I SA/Łd 600/11

Dnia 8 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie sędzia WSA Joanna Tarno sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 roku sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji uchyla zaskarżone postanowienie. I SA/Łd 600/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Dyrektor Izby C. w Ł. odmówił A. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od stycznia do sierpnia 2006 r. Decyzja została doręczona stronie - w trybie art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa - w dniu [...]r. Wskazując na potwierdzenie odbioru wyjaśniono, że decyzję odebrała D. B. - matka skarżącego, co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Wnioskiem z [...]r. skarżący, za pośrednictwem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. OZ w P. T., wystąpił do Dyrektora Izby Celnej w Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Wraz z wnioskiem strona przedłożyła odwołanie z [...] r. Mając na uwadze powyższy wniosek organ II instancji powołując się na art. 162 §1 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdził, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, dochowania terminu wniesienia wniosku, dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W ocenie organu w sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Dyrektor Izby Celnej w Ł. zauważył, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu dokonania czynności procesowej. Stwierdzono dalej, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśniono, że skarżący wskazał, iż mimo zachowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw nie otrzymał decyzji organu doręczonej jego matce. Jego matka nie pamięta, by odbierała przedmiotową korespondencję, co zostało potwierdzone w złożonym przez nią oświadczeniu, dołączonym do wniosku. Skarżący podał, że o fakcie doręczenia decyzji dowiedział się w Urzędzie Kontroli Skarbowej w dniu [...] r. od prowadzącej postępowanie Inspektor Kontroli Skarbowej. Ponadto skarżący wskazał, że siedziba jego firmy znajduje się w miejscu zamieszkania rodziców. Korespondencję odbiera osobiście on bądź poprzez upoważnione osoby, t.j. swojego ojca J. B i księgową A.G . Natomiast matka nie jest uprawniona do odbioru korespondencji firmy, gdyż jest osobą chorą, posiada drugą grupę inwalidzką, miewa zaniki pamięci i z powodu leczenia chorób przewlekłych zażywa leki psychotropowe, które ograniczają jej zdolność postrzegania rzeczywistości. Skarżący stwierdził, że listonosz był informowany o doręczaniu korespondencji tylko osobom uprawnionym do jej odbioru. W związku z powyższym skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania strony oraz A. G., J. B., D. B. oraz listonosza, na okoliczność doręczania korespondencji w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, będącym jednocześnie miejscem zamieszkania strony. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł., podniesione przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, tym samym nie spełniła ona wszystkich przewidzianych przepisami prawa przesłanek, które obligowałyby organ do przywrócenia terminu. Okoliczności związane z odbiorem korespondencji podnoszone przez skarżącego organ podatkowy II instancji uznał za niewiarygodne. Podniesiono, że w toku prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, matka skarżącego odbierała korespondencję firmową kierowaną do A. B.. Wskazano, że w aktach sprawy brak jest dokumentów, w oparciu o które można stwierdzić, że skarżący podjął czynności zmierzające do zakazu doręczania D. B. jakiejkolwiek korespondencji firmowej. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie wykazanie podjęcia przez stronę takich czynności świadczy o braku należytej staranności w dbałości o swoje interesy. Wyjaśniono także, że z pisma Poczty Polskiej SA z [...]r. znak: [...]wynika, że : • A. B. nie złożył w UP upoważnienia do odbioru kierowanej do niego korespondencji dla A. G. i J. B.; • w związku z brakiem pisemnego upoważnienia listonosz doręczył korespondencję zgodnie z obowiązująca ustawą Prawo Pocztowe; • listonoszowi obsługującemu w dniu [...] adres siedziby firmy, nie były znane żadne zastrzeżenia dotyczące doręczania korespondencji; • w dniu .[...] r. korespondencja została prawidłowo doręczona pod wskazany na przesyłce adres, przesyłkę pokwitował dorosły domownik tj. matka adresata D. B.; • A. B. nie złożył pisemnego zastrzeżenia dotyczącego odbioru kierowanej do niego korespondencji. Podniesiono również, że z zaświadczenia lekarskiego z [...] r. wynika, iż matka skarżącego jest zdolna do wykonywania zwykłych czynności (np. odbioru korespondencji doręczanej przez pocztę). Mając na uwadze powyższe organ podatkowy stwierdził, że strona wskazując przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniła, że przyczyna ta pozostawała niezależna od niej. Wyjaśniono ponadto, że w odniesieniu do wniosku A. B. o przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania wskazanych przez niego osób na okoliczność doręczania korespondencji w miejscu prowadzenia działalności wydano postanowienie z dnia [...] r. nie uwzględniające żądania strony. Postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła: • naruszenie art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa - poprzez przyjęcie, że skarżący ponosi winę w przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania; • naruszenie art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa - poprzez przyjęcie, że nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z [...]r. podatnikowi; • błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że matka skarżącego zobowiązała się do oddania pisma adresatowi i to zobowiązanie wykonała; • naruszenie art. 122, art. 180, art. 188 Ordynacji podatkowej - poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego, tj. nie wyjaśnienie, czy matka skarżącego oddała mu adresowaną do niego korespondencję, czy zobowiązała się do oddania i czy nie zrobiła tego bez własnej winy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że mimo zachowania należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw skarżący nie otrzymał decyzji organu, która została doręczona zastępczo jego mamie w miejscu jej zamieszkania jako dorosłemu domownikowi. Powtórzono argumenty zawarte w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu i dodano, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Przede wszystkim z zaskarżonego postanowienia wynika, że korespondencję dla skarżącego odebrała D. B., a osoba taka nie mieszka pod wskazanym adresem i nie jest domownikiem. Decyzja wymiarowa organu I instancji nie została doręczona, gdyż dorosły domownikowi (matka strony) nie przekazał jej adresatowi. Podniesiono, że zastępcze formy doręczenia pisma rodzą jedynie domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności prawnej. Nadto z dowodu doręczenia nie wynika, by matka skarżącego zobowiązała się do oddania korespondencji adresatowi. Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Skarżący w złożonej skardze wskazał, że zaskarża również postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i lit. c). Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga A. B. zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie wydano na skutek wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a strona kwestionuje skuteczność doręczenia jej decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Zasadne zatem jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów dotyczących właśnie prawidłowości doręczenia skarżącemu wskazanej na wstępie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a konkretnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k - 5 akt administracyjnych) wynika, że decyzja organu I instancji z dnia [..]r., z powodu nieobecności skarżącego w miejscu zamieszkania, została doręczona w dniu [...]r. pełnoletniemu domownikowi, tj. matce skarżącego D. B., która pokwitowała jej odbiór w tym dniu, własnoręcznym podpisem. Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje też podpis doręczającego wraz z datą doręczenia – [...]r. W tak zaistniałym stanie faktycznym w pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż stosownie do brzmienia art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Jest to tzw. doręczenie zastępcze. Żeby można było uznać, że dokonane zostało prawidłowo, muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, do których należą: a) nieobecność adresata w mieszkaniu, przy czym chodzi o nieobecność czasową; b) przyjęcie pisma za pokwitowaniem przez osobę wymienioną w tym artykule i w kolejności w tym przepisie przewidzianej; c) pełnoletniość osoby odbierającej pismo; d) podjęcie się oddania pisma adresatowi. Co do ostatniego warunku, oświadczenie to winno być odnotowane przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W orzecznictwie przyjmuje się, iż jeżeli na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest adnotacji doręczyciela, co do tego, że dana osoba zgodziła się oddać przesyłkę adresatowi, to nie można uznać, że doręczenia dokonano prawidłowo. Niemniej jednak, jednocześnie się przyjmuje, że jeżeli w postępowaniu zostanie wykazane, iż domownik, sąsiad lub dozorca oddał pismo osobie, do której było adresowane, wówczas brak adnotacji o podjęciu się oddania pisma nie wywołuje żadnych skutków. Sam fakt oddania pisma świadczy bowiem o podjęciu się wykonania tej czynności. Na gruncie powołanego przepisu przyjmuje się zatem, iż zobowiązanie do przekazania korespondencji stanowi jeden z istotnych warunków skuteczności dokonanego w trybie art. 149 O.p. doręczenia zastępczego, a strona powinna mieć możliwość wykazania okoliczności uzasadniających zachowanie terminu (por.wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 września 2002r., I SA/Wr 1117/2000, POP 2003/3/6, Lex nr 79013 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002r., III RN 20/2001, M.Podat. 2002/9/39, Lex nr 54719). Tymczasem w niniejszej sprawie matka skarżącego własnoręcznym podpisem potwierdziła wprawdzie na zwrotnym potwierdzeniu nadania odbiór spornej korespondencji, niemniej jednak wskazane potwierdzenie nie zawiera żadnej adnotacji doręczyciela, iż zobowiązała się ona do przekazania tej korespondencji adresatowi – A. B.. Okoliczności tej organ odwoławczy, co potwierdzają załączone akta administracyjne, jak również uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, nie badał. Z tego względu nie można, zdaniem Sądu, obecnie domniemywać prawidłowości doręczenia tej decyzji skarżącemu. W sprawie doszło więc do naruszenia przepisów art. 122 i art. 187 § 1 O.p., nakładających na organy podatkowe obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. W konsekwencji powyższych okoliczności za przedwczesny uznać należało wniosek organu odwoławczego, iż skarżący spóźnił się z wniesieniem odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni wskazane wyżej stanowisko Sądu i ponownie rozważy prawidłowość dokonania doręczenia decyzji wymiarowej organu I instancji z dnia [...] r., a co za tym idzie oceni, czy rozpoczął się bieg do złożenia odwołania, czy odwołanie skarżącego zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co z kolei przekłada się na ocenę zasadności i celowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę uwzględnił. O zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono w związku z tym, że wniosku w tym zakresie nie zgłoszono ani w skardze ani na rozprawie, a skarżący był na niej reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. P.Z-C.