I SA/Łd 602/12

Dnia 8 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk - Drozda Protokolant Tomasz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2001 r. 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych plus należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. I SA/Łd 602/12 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania J S., od decyzji Burmistrza K. z dnia [...] roku odmawiającej uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji Burmistrza K. dnia [...] roku w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2001 rok, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji oraz odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej w całości z powodu niestwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 §1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Decyzją z dnia [...] roku, Burmistrz K. ustalił J. S., K. S. oraz I. B. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2001 r., a żadna ze stron nie wniosła od niej odwołania. Postanowieniem z dnia [...] roku Burmistrz K. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia J. S., K. S. i I. B. l. -K. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2001. W uzasadnieniu tego postanowienia organ podatkowy wskazał, iż zobowiązanie podatkowe za 2001 rok zostało ustalone na podstawie złożonego w dniu 27 września 1999 roku wykazu podatku od nieruchomości, w którym K. S. wymieniła dodatkowo jako podatników J. S. i I. B. –K., współwłaścicieli nieruchomości położonej w K. przy ul. A. Z treści tego postanowienia wynika również, iż J. S. w dniu 2 grudnia 2008 roku przedstawił dokumenty, z których wynika, iż jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest I. B.-K. Następnie decyzją z dnia [...] roku Burmistrz K. uchylenia decyzji Burmistrza K. z dnia [...] roku. Decyzja ta została skierowana do J. S. i K. S.. W wyniku składanych odwołań sprawa była kilkakrotnie rozpatrywana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., które uchylało rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazywało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji powyższego decyzją z dnia [...] roku Burmistrz K., działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 lit. b i § 2 Ordynacji podatkowej, odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] roku Burmistrza K. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Organ podatkowy I instancji stwierdził istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, w postaci ujawnienia istotnych dla sprawy nowych faktów, nowy dowodów nieznanych organowi w dniu wydania decyzji, jednak odmówił uchylenia decyzji z uwagi na upływ 5 - letniego okresu przedawnienia. Od powyżej decyzji złożono odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji powołując się na treść art. 240 § 1 pkt 5, art. 241 § 1, art. 243 § 1, art. 243 § 2, art. 245 § 1, oraz art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej wskazał, że istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy informacja uzyskana od J. S., iż jedynym właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. A jest I. B.- K. i stanowi to podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej. Mając na uwadze tak sformowane zagadnienie podniesiono, że informacja uzyskana od J. S., iż jedynym właścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. A jest I. B.-K. nie świadczy o ujawnieniu nowej okoliczności faktycznej, przed organem pierwszej instancji. W konsekwencji pozostają niespełnione warunki wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ponieważ informacja ta była znana organowi pierwszej instancji od 26 maja 1977 roku, co wynika z Ewidencji nieruchomości prowadzonej przez Urząd Miejski w K. oraz została ujawniona przed wydaniem decyzji w tej sprawie (tj. w uzasadnieniu decyzji Burmistrza Miasta K. dnia [...] roku). Powyższe powoduje, zdaniem organu odwoławczego, że na podstawie wskazanej przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznej nie było możliwe uchylenie w całości lub w części decyzji dotychczasowej. Wobec niestwierdzenia przez Kolegium istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej (tj. ostatecznej decyzji z dnia [...] roku Burmistrza K. ustalającej J. S., K. S. oraz I. B. -K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku za rok 2001) na podstawie przepisu art. 245 § 1 pkt 3 lit. b i § 2 Ordynacji podatkowej. W opinii Kolegium brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ocenę, że nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Odnosząc się do kwestii dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego wskazano, że zapłata podatku przed terminem przedawnienia powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego określonego w decyzji organu podatkowego. Wyjaśniono, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na skutek jego zapłaty powoduje, że przestaje ono istnieć, a więc nie może nastąpić jego wygaśnięcie na skutek upływu czasu. Przy czym nie ma znaczenia czy jest to decyzja ostateczna ponieważ każda zapłata podatku powoduje wygaśnięcie zobowiązania. Tym samym stanowisko organu I instancji w tym przedmiocie uznano za błędne. Zdaniem Kolegium 5 letni termin przedawnienia zobowiązań podatkowych jest terminem materialnoprawnym, przez co nie znajduje do niego zastosowania instytucja przywrócenia terminu, natomiast termin przedawnienia może ulec przedłużeniu w wyniku wystąpienia okoliczności skutkujących zawieszeniem lub przerwą jego biegu. Wyjaśniono nadto, że zasady przerywania biegu terminu przedawnienia w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego zostały wprowadzone w życie z dniem 1 września 2005 r. Podniesiono, że na mocy art. 21 powoływanej ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199 ze zm.), znajdują one zastosowanie do wszystkich zobowiązań, w tym również powstałych przed tym dniem. W opinii Kolegium przedstawione regulacje ustawowe powodują, że twierdzenie skarżącego opierające się na argumentacji, zgodnie z która czas przedawnienia winien się liczyć od chwili wznowienia postępowania jest bezzasadne. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że wszelkie spory dotyczące własności czy posiadania jakiejkolwiek nieruchomości powinny być prowadzone przed sądem cywilnym. Podniesiono, że w rozpatrywanej sprawie organ podatkowy został wprowadzony w błąd przez K. S., która w 1998 roku złożyła wykaz do podatku od nieruchomości w imieniu J. S. i I. B. – K.. Wyjaśniono również, powołując się na zebrany materiał w sprawie, iż J. S. i K. S. partycypowali w zapłacie podatku, który ciążył jedynie na I. B. –K., co powoduje, że mogą wystąpić do sądu powszechnego z roszczeniem odszkodowawczym w stosunku do osób, które spowodowały to, że nienależnie uiszczali podatek od nieruchomości. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi nie wskazano na naruszenia żadnych konkretnych przepisów prawa. Skarżący obszernie opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Niezrozumiałym dla skarżącego jest fakt, iż organy podatkowe posiadając wiedzę, iż jedynym właścicielem działki od 1977 roku jest I. K., obciążały go podatkiem przez wiele lat. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podkreślić należy, że kontrolowana przez Sąd decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w trybie nadzwyczajnym, a mianowicie w postępowaniu wznowieniowym. Uwaga ta ma o tyle istotne znaczenie, że zakreśla ramy tej kontroli. Innymi słowy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, z punktu widzenia przepisów o wznowieniu postępowania, nie zaś przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w zakresie zasadności opodatkowania, czy też wysokości podatku. W tym ostatnim przypadku, strona niezgadzająca się z decyzją wymierzającą podatek powinna zakwestionować ją w drodze odwołania. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżący nie odwoływał się od decyzji ustalającej wysokość podatku na 1998 r. Decyzja ta jest w związku z tym ostateczna i jej wzruszenie możliwe jest obecnie wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych. Do trybów tych zalicza się między innymi wznowienie postępowania. W piśmie z 20 października 2008 r. skarżący wskazał, że na podstawie umowy darowizny z 3 listopada 1972 r. prawo własności całej nieruchomości położonej w K. przy ul. A nabyła I. B. -K.. Wobec powyższego organ podatkowy niezasadnie kierował decyzje podatkowe, począwszy od roku 1998, również do skarżącego i K. S.. Skarżący wyjaśnił, że od 1998 r. do 2008 r. płacił podatek od wskazanej wyżej nieruchomości, gdyż w decyzji z [...] r. w sprawie przypisania podatku Burmistrz M. stwierdził, że obowiązek podatkowy skarżącego I. B.-K. i K.S. wynika z faktu nabycia nieruchomości w drodze spadkobrania. O tym, że skarżący nie jest właścicielem spornej nieruchomości świadczyć miała umowa darowizny oraz wpisy w księdze wieczystej. Z uwagi na fakt, że we wskazanym wyżej piśmie, jak i w kolejnych pismach kierowanych do organu w toku postępowania, skarżący nie sprecyzował swoich żądań procesowych (poza żądaniem zwrotu bezpodstawnie pobranego podatku), organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Trafnie uznało SKO, że przesłanka ta nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie, w związku z czym nie zachodziła podstawa do uchylenia decyzji podatkowej za 1998 r. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż jedynym właścicielem spornej nieruchomości przy ul. A w K. jest I. B.- K. była znana organowi pierwszej instancji od 1978 r., gdyż w tym roku osoba ta została ujawniona w Ewidencji nieruchomości prowadzonej przez Urząd Miejski w K.. Potwierdza to fakt, że za lata 1978-1997 decyzje wymiarowe w zakresie podatku od nieruchomości organ kierował jedynie do I. B.-K., która w tym okresie składała zeznania podatkowe wyłącznie na swoje nazwisko. Ponadto w piśmie z 4 sierpnia 2010 r. Urząd Miejski w K. wyjaśnił, że w latach 1998-2008 J. S. nie figurował w ewidencji gruntów jako właściciel spornej nieruchomości, bądź osoba nią władająca (k. 62 akt administracyjnych). Nie można tym samym twierdzić, że wskazywana przez stronę okoliczność, iż właścicielką działki była jedynie I. B.-K. była nowa i nieznana organowi w dacie wydawania decyzji podatkowej. Decyzję z [...] r. obejmującą obowiązkiem podatkowym Ir. B.-K., J. S. i K. S. Burmistrz K. wydał w związku ze złożonym przez K. S. wykazem nieruchomości z 27 września 1999 r., w którym zostało wskazanych troje podatników wraz z informacją, iż są oni spadkobiercami. Na tej podstawie organ uznał, że wyżej wymienione osoby są podatnikami podatku od nieruchomości, mimo posiadanej wiedzy o tym, że prawo własności przysługiwało jedynie I. B. -K.. Jak wynika z treści pisma Burmistrza K. z 9 marca 2009 r. organ przyjął, że J. S. i K. S. są posiadaczami samoistnymi nieruchomości i z tego tytułu ciąży na nich obowiązek podatkowy. Słuszność takiego założenia miał zdaniem organu pierwszej instancji potwierdzać fakt, że od decyzji podatkowych za poszczególne lata nie były składane odwołania, a podatek był regulowany (pismo k. 76 i 80 akt administracyjnych). Mimo, że organ nieprawidłowo zidentyfikował osoby będące podatnikami w odniesieniu do spornej nieruchomości, to brak jest podstaw do wzruszenia decyzji podatkowej za 1998 r. w postępowaniu o wznowienie. Organ odwoławczy zasadnie w tej sytuacji ocenił, że nie wystąpiła przesłanka, o której stanowi art. 240 § 1 pkt 5 O.p., skoro organ pierwszej instancji wydając decyzję wymiarową dysponował wiedzą o tym, że właścicielką nieruchomości jest I. B.-K. (choć błędnie przyjął, że jest inaczej), a zatem nie została ujawniona taka okoliczność, która nie byłaby znana organowi w dniu wydania decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd nie dopatrzył się uchybień ze strony SKO przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w związku z czym skarga podlega oddaleniu w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej "p.p.s.a."). Ze względu na to, że sąd jest związany granicami sprawy, o czym była mowa na wstępie, jedynie na marginesie warto odnotować, że skoro decyzja organu pierwszej instancji faktycznie została skierowana do osób, które nie były podatnikami (nie były ani właścicielem nieruchomości ani posiadaczem samoistnym), pod rozwagę wziąć można kwestię zainicjowania postępowania w sprawie o stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) orzeczono o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu. tf