I SA/Łd 608/09

Dnia 16 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - listopad 2003 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu C. K. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 8 czerwca 2009 roku C. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2003 roku. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, iż wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, w którym pozostaje dwoje dzieci. Skarżący jest obecnie jedynym żywicielem rodziny, bowiem jego żona przebywa na urlopie wychowawczym, jego miesięczna pensja wynosi 1.500 zł brutto. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 na którego budowę zaciągnął kredyt, nie poosiada innego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2009 roku skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez udokumentowanie wysokości swojego wynagrodzenia, nadesłanie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości swoich oraz żony dochodów za dwa ostatnie lata kalendarzowe ze wskazaniem źródeł osiągnięcia przychodów bądź odpisów zeznań podatkowych, wyciągów z posiadanych przez małżonków kont i lokat bankowych za ostatnie 3 miesiące, nadesłanie zaświadczenia o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów eksploatacyjnych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi, udzielonej po dwukrotnym wydłużeniu terminu na prośbę pełnomocnika skarżącego podatnik przedstawił zaświadczenie, z którego wynika, iż jest zatrudniony w W. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na stanowisku Prezesa Zarządu, a jego średnie wynagrodzenie z ostatnich 3 miesięcy wynosi 1.120 zł netto, oraz PIT-11 za okres od 1 października do 31 grudnia 2008 roku wystawiony przez obecnego pracodawcę, z którego wynika, iż za ten okres osiągnął u niego dochód w wysokości 2.780 zł. Nadto nadesłał zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji z dniem 28 czerwca 2007 roku prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "F." Prywatne Przedsiębiorstwo Wielobranżowe oraz odpis aktu notarialnego wyłączającego ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej i wprowadzający od dnia 23 kwietnia 2004 roku ustrój rozdzielności majątkowej, a także kopię wyroku z dnia 27 września 2007 roku zobowiązującego wnioskodawcę do łożenia alimentów na poczet swojej żony oraz córki w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, iż jest w stanie faktycznej separacji z żoną i dlatego nie jest w stanie przedłożyć zaświadczeń z U.S. dotyczących wielkości jej dochodów względnie jej zeznań podatkowych za ubiegłe lata ani dokumentów potwierdzających wysokość wydatków eksploatacyjnych, czy też wyciągów z jej rachunków bankowych. Sam nie posiada rachunków bankowych. Oświadczył także, że w roku 2007 nie osiągał żadnych dochodów zaś w roku 2008 osiągnął jedynie dochód w spółce W. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy C. K. wskazał, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, w którym pozostaje dwoje dzieci. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny jego miesięczna pensja wynosi 1.500 zł brutto, jego żona przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2, nie poosiada innego majątku ani oszczędności. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2009 roku skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, oraz wysokość kosztów utrzymania rodziny, w postaci zaświadczenia o zarobkach, zaświadczeń z U.S. o wysokości dochodów za lata 2007-2008, wyciągów z posiadanych kont bankowych. Jednak mimo dwukrotnego przedłużenia na wniosek jego pełnomocnika terminu do ich przedłożenia nie wywiązał się prawidłowo z nałożonych obowiązków nadsyłając jedynie zaświadczenie o wykreśleniu z ewidencji prowadzonej uprzednio działalności gospodarczej oraz dokumentu PIT- 11 za miesiące październik-grudzień 2008 roku pochodzącego od płatnika dokumentującego wysokość dochodów u niego osiągniętych, nadto oświadczył, iż innych dochodów w 2008 roku nie osiągnął, zaś w 2007 roku nie osiągnął żadnego dochodu, a także iż nie posiada żadnych rachunków i lokat bankowych. Nie udzielił także żadnych informacji dotyczących dochodów żony oraz wydatków na utrzymanie rodziny zasłaniając się zawartą w 2004 roku umową majątkową małżeńską. W tej sytuacji brak jest możliwości przeprowadzenia całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, w ocenie zaś sądu jego postawa służy zaprezentowaniu swojej sytuacji majątkowej w taki sposób by odpowiadała przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że C. K. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Nie sposób dać wiary twierdzeniom skarżącego o braku jakichkolwiek środków pieniężnych z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe, ze względu na sprzeczności występujące w jego oświadczeniach oraz brak dokumentów potwierdzających trudną sytuację materialną jego rodziny. Złożone na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia strony budzą uzasadnione wątpliwości, we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje , iż prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną oraz dwojgiem dzieci i jest jego jedynym żywicielem z pensja wysokości 1.500 zł brutto, podczas gdy w oświadczeniu nadesłanym w dniu 10 września 2009 roku stwierdza, iż z żoną pozostaje w faktycznej separacji, a z uwagi na ustrój rozdzielności majątkowej nie jest w stanie udzielić żadnych informacji dotyczących jej dochodu. Za niewiarygodne uznać należy także jego oświadczenia dotyczące braku jakichkolwiek dochodów w roku 2007 bowiem w tym samym roku zapadł nadesłany przez skarżącego wyrok w sprawie o alimenty zasądzający od niego pozostającego bez jakichkolwiek dochodów świadczenie alimentacyjne na rzecz żony i dziecka w łącznej kwocie 1.000 zł. Ponadto na potwierdzenie swoich oświadczeń o braku dochodów za 2007 oraz 9 miesięcy 2008 roku skarżący nie przedłożył zaświadczeń z właściwego U.S. do czego był wzywany, a prowadzoną w tym okresie działalność gospodarczą wyrejestrował dopiero w połowie 2007 roku. Wyrywkowe informacje przekazane przez skarżącego na temat dochodów w jego rodzinie z uwzględnieniem koniecznych wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych czteroosobowej rodziny pozwalają przyjąć, iż skarżący nie wykazał wszystkich posiadanych dochodów, a co za tym idzie brak jest pełnych danych pozwalających na ocenę, czy sytuacja majątkowa skarżącego odpowiada przesłankom określonym w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i uzasadnia zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoich orzeczeniach podkreślał, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). To w jej interesie leży całościowe przedstawienie swojej rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych. W przeciwnym razie musi się ona liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.