I SA/Łd 606/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział I w składzie następującym: Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2011 rok od przychodu z odsetek od pożyczek p o s t a n a w i a: 1. przyznać skarżącej A. P. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł (sto złotych) oraz ustanowienie adwokata; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. A. P. wstąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] określającą skarżącej zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2011 rok od przychodu z odsetek od pożyczek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 269 zł podatniczka wniosła zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, a także dodatkowych informacji i dokumentów dołączonych do zażalenia wynika, że wnioskodawczy samodzielnie, prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. W 2011 roku utraciła prawo do renty, od tego czasu źródłem jej utrzymania są kwoty wyegzekwowane przez komornika, od jej dłużników w wysokości ok. 250 zł miesięcznie oraz pieniądze uzyskane z tytułu zwrotu długu w 2011 roku w wysokości 35.000 zł, z których na utrzymanie pozostała jej kwota 8.000 zł. Od sierpnia lub września br. skarżąca ma otrzymać świadczenie emerytalne ponieważ osiągnęła już wiek emerytalny. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni ok. 50 m2 , w którym zamieszkuje, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty utrzymania skarżącej zamykają się kwotą ok. 370 zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, telewizja) do tego dochodzi opłata składki ubezpieczeniowej w wysokości ok. 80 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienie adwokata oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od postanowienia referendarza skarżąca ponownie wskazała na swoją trudną sytuację majątkową. Podniosła, że jej miesięczne wydatki wynoszą 762 zł, albowiem we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazała na zawartą z A. SA (obecnie B.) umowę grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – program [...]. Z tytułu wskazanej umowy skarżąca ponosi roczne wydatki w kwocie 2.000 zł. Umowa została zawarta w 2011 r. na 10 lat. Skarżąca podała ponadto, że uiszcza comiesięczne opłaty tytułem: usług telekomunikacyjnych (C.) – 40 zł, podatku – 90 zł, czynszu – 300 zł, gazu, energii elektrycznej – łącznie 70 zł, abonamentu RTV – 19 zł oraz ubezpieczenia D. – 38 zł. Opłaca również podatek od nieruchomości w wysokości 65 zł/rok. Skarżąca wyraziła zaniepokojenie koniecznością opłacenia przez nią usług adwokata ustanowionego z urzędu. Do sprzeciwu załączyła również zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 25 sierpnia 2014 r., z którego wynika, że postępowanie dotyczące ustalenia jej prawa do emerytury nadal się toczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270), dalej: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny- art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. wskazała, że samodzielnie, prowadzi gospodarstwo domowe, nie pracuje, nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. W 2011 roku utraciła prawo do renty, od tego czasu źródłem jej utrzymania są kwoty wyegzekwowane przez komornika, od jej dłużników w wysokości ok. 250 zł miesięcznie oraz pieniądze uzyskane z tytułu zwrotu długu w 2011 roku w wysokości 35.000 zł, z których na utrzymanie pozostała jej kwota 8.000 zł. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni ok. 50 m2, w którym zamieszkuje, nie posiada innego majątku ani oszczędności. Miesięczne koszty jej utrzymania zamykają się kwotą ok. 370 zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, telewizja) do tego dochodzi opłata składki ubezpieczeniowej w wysokości ok. 80 zł miesięcznie. W sprzeciwie od postanowienia skarżąca wskazała dodatkowo na wysokie (ok. 166 zł/miesiąc) wydatki ponoszone z tytułu umowy grupowego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym – program [...]. Dokonała też modyfikacji kosztów utrzymania, które zamykają się kwotą ok. 560 zł. Uwzględniając powyższe, fakt, iż przed tutejszym sądem zawisły łącznie cztery sprawy ze skarg wnioskodawczyni, w których łączna wysokość wpisów wynosi 569 zł, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dlatego, w celu zachowania prawa do sądu, zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł oraz ustanowienie adwokata. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości uznać należało za nieuzasadniony. Partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Załączone do sprzeciwu zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 25 sierpnia 2014 r. wskazuje, że sytuacja materialna skarżącej może ulec znaczącej poprawie wraz z nabyciem uprawnienia do świadczeń emerytalnych pozwalając na partycypację w ewentualnych dalszych kosztach postępowania, których wysokość będzie już niższa. Całokształt ujawnionych w toku postępowania okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącej nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania przez nią kosztów postępowania. Dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że skarżąca posiada jeszcze środki w wysokości ok. 8.000 zł uzyskane od swojego dłużnika z tytułu zwrotu długu w 2011 roku, które stanowią jej źródło utrzymania, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia z nich w pierwszej kolejności wydatków remontowych czy związanych z wyminą sprzętu AGD, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Z zawartych w sprzeciwie oświadczeń skarżącej wynika, że ponosi ona wysokie wydatki (2.000 zł na rok) na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu programu inwestycyjnego [...]. W ocenie Sądu, przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawców prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. W związku z powyższym skoro strona jest w stanie regulować swoje zobowiązania prywatnoprawne o znacznie większej wartości niż wartość opłaty sądowej, do której została wezwana, to nie można uznać, że wpłata wpisu sądowego od skargi, zwłaszcza w wysokości 100 zł, zagrozi egzystencji strony. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że instytucja prawa pomocy skierowana jest do osób (podmiotów), które faktycznie nie dysponują środkami na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części, nie zaś do tych osób, które posiadają odpowiednie zasoby finansowe, ale priorytetowo traktują inne zobowiązania. Końcowo – ustosunkowując się do wyrażonych przez skarżącą obaw – wskazać należy, że wszelkie koszty z tytułu pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponosi Skarb Państwa i w żadnym zakresie nie obciążają one osoby, na rzecz której pełnomocnik został ustanowiony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. i.ś.