodzi. Jak wynika z korekty oferty Klubu, na wynajęcie łodzi na realizację trzech działań składających się na przedmiotowe zadanie publiczne Oferent przewidział łącznie kwotę 1.870 zł (działanie 1 - 720 zł, działanie 2 - 240 zł i na działanie 3-910 zł), w tym wkład własny niefinansowy w postaci wynajmu łodzi w kwocie 756 zł. Tegoż wkładu własnego niefinansowego organ I instancji nie kwestionował, podobnie jak i faktury VAT nr [...] z 17 sierpnia 2019 r. wystawionej przez Port Jachtowy "B" [...] z siedzibą w S. na kwotę 1.000 zł z tytułu czarteru jachtu klasy Omega. Ponadto organ wyjaśnił, że w wyniku rozpatrzenia przez Zarząd Powiatu [...] otwartego konkursu ofert na realizację zadania publicznego finansowanego ze środków budżetowych Powiatu [...] pt. "Organizacja i prowadzenie szkolenia sportowego w klubach sportowych Powiatu [...] w 2019 roku" (Uchwała nr 154/2019), oferty Klubu z dnia 15 maja 2019 r., organ pismem z 17.06.2019 r. .2019 poinformował Klub o przyznanej dotacji na realizację zadania publicznego "Aktywizacja osób niepełnosprawnych poprzez żeglarstwo" w kwocie 2.000,00 zł. Jednocześnie organ poprosił Klub o uwzględnienie zmian w kosztorysie zadania dostosowanym do wysokości przyznanej dotacji oraz aktualizacji harmonogramu, w wyniku czego 27 czerwca 2019 r. Klub złożył w Starostwie Powiatowym w T. korektę realizacji zadania publicznego, zmniejszając sumę wszystkich kosztów realizacji zadania z kwoty 28.186 zł do kwoty 6.556,00 zł, w tym kwotę dotacji z 16.286 zł do kwoty 2.000,00 zł oraz plan i harmonogram działań. Zatem wbrew stanowisku skarżącego Klubu zachowana została zasada (prawidłowość), iż proporcjonalnie do zmniejszonej dotacji zmniejszeniu ulega także zakres realizowanego zadania publicznego. W skardze do sądu administracyjnego Klub A w T. zarzuciło ww. decyzji z [...]., iż jest kontynuacją nierzetelnych postępowań PCPR oraz Starostwa Powiatowego w T. w rozliczeniu spornej dotacji i wniósł o jej "oddalenie" W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. W piśmie procesowym z 8 kwietnia 2021 r. pełnomocnik strony skarżącej wniosła o uchylenie decyzji obu instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podnosząc dodatkowo zarzuty naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a- art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez barak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego na skutek czego nie zostały udowodnione wszystkie okoliczności pozwalające na ustalenie, jakiego rodzaju koszty zostały uznane za koszty kwalifikowane a jakie koszty zostały uznane za koszty niekwalifikowane w realizacji zadania wynikającego z zawartej umowy nr [...] zawartej 03.07.2019 roku, jak również uzasadnienia dlaczego poszczególne koszty uznane zostały za niekwalifikowane; b- brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, w szczególności poprzez uznanie, iż Klub A z siedzibą w T. pobrało dotację w nadmiernej wysokości, gdy tym czasem bark jest wskazania zarówno w decyzji organu I instancji, jak i w decyzji SKO, ile wynosił całkowity koszt wykonania zadania po jego realizacji, jaka kwota została przeznaczona ze środków finansowych własnych Stowarzyszenia, braku uzasadnienia nie uznania faktur złożonych przez Stowarzyszenie. Pełnomocnik strony skarżącej podkreśliła także, że w zaskarżonej decyzji brak jest wskazania procentowego udziału innych źródeł finansowania, wkładu osobowego i rzeczowego oraz ustalenia i wskazania jaka dokładnie kwota została wydatkowana na realizację zadania publicznego oraz jakie środki i w jakiej wysokości zostały na tę realizację przeznaczone, co rodzi pytanie, czy kwota która została wydatkowana na realizację ww. zadania, to wskazana w umowie kwota 6556 zł, czy też jest ona inna, tym bardziej, że organ ustalił, iż powstała nadwyżka dotacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W okolicznościach niniejszej sprawy należy potwierdzić wypełnienie się powyższych warunków, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta będącego siedzibą tutejszego Sądu. Kwestia nadmiernego zagrożenia życia i zdrowia osób uczestniczących w rozprawie jest bezdyskusyjna, nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie ma możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. Truizmem jest twierdzenie w tym miejscu, że warunkiem prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego jest dokonanie właściwych ustaleń faktycznych w sprawie. Aby ustalenia takie zostały poczynione winny być zbadane i ocenione wszystkie dowody ujawnione w sprawie. Wymagania takie stawiają obowiązujące zasady swobodnej oceny dowodów i kompletności materiału dowodowego a zwłaszcza zasada prawdy obiektywnej (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa). W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został spełniony przez organy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na wezwanie do złożenia dokumentów potwierdzających realizację przedmiotowego zadania strona skarżąca złożyła szereg faktur. Organ ocenił, że jedynie dwie nich to jest [...] na kwotę 480 zł i 009/2019 na kwotę 1000 zł dotyczą kalkulacji przewidywanych kosztów przedmiotowego zadania publicznego. Jedna z nich - faktura [...] - nie została uwzględniona z uwagi na jej rozliczenie przez inny podmiot, to jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w T. zaś druga [...] stała się podstawą ustaleń w rozpoznawanej sprawie. Jednak organy obu instancji nie wyjaśniły, dlaczego inne faktury przedstawione przez stronę skarżącą nie zostały wzięte pod uwagę. Mało tego nie wyjaśniły także, czego dotyczyły te nieuwzględnione faktury. Organ I instancji poprzestał w tej mierze na stwierdzeniu, że "większość z faktur nie ma odzwierciedlenia w pkt. V złożonej oferty ... " (s. 2 uzasadnienia decyzji organu I instancji), zaś organ odwoławczy w ogóle pominął tę kwestię stwierdzając, że "jedynie dwie (faktury – przyp. WSA) miały odzwierciedlenie w pkt V oferty ... " (s. 6 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Z obu decyzji nie wynika nawet, czy owe faktury, którym odmówiono uwzględnienia to te, które znajdują się w aktach sprawy jak np. faktury [...] na kwotę 500 zł, czy [...] również na 500 zł - wystawione tytułem opłat egzaminacyjnych, czy też organom chodzi o inne faktury, których nie załączono do akt na skutek arbitralnego uznania przez organy, że nie mają związku z realizacją zadania. Reasumując organy zignorowały konieczność wyjaśnienia z jakich przyczyn dokumenty mające świadczyć o kosztach realizacji zadnia nie zostały uwzględnione i czego dotyczyły. Innymi słowy nie zostało wyjaśnione, jakiego rodzaju koszty nie zostały uznane za koszty kwalifikowane. Uniemożliwia ta kontrolę legalności zaskarżonej decyzji, do której powołany jest sąd administracyjny. W tej sytuacji, jak słusznie podniosła strona skarżąca w piśmie z 8 kwietnia 2021r., ustalenie przez organ, iż dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości pozostaje jedynie przypuszczeniem organów, a nie wynikiem prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Nie wiadomo także, gdyż organy okoliczności tej nie ustaliły, ile wynosił całkowity koszt realizacji zadania i z jakich środków został pokryty. Mając na względzie powyższe uchybienia w zakresie ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia kontrola prawidłowości zastosowania przez organy art. 252 ust. 1 punkt 2 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 305) i uznania, że dotacją została pobrana w nadmiernej wysokości jest niemożliwa. W tej sytuacja naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego nie ulega wątpliwości. Z powyższych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu. W toku ponowionego postępowania organ odwoławczy uwzględni przedstawione wyżej rozważania jako wiążące, jak również ustosunkuje się do zarzutów i argumentacji strony skarżącej wyłożonych w cytowanym wyżej piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2021r. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz na podstawie § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 68). dch